Թեթրիս (խաղ)

Թեթրիս, շատ տարածուած համակարգչային խաղ։

Անիկա փազլ տեսանիւթային խաղ մըն է (puzzle video game), որ ստեղծուած է սովետական ծրագրաւորող ճարտարագէտ Ալեքսէյ Փաժիթնովի կողմէ։

«Թեթրիս» խաղին մէջ, խաղացողը պէտք է դասաւորէ վերէն վար իջնող, չորս իրարու միացած քառակուսիներէ կազմուած հատորները, որոնք կը կոչուին «թեթրոմինօներ»։ Երբ խաղադաշտին վրայ հորիզոնական շարք մը ամբողջութեամբ քառակուսիներով լեցուի, այդ շարքը կը ջնջուի, խաղացողին միաւորներ շնորհելով եւ կանխելով, որ կուտակուած հատորները հասնին խաղադաշտին գագաթը։

Այս խաղաձեւը կիրառուած է շուրջ 220 տարբեր տարբերակներու մէջ՝ առնուազն 70 հարթակներու վրայ։

Ալեքսէյ Փաժիթնովի

Աւելի նոր տարբերակները յաճախ կը ներառեն նոր խաղային յատկանիշներ, որոնցմէ շատեր հետզհետէ դարձած են խաղին անբաժանելի եւ ընդունուած բաղադրիչները։

Դեկտեմբեր 2024-ի դրութեամբ, «Թեթրիս»ը աշխարհի երկրորդ ամէնէն վաճառուած տեսախաղային շարքն է՝ 520 միլիոնէ աւելի վաճառքով, որոնց ճնշող մեծամասնութիւնը արձանագրուած է շարժական սարքերու վրայ։

1980-ական թուականներու կէսերուն, Ալեքսէյ Փաժիթնով իր ազատ ժամերուն կը ստեղծէ «Թեթրիս»ը, մինչ կ'աշխատէր Խորհրդային Գիտութիւններու Ակադեմիոյ Դորոտնիցինի Համակարգչային Կեդրոնին մէջ։

Ան նախ խաղը կը ծրագրէ «Փասքալ» («Pascal») լեզուով՝ «Էլէքթրոնիքա 60» («Elektronika 60») համակարգիչին համար, շուրջ երեք շաբթուան ընթացքին։ Այնուհետեւ, Տմիթրի Փաւլովսքիի եւ Վատիմ Կերասիմովի աջակցութեամբ, աւելի քան երկու ամիս կը տրամադրէ զայն «IBM PC» համակարգիչներուն փոխադրելու համար՝ օգտագործելով «Թիւրպօ Փասքալ»ը («Turbo Pascal»)։

Խաղին պատճէնները ճկուն սկաւառակներով ազատօրէն կը տարածուին Մոսկուայի տարածքին, ապա կը հասնին Արեւելեան Եւրոպայի տարբեր երկիրներ։

Այդ ընթացքին, Ռոպերթ Սթայն, «Andromeda Software» ընկերութենէն, «Թեթրիս»ը կը տեսնէ Հունգարիոյ մէջ եւ կապ կը հաստատէ Դորոտնիցինի Համակարգչային Կեդրոնին հետ՝ խաղը առեւտրական նպատակներով հրատարակելու արտօնագիր ստանալու համար։ Ան այդ իրաւունքները կը փոխանցէ «Mirrorsoft» ընկերութեան՝ Միացեալ Թագաւորութեան մէջ, եւ «Spectrum HoloByte» ընկերութեան՝ Միացեալ Նահանգներու մէջ։

Երկու ընկերութիւններն ալ 1988-ին կը հրապարակեն «Թեթրիս»ը, որ առեւտրական մեծ յաջողութիւն կը վայելէր։ Անոնք հետագային խաղին իրաւունքները կը տրամադրեն նաեւ այլ ընկերութիւններու, որոնց շարքին էր Հենք Ռոճըրզի «Bullet-Proof Software» ընկերութիւնը։

Հենք Ռոճըրզ կը բանակցի «Elektronorgtechnica» պետական կազմակերպութեան հետ, որ պատասխանատու էր խորհրդային ծրագրաշարերու արտօնագրման համար, եւ «Թեթրիս»ի արտօնագիրը կը ստանայ «Նինթենտօ» («Nintendo») ընկերութեան համար՝ «Game Boy» եւ «Nintendo Entertainment System (NES)» սարքերուն վրայ հրապարակելու նպատակով։

