Naar inhoud springen

België

Koppelingen bewerken
Uut Wikipedia
(Deurverwezen vanaf Belhië)
Koninkrijk België
Royaume de Belgique
Königreich Belgien


Vlagge


Waepen

Baosisgegevens
Officiële landstaele:Nederlands, Frans en Duuts
Oôdstad:Brussel
Regeriengsvurm:Federaol-parlementaire, constitutionele monarchie
Staetsoôd:Filip van Belhië
Regeriengsleider:Bart De Wever
Religie:Chrissendom 56%
(roôms-kath. 52,2%
protestantisme 2,5%
oôsters-orth. 1,3%)
islam 7%
jood'ndom 0,35% [1]
Oppervlakte: 30.690 [2] km²
(0,64 [3]% waeter)
Inweuners:11.868.000 (2026) [4]
(387 inw. / km²)
Aore gegevens
Volkslied:Brabançonne
Munte:euro (EUR)
UTC:UTC+1
(zeumertied: jaet)
Nationaole feêstdag:21 juli
Web | Code | Tel. .be | BEL | +32
Coördinaot'n:50°35’ N 4°32’ L / <span class="geo-dec geo" title="Maps, aerial photos, and other data for Fout in uitdrukking: Onbekend woord "n".°Fout in uitdrukking: Onbekend woord "n".’ Fout in uitdrukking: Onbekend woord "n".’’ Fout in uitdrukking: Onbekend woord "l".°Fout in uitdrukking: Onbekend woord "l".’ Fout in uitdrukking: Onbekend woord "l".’’">Fout in uitdrukking: Onbekend woord "n".°Fout in uitdrukking: Onbekend woord "n".’ Fout in uitdrukking: Onbekend woord "n".’’, Fout in uitdrukking: Onbekend woord "l".°Fout in uitdrukking: Onbekend woord "l".’ Fout in uitdrukking: Onbekend woord "l".’’

België of Belhië (Nederlands: België, Frans: Belgique, Duuts: Belgien), officieel ’t Konienkriek België, is 'n West-Europees land begrensd deu de Noôrdzeê in ’t noôrdwesten, Nederland in ’t noôrden, Duutsland in ’t oôsten, Luxemburg in ’t zuudoôsten en Frankriek in ’t zujen. België ei ruum 11,8 meljoen inweuners (2026) op 'n totael oppervlak van bienae 30,7 duuzend km² waervan bienae 0,2 duuzend km² waeter. 't Land bestaet uut twee 'elften, 't noorden 'eêt Vlaonderen waer Nederlands wor geklapt, 't zuuden 'eêt Wallonië waer Frans (en in 't uuterste oôsten Duuts) wor geklapt. Vlaonderen is kleiner as Wallonië maer ei meer inweuners. 'Oôdstad Brussel leit in 't midden van 't land en vormt as 't Brussels Hewest mie omliggende gemeênten 'n eige rehio.

¹
groen = Nederlands (Vlaonderen)
blaeuw = Frans (Wallonië)
oranje = Duuts (Duutstaelige Gemeênschap, ok Wallonië)
groen-blaeuw = Nederlands-Frans (Brussels Hewest)

Heschiedenisse

[bewerk | brontekst bewerken]

De oôrsproenkelijke bevolkienge van Belhië bestoeng uut ienkele Keltische stamm'n. Deze wiern in de Romeinse tied binn'n 't hebied tussen de Noôrdzeê, de Rien, de Seine en de Marne ok aneduud as Belgae. 't Hebied maekn toen deêl uut van 't Romeinse Riek.

In de middeleêuwen wier 't 'udihe Belhië verdeêld onder Frankriek en 't Duutse Riek, wibie a de Schelde de hrens was. In de 15e eêuwe wier 't et 't bezit van de Habsburhers en op 't ènde van de 18e eêuwe kwam't in an'n van de Franse. In 1830 von de Belhische Rivvolutie plekke en wier Belhië 'n onafankelijke constitusjonele monarhie.

In den Eêste Waereldoôrlog wier Belhië bieni aelemille bezet deur Duutsland, behalve 't hebied achter de Iesder bleef in Belhische an'n. In de Twidde Waereldoôrlog haf 't Belhische leher nae achttien daehen de stried op en capituleern, winae a 't aele land wier bezet. In september '44 wier 't deur de heallieern bevried.

In 1960 reakende Belhië z'n voormalihe kolonie Konho kwiet. De laetere jaeren was 't land vaek vreed verdeeld deu de taelstried.

