Umurenge wa Jarama
![]() | |
| Igihugu | Rwanda |
|---|---|
| Intara | Intara y’Iburasirazuba |
| Akarere | Akarere ka Ngoma |
| Ubuso | 91,3 km² |
| Abaturage | 31.122 |
Umurenge wa Jarama ni umurenge wo mu Karere ka Ngoma, mu Intara y'Iburasirazuba y'u Rwanda. Ugizwe n'utugari dutanu.
Muri 2022, Umurenge wa Jarama wari utuwe n'abaturage 31 122. Abaturage bose baba mu cyaro. Ubuhinzi bw'ibigori, ibishyimbo na soya ni bwo bukorwa cyane.

Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: Intara → Uturere → Imirenge → Utugari → Imidugudu.
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]
Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, Abatutsi benshi bishwe i Jarama. Ubwicanyi bwatangiye ku wa 7 Mata 1994. Ku wa 9 Mata, Abatutsi barenga 200 bishwe mu masaha make. Bamwe bajugunywe mu byobo. Abandi bajugunywe mu bishanga by'Akagera. Impunzi z'Abarundi zo mu nkambi za Sake na Nemba zafatanyije n'Interahamwe kwica. Nyuma zasubiye mu Burundi. Imibiri yabonetse yashyinguwe mu Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukumberi.[1]
Ubuso n'abaturage
[Hindura | hindura inkomoko]
Umurenge wa Jarama ufite ubuso bwa 91,27 km².[2] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, wari utuwe n'abaturage 23 861.[3] Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 31 122. Muri bo, abagabo bari 14 942, abagore bari 16 180. Abaturage bose baba mu cyaro.[4] Ubucucike ni abaturage 341 kuri km².[2]
Utugari
[Hindura | hindura inkomoko]Umurenge wa Jarama ugizwe n'utugari dutanu:
Ubukungu
[Hindura | hindura inkomoko]Ubuhinzi ni bwo bukorwa cyane mu Murenge wa Jarama. Muri 2024, Akarere ka Ngoma kavuze ko Jarama ari wo murenge weza ibigori byinshi mu karere. Jarama ni na wo wa mbere mu kweza ibishyimbo na soya. Muri uyu murenge hari koperative yitwa KOPAMUJA. Ihinga ibigori, ibishyimbo na soya. Muri 2024, yari ifite abanyamuryango 479. Abahinzi bavuga ko umusaruro w'ibigori wavuye kuri toni 1 ugera kuri toni 5 kuri hegitari. Ibyo babikesha ifumbire n'imbuto z'indobanure.[7]
Ibikorwa remezo
[Hindura | hindura inkomoko]Muri 2024, Umurenge wa Jarama wari ufite amashuri atanu y'uburezi rusange.[8]

Abaturage b'Akagari ka Ihanika bavomaga amazi y'Ikiyaga cya Sake. Ayo mazi yabateraga indwara. Muri Kamena 2024, inzego z'umutekano zabegereje ivomo. Iryo vomo rivana amazi mu Kiyaga cya Sake, rikayasukura. Amazi abikwa mu bigega bibiri bya litiro 20 000. Ishuri rya Umuka na ryo rivoma kuri iryo vomo.[5]
Muri Gicurasi 2017, Polisi y'u Rwanda n'Akarere ka Ngoma bahaye abaturage 98 bo mu Kagari ka Karenge amashanyarazi akomoka ku mirasire y'izuba.[6]
Inyandiko
[Hindura | hindura inkomoko]- ↑ Emmanuel Nkangura (2026-04-11). "Ngoma: Survivors still haunted by Burundian genocide suspects who escaped justice". The New Times (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-24.
- 1 2 "Jarama (Sector, Rwanda)". City Population (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-24.
- ↑ "Fourth Population and Housing Census, Rwanda, 2012: District Profile Ngoma" (PDF) (in Icyongereza). National Institute of Statistics of Rwanda. 2015. Retrieved 2026-10-24.
- ↑ "Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Ngoma" (PDF) (in Icyongereza). National Institute of Statistics of Rwanda. 2023. Retrieved 2026-10-24.
- 1 2 Uwajeneza Donatha (2024-06-20). "Ngoma: Abavomaga amazi y' ikiyaga cya Sake begerejwe ivomo n'inzego z'umutekano". Isango Star. Retrieved 2026-10-24.
- 1 2 Kagaba Emmanuel (2017-05-25). "Jarama : Abaturage bavanywe ku katadowa". Umwezi. Retrieved 2026-10-24.
- ↑ Angelo Manzi (2024-07-05). "Ngoma: Ubuhinzi buvuguruye bubagejeje ku kweza toni 5 z'ibigori kuri hegitari". Muhazi Yacu. Retrieved 2026-10-24.
- ↑ "List of accredited schools operating in Ngoma District (October 2024)" (PDF) (in Icyongereza). National Examination and School Inspection Authority. 2024. Retrieved 2026-10-24.