Երկու տարբերակներն ալ 1989-ին կը լոյս տեսնեն եւ վճռական դեր կը խաղան «Թեթրիս»ի համաշխարհային ճանաչման մէջ։

1995-ի վերջաւորութեան, «Թեթրիս»ի իրաւունքները, որոնք տասը տարի առաջ վերապահուած էին Դորոտնիցինի Համակարգչային Կեդրոնին, կրկին կը վերադարձուին Ալեքսէյ Փաժիթնովին, որուն իբրեւ արդիւնք, կը հիմնուի «The Tetris Company»ն՝ խաղին իրաւունքներն ու արտօնագիրները կառավարելու նպատակով։

Ընկերութիւնը կը մշակէ ուղեցոյցներ եւ նուազագոյն չափանիշներ, որոնք պէտք է պահպանուին արտօնագրուած «Թեթրիս» խաղերու ստեղծման ընթացքին։ Ժամանակի ընթացքին, նախնական տարբերակներուն մէջ չգտնուող որոշ յատկանիշներ ալ կը դառնան խաղին ընդունուած եւ հաստատուած մասերը։

2000-ական թուականներէն սկսեալ, «Թեթրիս»ի տարբերակներ կը հրապարակուին նաեւ շարժական սարքերու համար։

2006-էն մինչեւ 2020, «Electronic Arts»ը կը ստանձնէ այս տարբերակներու արտօնագիրը եւ առեւտրական զգալի յաջողութիւն կ՚արձանագրէ։

2010-ականներու վերջաւորութեան, «Թեթրիս»ը նոր թափով ժողովրդականութիւն կը վայելէ՝ «Tetris Effect» (2018) եւ «Tetris 99» (2019) խաղերու մեծ յաջողութեան շնորհիւ։

«Թեթրիս»ը յաճախ կը յիշատակուի իբրեւ բոլոր ժամանակներու մեծագոյն եւ ամէնէն ազդեցիկ տեսախաղերէն մէկը։

2015-ին ան կը ներառուի «World Video Game Hall of Fame»ի առաջին ընտրանիին մէջ։ Անոր խաղաձեւը նշանակալի ազդեցութիւն կ'ունենայ տրամաբանական տեսախաղերու սեռին վրայ եւ յաճախ կը նկատուի առօրեայ կամ դիւրահաս (casual) խաղերու վաղ օրինակներէն մէկը։

«Թեթրիս»ը ժողովրդականութիւն կը շահի նաեւ մշակոյթի տարբեր բնագաւառներու մէջ՝ ճարտարապետութենէն մինչեւ արուեստ, եւ կը դառնայ բազմաթիւ ակադեմական հետազօտութիւններու նիւթ, ներառեալ հոգեբանական միջամտութիւններու մէջ անոր հնարաւոր կիրառութիւններուն վերաբերող ուսումնասիրութիւնները։

Խաղին շուրջ կը ձեւաւորուի նաեւ մրցակցային մշակոյթ մը, յատկապէս «NES» տարբերակին շուրջ, ուր խաղացողներ՝ մեծ մասամբ պատանիներ, ամէն տարի կը մասնակցին «Classic Tetris World Championship» մրցաշարին։

2023-ին լոյս կը տեսնէ նաեւ «Թեթրիս»ի ստեղծման պատմութիւնը ներկայացնող գեղարուեստական տեսերիզ մը։

Յունիս 2024-ի դրութեամբ, «Game Boy» սարքին համար լոյս տեսած «Թեթրիս»ի տարբերակը կը հասնի 35 միլիոն վաճառքի՝ դառնալով խաղին ամէնէն վաճառուած տարբերակը եւ աշխարհի ամէնէն վաճառուած տեսախաղերէն մէկը։

Անիկա մեծապէս կը նպաստէ «Game Boy»ի յաջողութեան եւ «Թեթրիս»ի համաշխարհային տարածման։

Նկարագրութիւն

Անիկա պարզ վիտէօ-խաղ մըն է, որուն ընթացքին պէտք է իրարու մէջ անցընել միշտ աւելի արագ պաստառի վերէն ինկող կտորները` կազմելու համար ամբողջական շարքեր, որոնք ամբողջանալով`կ'անհետանան:

