Apollo 11
Apollo 11 hè stata a missione spaziale chì hà purtatu i primi esseri umani nantu à a Luna. U 20 di lugliu di u 1969, à 20:17:40 UTC, u modulu lunare Eagle s'hè postu nantu à a superficia lunare. U lindumane, à 02:56 UTC, Neil Armstrong hè diventatu u primu omu à mette pede nantu à a Luna; Buzz Aldrin l'hà seguitatu 19 minuti dopu. I dui astronauti anu passatu circa duie ore è un quartu à splurà u situ, chjamatu Mare di a Tranquillità, è anu racoltu 21,5 chilò di materiale lunare.

U terzu membru di l'equipaghju, Michael Collins, hè firmatu in orbita lunare à bordu di u modulu di cummandu Columbia. Dopu à u ritornu d'Armstrong è Aldrin in orbita, i trè astronauti si sò riuniti è anu principiatu u viaghju di ritornu versu a Terra. A missione hè finita u 24 di lugliu, cù l'ammarera in l'Oceanu Pacificu.
Apollo 11 hè stata lanciata da u Kennedy Space Center u 16 di lugliu di u 1969, cù un razzu Saturn V. Era a quinta missione cù equipaghju di u prugramma Apollo di a NASA. U so successu hà compiu u scopu stabilitu da u presidente americanu John F. Kennedy in u 1961: fà sbarcà un omu nantu à a Luna è fà lu vultà in Terra in modu sicuru prima di a fine di u decenniu.
Cuntestu storicu
[mudificà | edità a fonte]À a fine di l'anni 1950 è à u principiu di l'anni 1960, i Stati Uniti d'America è l'Unione Suvietica eranu impegnati in a Guerra Fredda, una rivalità pulitica, militare è tecnologica. U 4 uttrovi di u 1957, l'Unione Suvietica hà lanciatu Sputnik 1, u primu satellite artificiale di a Terra. U successu hà scatinatu a corsa à u spaziu è hà fattu cresce e preoccupazione americane nantu à a superiorità tecnologica suvietica.
Dopu à u bulu di u cosmonautu Iuri Gagarine, u primu esseru umanu in orbita intornu à a Terra, u presidente Kennedy hà annunziatu, u 25 di maghju di u 1961, l'obiettivu di fà sbarcà un americanu nantu à a Luna è di fà lu vultà in modu sicuru prima di a fine di u decenniu. A NASA hà dunque sviluppatu u prugramma Apollo, appughjendu si dinù nant'à a sperienza acquistata cù i prugrammi Mercury è Gemini.
Una decisione impurtante hè stata quella di aduttà l' «appuntamentu in orbita lunare»: una navicella spaziale ghjunghjeria in orbita intornu à a Luna, mentre un modulu separatu falaria nantu à a so superficia. A navicella Apollo era cumposta da trè parti:
- u modulu di cummandu, chì accugliia i trè astronauti è era l'unica parte à vultà in Terra;
- u modulu di serviziu, chì furnia propulsione, energia elettrica, ossigenu è acqua;
- u modulu lunare, cù un stadiu di falera è un stadiu d'ascesa.
U 27 di ghjennaghju di u 1967, un incendiu durante una prova à terra di l'Apollo 1 hà tombu i trè astronauti di l'equipaghju. Dopu à l'inchiesta è à e mudifiche di sicurezza, e missione di prova anu ripigliatu. Apollo 7 hà pruvatu u modulu di cummandu in orbita terrestre; Apollo 8 hà purtatu l'astronauti in orbita lunare; Apollo 9 hà pruvatu u modulu lunare in orbita terrestre; è Apollo 10 hà fattu una prova generale in orbita lunare. Di lugliu di u 1969, a NASA era pronta per u primu sbarcu umanu.
Equipaghju
[mudificà | edità a fonte]L'equipaghju principale era cumpostu da:
- Neil Armstrong, cumandante;
- Michael Collins, pilotu di u modulu di cummandu;
- Buzz Aldrin, pilotu di u modulu lunare.
Tutti i trè avianu dighjà viaghjatu in u spaziu. L'equipaghju di riserva era cumpostu da James Lovell, William Anders è Fred Haise. L'equipaghju di sustegnu, incaricatu di preparà e prucedure è d'aiutà à l'addestramentu, includia Ken Mattingly, Ron Evans è Bill Pogue.