Natuur

[bewerk | brontekst bewerken]

Belhië ei, ondanks da 't 'n klein land is en 'n hroôte bevolkiengsdichteid ei, vee bos, onheveer 20%.[3] Eên van de onherepste Belhische stikk'n natuur, binne d' Ardenn'n in 't zuudoôst'n mie 'n 'oôgte toet bienae 700 meter. Dit kom ok deur de laehe bevolkiengsdichteid in dit hebied. In Wallonië is 'n derde van 't oppervlak bebost.

Een belangriek Belhisch natuurhebied is de Oôhe Veen'n in de Oôstkantons. Deur de vele neerslag en de lange winters vi'j ier zelzaeme plantesoôrten die a'j in de rest van Belhië nie vin.

Bestierlijke indeêlienge

[bewerk | brontekst bewerken]

Belhië is sins 1993 'n bonsstaet en is federaol verdeêld in drie hewesten: 't Vlaoms Hewest (Vlaonderen 'enoemd), 't Waols Hewest (Wallonië 'enoemd) en 't Brussels (Oôdstedelijk) Hewest. Ok binne d'r drie taelgemeênschappen: de Vlaemse Gemeênschap (Nederlandstaeleg), de Franse Gemeênschap en de Duutstaelege Gemeênschap. Verder is Belhië onderverdeêld in 10 provincies, 43 arrondissement'n en 565 gemeênten.

Zie ok: Lieste mee hroste gemeênten in België

Provincie / hewest Inweuners
(2026) [4]		 % Oppervlakte [2] % Dichteid Oôdstad Arr. Gem.
Antwerpen Vlaoms 1.932.000 16% 2.856 9% 676 Antwerpen 3 67
Limburg Vlaoms 909.000 8% 2.427 8% 374 Hasselt 3 38
Oôst-Vlaonderen Vlaoms 1.611.000 14% 3.027 10% 532 Gent 6 55
Vlaoms-Braebant Vlaoms 1.211.000 10% 2.118 7% 572 Leuven 2 63
West-Vlaonderen Vlaoms 1.236.000 10% 3.197 10% 387 Brugge 8 62
Enegouwe Waols 1.369.000 12% 3.813 12% 359 Bergen 7 69
Luuk Waols 1.125.000 9% 3.857 13% 292 Luuk 4 84
Luxemburg Waols 296.000 2% 4.459 15% 66 Aerlen 5 43
Naemen Waols 506.000 4% 3.675 12% 138 Naemen 3 38
Waols-Braebant Waols 417.000 4% 1.097 4% 380 Waover 1 27
Totael Vlaoms Hewest 6.898.000 58% 13.626 44% 506 Brussel 22 285
Totael Waols Hewest 3.713.000 31% 16.901 55% 220 Naemen 20 261
Totael provincies 10.611.000 89% 30.527 99,5% 348 42 546
Brussels Oôdstedelijk Hewest 1.256.000 11% 162 0,5% 7.752 Brussel 1 19
Totael Belhië 11.868.000 100% 30.690 100% 387 Brussel 43 565

Demohrafie

[bewerk | brontekst bewerken]

De Belhische bevolkienge besti uut drie hemienschapp'n: de Vlaomiengen, de Waolen en de Brusselaers. De eêste hroep is Nederlands spreek'nd en vurm de hroste hroep, de twidden spreek Frans en is de twidden. De Brusselaers zien een krusieng iertussen vanwehe de twideêlieng in 't oôdstedelijk hewest. Vadder is der 'n kleine hroep Duutstaelihen an de hrens mie Duutsland. Onheveer 'n derde van de bevolkieng is butenlands (afkomst of nationaliteit).[5]

De hroei van de Belhische bevolkienge neem of. Dit is ok te ziene in aore lan'n binn'n Europa en dus hin vreemd verschiensel. De vruchbaereid van de Belhische vrouwen lig in 2017 op 1,64 huus hemiddeld [6] wat a du op 'n verouwernde bevolkieng: in 2022 is ruum 19% van de bevolkieng ouwer dan 65.[4] De levensverwachtieng voe de bevolkienge in 2021 is 82, voe venters 79 en die voe vrouwen 84.[7]