«Թեթրիս»ի բազմաթիւ տարբերակներուն մէջ, խաղին հիմնական կառուցուածքն ու տրամաբանութիւնը ընդհանուր առմամբ կը մնան նոյնը։ Խաղը կը բաղկանայ ուղղանկիւնաձեւ խաղադաշտէ մը, ուր չորս իրարու միացած քառակուսիներէ կազմուած հատորներ, որոնք կը կոչուին «թեթրոմինօներ», հերթաբար կ'իջնեն խաղադաշտին վերին կեդրոնական մասէն։

Իջնելու ընթացքին, խաղացողը կրնայ հատորը տեղաշարժել աջ կամ ձախ, ինչպէս նաեւ պտտցնել զայն, մինչեւ որ հասնի խաղադաշտին յատակին կամ դպչի արդէն տեղադրուած ուրիշ հատորի մը։ Խաղացողին նպատակն է հատորները այնպէս դասաւորել, որ կազմուին ամբողջական հորիզոնական շարքեր։ Երբ շարք մը ամբողջութեամբ լեցուի, անիկա կը վերանայ, իսկ վերեւի քառակուսիները մէկ շարքով վար կը սահին։ Որքան շատ շարքեր վերանան, այնքան աւելի կը մեծնայ նոր հատորներու իջնելու արագութիւնը։

Խաղը կ'աւարտի, երբ կուտակուած հատորները այնքան բարձրանան, որ նոր հատորներ այլեւս չկարենան մուտք գործել խաղադաշտ։ Այս վիճակը յայտնի է «գագաթի հասնիլ» (topping out) անունով։

«Թեթրիս»ի տարբերակներուն մէջ լայնօրէն գործածուող որոշ հիմնական հնարքներ եւ գործառոյթներ կան․

• Յաջորդաբար երեւելիք հատորներու ցուցակ (queue), որ խաղացողին կ'արտօնէ նախապէս տեսնել յաջորդ հատորները։
• Դանդաղ արագացուած իջեցում (soft drop), որ կ'աւելցնէ հատորին իջնելու արագութիւնը։
• Ակնթարթային իջեցում (hard drop), որ հատորը անմիջապէս կը հասցնէ կարելի եղած ամէնէն ցած դիրքին։
• Պահեստաւորում (hold), որ խաղացողին կ'արտօնէ հատոր մը պահել հետագայ օգտագործման համար։

«Թեթրիս»ի հիմնական նպատակը խաղի ընթացքին հնարաւորինս շատ միաւորներ հաւաքելն է՝ շարքեր մաքրելով։ Խաղին միաւորային համակարգը, որոշ բացառութիւններով, մեծ մասամբ անփոփոխ կը մնայ 2006-ին լոյս տեսած «Tetris DS»-էն ի վեր։ Ստացուող միաւորներուն քանակը կ'աւելնայ խաղին արագութեան աճին զուգահեռ։ Միաժամանակ որքան աւելի շատ շարքեր մաքրուին, այնքան բարձր կ'ըլլայ ստացուող միաւորներուն քանակը։

Երբ խաղացողը I-աձեւ թեթրոմինօ մը կը տեղադրէ մէկ սիւնակ լայնքով բացուածքի մը մէջ եւ միաժամանակ կը մաքրէ չորս հորիզոնական շարք, այդ գործողութիւնը կը կոչուի «Թեթրիս»։ Խաղին տարբերակներու մեծ մասը այս պարագային կ'ընծայէ ամէնէն բարձր միաւորները։

Խաղացողը կրնայ նաեւ լրացուցիչ միաւորներ շահիլ՝ օգտագործելով ակնթարթային կամ արագացուած իջեցումները։

Մրցակցային մակարդակի խաղացողները յաճախ կը գործածեն աւելի բարդ ռազմավարութիւններ, որոնցմէ են՝

• T-Spin՝ T-աձեւ թեթրոմինոյի պտոյտով տեղաւորումը նեղ կամ փակ բացուածքի մը մէջ։
• Perfect Clear՝ խաղադաշտը ամբողջովին դատարկելը շարք մը մաքրելու յաջորդաբար։
• Combo՝ շարքերու անընդմէջ եւ յաջորդական մաքրումը՝ առանց միջանկեալ դադարի։