U modulu di cummandu hè statu chjamatu Columbia è u modulu lunare Eagle. L'emblema di a missione riprisentava un'acula calva chì purtava un ramu d'alivu, cum'è simbulu d'un allunamentu pacificu. L'equipaghju hà sceltu di ùn scrive i so nomi annantu à l'emblema, per raprisentà tutte e persone chì avianu travagliatu à a missione.
Preparativi
[mudificà | edità a fonte]U situ d'allunamentu hè statu sceltu dopu à l'analisi di e fotografie mandate da e sonde automatiche. A NASA circava un locu abbastanza pianu, senza ostaculi maiò, è chì pudissi esse raghjuntu cù una quantità limitata di carburante. Hè statu sceltu un situ in u Mare di a Tranquillità.
A fusea Saturn V è a navicella sò stati appruntati à u Kennedy Space Center, in Florida. U 20 di maghju di u 1969, a fusea assemblata hè stata purtata sin'à a piattaforma di lanciamentu 39A. U ghjornu di u lanciu, Armstrong, Collins è Aldrin sò entrati in u modulu di cummandu Columbia è anu pigliatu postu in a cabina.
A missione
[mudificà | edità a fonte]Lanciu è viaghju versu a Luna
[mudificà | edità a fonte]Apollo 11 hè partita u 16 di lugliu di u 1969, à 13:32 UTC, da a piattaforma 39A. U Saturn V hà messu a navicella in orbita terrestre; dopu à una orbita è mezu, u so terzu stadiu l'hà propulsata versu a Luna.
Dopu, u modulu di cummandu è u modulu di serviziu si sò staccati da a fusea, anu fattu una manovra per aggancià si à u modulu lunare è l'anu tiratu fora di u so alloghju. U 19 di lugliu, a navicella hè entruta in orbita lunare. L'equipaghju hà osservatu u situ previstu per l'allunamentu, à u sudu di u Mare di a Tranquillità.

Falera è allunamentu
[mudificà | edità a fonte]U 20 di lugliu, Armstrong è Aldrin sò passati in u modulu lunare Eagle, mentre Collins hè firmatu in Columbia. Eagle s'hè staccatu da u modulu di cummandu è hà principiatu a falata versu a superficia.
Durante a discesa, l'urdinatore di guida hà emessu parechji allarmi. U centru di cuntrollu in Houston hà determinatu ch'elli ùn impedianu micca di cuntinuà a manovra. Armstrong è Aldrin anu dinù rimarcatu chì u locu versu u quale l'urdinatore guidava u modulu era sparsu di petre è vicinu à un crateru. Armstrong hà pigliatu u cuntrollu parziale è hà guidatu Eagle versu un spaziu più adattatu.
À 20:17:40 UTC, u modulu lunare s'hè postu nantu à a Luna. Armstrong hà annunziatu à Houston: «Houston, quì Base di a Tranquillità. L'Acula hè sbarcata». U modulu avia pocu carburante chì firmava, ma l'allunamentu era riesciutu.
Attività nantu à a Luna
[mudificà | edità a fonte]Dopu à i cuntrolli di u modulu, l'astronauti si sò preparati à esce. U 21 di lugliu, à 02:56 UTC, Armstrong hè falatu per a scaletta è hà messu u pede nantu à a superficia lunare. Hà dettu: «Hè un picculu passu per un omu, ma un saltu tamantu per l'umanità». Aldrin hè surtitu circa 19 minuti dopu.

Durante a so attività extraveiculare, chì hè durata circa duie ore è un quartu, l'astronauti anu:
- pigliatu fotografie di u locu è di u modulu;
- racoltu petre è campioni di terra lunare;
- stallatu strumenti scentifichi;
- piantatu una bandera di i Stati Uniti.
Frà i strumenti lasciati nantu à a Luna ci era un sismografu è un riflettore laser, adupratu per misurà a distanza trà a Terra è a Luna. Armstrong è Aldrin anu racoltu circa 21,5 chilò di materiale lunare. Prima di vultà in Eagle, anu lasciatu nantu à a superficia una placca, una bandera è ricordi in omaghju à l'astronauti di l'Apollo 1.

A prima spassighjata lunare hè stata trasmessa in diretta televisiva è seguitata da un publicu numerosu in u mondu sanu.
Collins in orbita
[mudificà | edità a fonte]Mentre Armstrong è Aldrin eranu nantu à a Luna, Collins hà pilotatu Columbia in orbita lunare. Durante una parte di ogni orbita, a Luna li impedia di cumunicà cù a Terra. Collins hà cuntrollatu u modulu è hà preparatu a cabina per u ritornu di i so cumpagni.
Ritornu in orbita è viaghju versu a Terra
[mudificà | edità a fonte]U 21 di lugliu, Armstrong è Aldrin anu lasciatu a superficia lunare cù u stadiu d'ascesa di Eagle. Si sò riuniti à Collins in orbita è anu trasferitu i campioni lunari in Columbia. Dopu, u stadiu d'ascesa hè statu lasciatu in orbita lunare.
A navicella hà lasciatu l'orbita lunare è hà principiatu u viaghju versu a Terra. U 24 di lugliu di u 1969, u modulu di cummandu hè ammaratu in l'Oceanu Pacificu. Una nave di a Marina americana hà ricuperatu l'astronauti, chì sò stati messi in quarantena per parechje ghjurnate, per assicurà si ch'elli ùn avianu purtatu nisun urganisimu lunare scunnisciutu.
Impurtanza è lascita
[mudificà | edità a fonte]
Apollo 11 hà rializatu l'obiettivu naziunale annunziatu da Kennedy è hè diventata unu di l'avvenimenti più cunnisciuti di a storia di l'esplurazione spaziale. U successu hà marcatu una tappa decisiva in a corsa à u spaziu trà i Stati Uniti è l'Unione Suvietica.
U modulu di cummandu Columbia hè cunservatu à u National Air and Space Museum in Washington. U stadiu di falata di Eagle hè sempre nantu à a Luna, cù una parte di l'equipaghju scentificu è e tracce lasciate da l'astronauti. I campioni lunari sò stati distribuiti à laboratorii di ricerca in parechji paesi è cuntinueghjanu à esse studiati.