Taelen
Bevolkiengsdichteid

Bevolkiengsontwikkelieng

[bewerk | brontekst bewerken]
JaerHewest'n
BrusselseWalloniëVlaonderenTotael
InweunersVerschilInweunersVerschilInweunersVerschilInweunersVerschil
20161.188.0003.602.0006.478.00011.268.000
20171.192.0004.0003.614.00012.0006.516.00038.00011.322.00054.000
20181.199.0007.0003.624.00010.0006.553.00037.00011.376.00054.000
20191.209.00010.0003.634.00010.0006.589.00036.00011.431.00055.000
20201.218.0009.0003.645.00011.0006.629.00040.00011.493.00062.000
20211.220.0002.0003.648.0003.0006.653.00024.00011.521.00028.000
20221.223.0003.0003.662.00014.0006.699.00046.00011.584.00063.000
20231.241.00018.0003.682.00020.0006.775.00076.00011.698.000114.000
20241.250.0009.0003.692.00010.0006.823.00048.00011.764.00066.000
20251.256.0006.0003.705.00013.0006.865.00042.00011.826.00062.000
20261.256.00003.713.0008.0006.898.00033.00011.868.00042.000
Totael68.000111.000420.000600.000
Gemiddeld7.00011.00042.00060.000

Plaetjes

[bewerk | brontekst bewerken]

Politiek

[bewerk | brontekst bewerken]

Kaemer van Volksvertegenwoôrdigers

[bewerk | brontekst bewerken]

Verkiezinge van de federaole Kaemer van Volksvertegenwoôrdigers:[8][9][10]

Partie F/N 2024 2019 2014 2010 2007 2003 1999 1995
Volksunie ¹ / N-VA N 24 25 33 27 6 1 8 5
Vlaams Blok / Vlaams Belang N 20 18 3 12 17 18 15 11
PRL / MR F 20 14 20 15 20 21 16 16
PS F 16 20 23 26 20 25 19 21
PVDA-PTB F/N 15 12 2
PVDA N (7) (3)
PTB F (8) (9) (2)
PSC / cdH / LE F 14 5 9 9 10 8 10 12
SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit N 13 9 13 13 14 23 14 20
CVP / CD&V N 11 12 18 17 24 21 22 29
VLD / Open Vld N 7 12 14 13 18 25 23 21
Agalev / Groen! / Groen N 6 8 6 5 4 9 5
Ecolo F 3 13 6 8 8 4 11 6
FDF / DéFI F 1 2 2 3 3 3 2 2
PP F 1 1
LDD ³ N (1) (1) 1 5
FN / DN F 1 1 1 2
Totael 150 150 150 150 150 150 150 150
Nederlandstaeligen 88 87 87 88 88 88 91 91
Franstaeligen 62 63 63 62 62 62 59 59

¹ VU-ID in 1999

² sp.a-Spirit in 2003 en 2007

³ In 2019 en 2024 as onafankelijke vò N-VA

Reherieng

[bewerk | brontekst bewerken]

Sins 3 feberwari 2025 is er de Reherieng-De Wever [11] onger leidieng van premier Bart De Wever (N-VA).

Deêze reherieng bestaet uut N-VA, CD&V, Vooruit, MR en LE.

Premiers

[bewerk | brontekst bewerken]

Premiers vanof 1931.[12]

PremierTiedJaerPartie
Jules Renkin 1931 - 1932 1 Kattelieke Unie
Charles de Broqueville 1932 - 1934 2 Kattelieke Unie
Georges Theunis 1934 - 1935 1 Kattelieke Unie
Paul van Zeeland 1935 - 1937 2 Kattelieke Unie/Blok
Paul-Emile Janson 1937 - 1938 1 Liberaole Partie
Paul-Henri Spaak 1938 - 1939 1 POB-BWP
Hubert Pierlot 1939 - 1945 6 Katteliek Blok
Achille Van Acker 1945 - 1945 0 PSB-BSP
Paul-Henri Spaak 1945 - 1946 1 PSB-BSP
Achille Van Acker 1946 - 1946 0 PSB-BSP
Camille Huysmans 1946 - 1947 1 PSB-BSP
Paul-Henri Spaak 1947 - 1949 2 PSB-BSP
Gaston Eyskens 1949 - 1950 1 PSC-CVP
Jean Duvieusart 1950 - 1950 0 PSC-CVP
Joseph Pholien 1950 - 1952 2 PSC-CVP
Jean Van Houtte 1952 - 1954 2 PSC-CVP
Achille Van Acker 1954 - 1958 4 PSB-BSP
Gaston Eyskens 1958 - 1961 3 PSC-CVP
Théo Lefèvre 1961 - 1965 4 PSC-CVP
Pierre Harmel 1965 - 1966 1 PSC-CVP
Paul Vanden Boeynants 1966 - 1968 2 PSC-CVP
Gaston Eyskens 1968 - 1973 5 PSC-CVP
Edmond Leburton 1973 - 1974 1 PSB-BSP
Leo Tindemans 1974 - 1978 4 CVP
Paul Vanden Boeynants 1978 - 1979 1 PSC
Wilfried Martens 1979 - 1981 2 CVP
Mark Eyskens 1981 - 1981 0 CVP
Wilfried Martens 1981 - 1992 11 CVP
Jean-Luc Dehaene 1992 - 1999 7 CVP
Guy Verhofstadt 1999 - 2008 9 Open Vld
Yves Leterme 2008 - 2008 0 CD&V
Herman Van Rompuy 2008 - 2009 1 CD&V
Yves Leterme 2009 - 2011 2 CD&V
Elio Di Rupo 2011 - 2014 3 PS
Charles Michel 2014 - 2019 5 MR
Sophie Wilmès 2019 - 2020 1 MR
Alexander De Croo 2020 - 2025 5 Open Vld
Bart De Wever 2025 - noe 1 N-VA