Այս հնարքները սովորաբար կ'ապահովեն աւելի բարձր միաւորներ եւ մեծ դեր կը խաղան մրցակցային «Թեթրիս»ի մէջ։

Ստեղծումը (1984-1985)

Ալեքսէյ Փաժիթնով Խորհրդային Գիտութիւններու Ակադեմիոյ Դորոտնիցինի Համակարգչային Կեդրոնին մէջ կը զբաղի խօսքի ճանաչման եւ արհեստական բանականութեան հետազօտութիւններով։ Ազատ ժամերուն ան «Elektronika 60» համակարգիչին վրայ կը ստեղծէ աւելի քան քսան տարբեր խաղեր։ Այս համակարգիչը խորհրդային արտադրութեան տարբերակն է ամերիկեան PDP-11 համակարգիչին։

Փաժիթնով կը հետաքրքրուի հինգ քառակուսիէ կազմուած պատկերներու՝ «փենթոմինօներու» դասաւորման հանելուկներով այն բանէն ետք, երբ խանութէ մը նման հանելուկային խաղ կը գնէ եւ կը սկսի զայն փորձարկել իր գրասենեակին մէջ։ Շուտով ան կը մտածէ այս գաղափարը համակարգչային խաղի վերածելու մասին։ Աղբիւրները տարբեր տեղեկութիւններ կը փոխանցեն ստեղծման ճշգրիտ ժամանակին մասին․ ոմանք կը նշեն Յունիս 1984-ը, մինչ ուրիշներ կը մատնանշեն 1985-ի գարունը։

Փաժիթնով «RT-11» գործառական համակարգին վրայ աշխատող «Elektronika 60» համակարգիչին համար «Pascal» լեզուով կը ծրագրէ «Թեթրիս»ը եւ կը փորձարկէ տարբեր ձեւաւորումներ։

Սկզբնական գաղափարին մէջ կը գործածուին փենթոմինօները, որոնք ունին տասներկու տարբեր ձեւեր։ Սակայն Փաժիթնով կը կարծէ, որ այդքան բազմազան ձեւեր խաղը անհարկի բարդ պիտի դարձնեն։ Ուստի ան կը սահմանափակէ գաղափարը չորս քառակուսիներէ կազմուած «թեթրոմինօներով», որոնց միայն եօթը տարբեր ձեւեր կան։

Այնուհետեւ ան կը մշակէ խաղին հիմնական ձեւերը՝ ներառելով իջնող հատորներու պտոյտը, անոնց տեղաշարժը եւ ամբողջական շարքերը մաքրելու կարելիութիւնը։

«Թեթրիս» անունը կը կազմուի «tetra» («չորս») յունարէն բառին եւ Փաժիթնովի սիրած մարզաձեւին՝ թենիսի անունին միացումով։

Փաժիթնով կ'աւարտէ խաղին առաջին տարբերակը, թէեւ տարբեր աղբիւրներ տարբեր ժամանակացոյցներ կը ներկայացնեն։ 1993-ին ճափոնական «The Super Famicom» հանդէսին տուած հարցազրոյցի մը ընթացքին ան կը յիշէ, որ խաղը կը վերջացնէ 1985-ին եւ անոր մշակումը կը տեւէ շուրջ երեք շաբաթ։ Միւս կողմէ, Հենք Ռոճըրզ 2024-ին կը յայտնէ, թէ Փաժիթնով կը յիշէ, որ առաջին տարբերակը կը ստեղծէ 1984-ին։

Առաջին տարբերակը ո՛չ միաւորային համակարգ կ'ունենայ, ո՛չ ալ մակարդակներ, սակայն ան անմիջապէս կը գրաւէ Փաժիթնովի գործընկերներուն ուշադրութիւնը։ Անոնցմէ ոմանք կը ստանան ծրագիրին պատճէնները եւ զայն կը գործարկեն իրենց աշխատանքային համակարգիչներուն վրայ։

Ապա Փաժիթնով կը ձգտի «Թեթրիս»ը փոխադրել «IBM Personal Computer (IBM PC)» համակարգիչին, որ շատ աւելի որակեալ պատկերասփիւռ կը տրամադրէ, քան «Elektronika 60»ը։ Ան իր գործընկեր Տմիթրի Փաւլովսքին եւ տասնվեցամեայ համակարգչային հանճար Վատիմ Կերասիմովին կը հրաւիրէ միանալու աշխատանքին։

Երեքը միասին, օգտագործելով «Turbo Pascal»ը, շուրջ երկու ամսուան ընթացքին «Թեթրիս»ը կը յարմարեցնեն «IBM PC»ի համար։ Կերասիմովը խաղին գունաւոր պատկերներ կ'աւելցնէ, իսկ Փաւլովսքին կը ներառէ միաւորներու հաշուարկման համակարգ մը։

Այս տարբերակին պատճէնները ճկուն սկաւառակներով անվճար կը տարածուին Դորոտնիցինի Համակարգչային Կեդրոնին մէջ, ապա շատ արագ կը տարածուին Մոսկուայի համակարգչային շրջանակներուն մէջ։ Փաժիթնովը ուշադրութեամբ կը հետեւի խաղին տարածման մասին իրեն հասնող տեղեկութիւններուն։

Նոյեմբեր 1985-ին «Թեթրիս»ը, ըստ տեղեկութիւններու, երկրորդ տեղը կը գրաւէ Զելենոտոլսկի համակարգչային խաղերու մրցոյթին մէջ։ Իսկ 1986-ին Մոսկուայի եւ Խորհրդային Միութեան քանի մը խոշոր քաղաքներու գրեթէ բոլոր «IBM» համակարգիչ ունեցող օգտատէրերը արդէն կը խաղան «Թեթրիս»ը։

Տարբերակներ

«Թեթրիս»ը կը հրապարակուի բազմաթիւ հարթակներու վրայ՝ ներառեալ խաղային սարքեր, անձնական համակարգիչներ եւ ուշիմ հեռաձայններ։ Ըստ Ալեքսէյ Փաժիթնովի, գոյութիւն ունին խաղի հարիւրաւոր տարբերակներ։ Ըստ «Կինես»ի համաշխարհային մրցանիշներու գիրք»ին («Guinness World Records»)ի, «Թեթրիս»ը աշխարհի ամէնէն շատ փոխադրուած (ported) տեսախաղն է՝ ներկայացուած առնուազն 70 տարբեր հարթակներու վրայ։ Նոյն աղբիւրը նաեւ կը նշէ, որ անիկա ունի ամէնէն մեծ թիւով պաշտօնական տարբերակները՝ շուրջ 220, որոնցմէ իւրաքանչիւրը կը ներառէ իրեն յատուկ երաժշտութիւն, պատկերներ կամ այլ առանձնայատկութիւններ։

Հակառակ այս բազմազանութեան, խաղին հիմնական կառուցուածքն ու խաղաձեւը գրեթէ անփոփոխ կը մնան։

1996-էն ի վեր, «The Tetris Company»ն ամէն տարի կը սահմանէ չափանիշներ եւ ուղեցոյցներ արտօնագրուած տարբերակներուն համար։ Փաժիթնով այս կանոնները կը նկատէ իբրեւ ընդհանուր հիմք, այլ ոչ թէ անփոփոխ ու խստօրէն պարտադիր օրէնքներ։

Ժամանակի ընթացքին, խաղին որոշ մեխանիզմներ կը զարգանան։ Վաղ տարբերակներուն մէջ թեթրոմինօներու յայտնուիլը ամբողջովին պատահական էր, մինչդեռ արդի տարբերակներուն մէջ կը գործածուի այսպէս կոչուած «պարկի համակարգը» (bag system), ըստ որուն եօթը տարբեր թեթրոմինօներէն իւրաքանչիւրը անպայման մէկ անգամ կը յայտնուի իւրաքանչիւր ամբողջական շարքի ընթացքին։

Ժամանակի ընթացքին, չափանիշ կը դառնան նաեւ այլ գործառոյթներ։ Անոնցմէ մէկը թեթրոմինօ մը պահեստաւորելու (hold) կարելիութիւնն է, որպէսզի խաղացողը զայն օգտագործէ աւելի ուշ։ Այս հնարաւորութիւնը առաջին անգամ կը ներկայացուի «The New Tetris» խաղին մէջ՝ 1999-ին։

Հետագային, «Tetris Worlds» (2001) տարբերակը կը ներմուծէ «Super Rotation System» պտոյտի համակարգը եւ «infinite spin» հնարաւորութիւնը, որոնք հետզհետէ կը դառնան ժամանակակից «Թեթրիս»ի անբաժանելի մասը։