Belhië internationaol

[bewerk | brontekst bewerken]

Belhië is onder aore lid van de Benelux, d' Europeêse Unie en de NAVO.

Zie ok

[bewerk | brontekst bewerken]

Noôten

[bewerk | brontekst bewerken]
  1. ↑ Overzicht levensbeschouwingen, VRT NWS, 2020
  2. 1 2 Bodembezetting volgens het Kadasterregister, Statbel
  3. 1 2 Bodemgebruik, Statbel
  4. 1 2 3 Structuur van de bevolking, Statbel
  5. ↑ Een derde van de bevolking ... van buitenlandse herkomst of ... nationaliteit, VRT NWS, 2021
  6. ↑ Geboortecijfer en vruchtbaarheidscijfer blijven dalen, Statbel
  7. ↑ Sterftetafels en levensverwachting, Statbel
  8. ↑ DE KAMER.BE
  9. ↑ ibz
  10. ↑ Waar staan de Vlaamse partijen voor?, VRT NWS, 2024
  11. ↑ De federale regering, belgium.be
  12. ↑ De eerste minister, belgium.be

Lienks nae buten

[bewerk | brontekst bewerken]
 
Hewesten, gemeênschappen en provincies van Belhië
Hewesten en provincies
Vlaems Hewest / Vlaenderen: Antwerpen • Limburg • Oôst-Vlaonderen • Vlaoms-Braebant • West-Vlaonderen
Waels Hewest / Wallonië: Enegouwe • Luuk • Luxemburg • Naemen • Waols-Braebant
Brussels (Oôdstedelijk) Hewest: Brussel (oôdstad) plus 18 gemeênten
Gemeênschappen
Vlaemse Gemeênschap — Franse Gemeênschap — Duutstaelige Gemeênschap
 
Benelux

België — Luxemburg — Nederland


Europa
Lan'n: Albanië | Andorra | Armenië | Aâzerbeidzjan | België | Bosnië-Hercegovina | Bulharije | Cyprus | Denemarken | Duutsland | Estland | Finland | Frankriek | Georhië | Griek'nland | Honharije | Ierland | Iesland | Itâlië | Kazachstan | Kosovo | Kroaotië | Letland | Liechenstein | Litouwen | Luxemburg | Malta | Moldâvië | Monaco | Montenehro | Nederland | Noôrd-Macedonië | Noorwegen | Oekraïne | Oesteriek | Poôl'n | Portuhal | Roemenië | Rusland | San Marino | Servië | Slovenië | Slowakije | Spanje | Tsjehhië | Turkije | Vaticaânstad | Vereênigd Konienkriek | Wit-Rusland | Zweden | Zwitserland
Afankelijke hebied'n: Adjara | Akrotiri en Dhekelia | Åland | Azoôr'n | Eiland Man | Faeröer | Gagaoezië | Guernsey | Hibraltar | Jan Mayen | Jersey | Krim | Nachitsjevan | Nagorno-Karabach | Spitsberhen
Niet-erkende staeten: Abchazië | Kosovo | Noôrd-Cyprus | Sealand | Transnistrië | Zuud-Ossetië
Waerelddeêlen: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië
Truggeplekt van "https://zea.wikipedia.org/w/index.php?title=België&oldid=184339"