«Elektronika 60»ի համար ստեղծուած բնօրինակ «Թեթրիս»ը երաժշտութիւն չի պարունակեր։ Միացեալ Նահանգներու մէջ «Spectrum Holobyte» ընկերութեան տարբերակը յատուկ կերպով կը շեշտէ խաղին խորհրդային ծագումը՝ օգտագործելով ռուսական երաժշտութիւն։ Անոր մէջ կը հնչեն, օրինակ, Փիոթր Իլյիչ Չայքովսքիի «Տրեպակ» պարը՝ «Շչելկունչիկ» («The Nutcracker») պարային ստեղծագործութիւն, ինչպէս նաեւ Ռայնհոլտ Կլիէրի «Ռուս նաւաստիի պարը»՝ «Կարմիր Կակաչ» պարային ստեղծագործութիւնը։

Այս մօտեցումը կը տարբերի այլ երկիրներու տարբերակներէն։ Եւրոպայի մէջ «Mirrorsoft»-ի «Commodore 64» տարբերակները կը գործածեն աւելի մթնոլորտային երաժշտութիւն, մինչ Ճափոնի մէջ «Sega»-ի խաղասրահային տարբերակը կը ներառէ փոփ երաժշտութենէն ազդուած մեղեդիներ։

«Nintendo»-ի «NES» եւ «Game Boy» տարբերակները կը շարունակեն ռուսական երաժշտութեան աւանդոյթը։ «NES» տարբերակին մէջ «Music A»ն Չայքովսքիի «Շաքարեայ Սալորի Հէքիաթային Պարը» («Dance of the Sugar Plum Fairy») ստեղծագործութիւնն է, մինչ «Music B»ն ռուսական ազդեցութիւններ ունի, իսկ «Music C»ի ծագումը յստակ չէ։

«Game Boy» տարբերակին մէջ «Music A»ն կը հիմնուի 1860-ականներու ռուսական ժողովրդական «Կորոբէյնիկի» մեղեդիին վրայ, «Music B»ն ճափոնցի երաժիշտ Հիրոքազու Թանականի ինքնատիպ ստեղծագործութիւնն է, իսկ «Music C»ն կը հիմնուի Եոհան Սեպասթիան Պախի «Ֆրանսական Սիւիթ թիւ 3»ի դասական պարեղանակին վրայ։

Ժամանակի ընթացքին «Կորոբէյնիկի»ն կը դառնայ «Թեթրիս»ի ամէնէն ճանաչելի երաժշտական նիւթը եւ խաղին հետ ամէնէն շատ կապուած մեղեդին։ Անիկա կը գործածուի շարքին կարեւորագոյն տարբերակներուն մեծ մասին մէջ եւ ըստ «The Tetris Company»ի ուղեցոյցներուն, կը պահպանուի իբրեւ խաղին հիմնական երաժշտական խորհրդանիշը։

Թեթրիս խաղը առաջին յաղթողը

13 տարեկան ամերիկացի պատանի մը դարձաւ առաջին մարդ արարածը, որ կրցաւ յաղթել «Թեթրիս» վիտէօ խաղը: Ան նուազ քան 40 վայրկեանէն կը յաջողի մեքենան յաղթահարել, եւ մեքենան չի կրնար խաղը շարունակել: Այս ձեւով կ'արձանագրուի համաշխարհային մրցանիշ մը, որ մեծ հպարտութիւն կը յառաջացնէ պատանիին մօտ:

Ամերիկացի պատանին կը դառնայ պատմութեան առաջին խաղացողը, որ կրնայ խաղը վերջացնել: Ան կը հասնի խաղին 157 մակարդակին, 38 վայրկեան ճիգերէ ետք: Այդ վայրկեանէն խաղին պաստառը կ'անշարժանայ, մեքենան խաղը շարունակելու անկարողութեան առջեւ կը գտնուի:

Ասիկա արագութեան մեծ իրագործում մըն է, որ մինչեւ հիմա միայն արհեստական բանականութիւնը կրցած էր իրագործել: Խաղին յայտնաբերումէն 40 տարի ետք է միայն, մարդ արարած մը կը յաջողի իրագործել այս «քաջագործութիւնը»: