Vai al contenuto

Strada di Roma

À prupositu di Wikipedia
A Strada di Roma, in u celu di l'emisferu nordu. Si distingue a Fenditura di u Cignu, una banda scura chì taglia a fascia luminosa.

A Strada di Roma o Via Lattea hè a galassia à spirale barrata induve si trovanu u Sistema solare è a Terra. Hè cumposta da centinaie di miliardi di stelle, inseme à gasu, polvera è materia scura. Vista da a Terra, a galassia pare una fascia chjara chì traversa u celu di notte.

A Via Lattea face parte di u Gruppu Lucale, un gruppu di galassie chì include ancu a Galassia di Andromeda è a Galassia di u Triangulu. A so età hè stimata à circa 13,6 miliardi d'anni.

Osservazione da a Terra

[mudificà | edità a fonte]
A Via Lattea vista à l'infrarossu.

Da a Terra, a Strada di Roma apparisce cum'è una striscia biancastra chì traversa a volta celeste. A so luce vene da e numerose stelle di u discu galatticu, chì ùn si ponu distingue à ochju nudu una à una. U so aspettu cambia secondu a staghjone è l'emisferu da induve si osserva.

E bande scure chì interrompenu a luce sò furmate da nuvuli di gasu è di polvera interstellare, chì piattanu a luce di e stelle più luntane. A parte più luminosa si trova in direzzione di u centru galatticu, trà e custellazione di u Sagittariu è di u Scurpione. Da e cità, l'inquinamentu luminosu rende difficiule d'osservà la.

A Strada di Roma vista da a Liguria: si pò nutà a struttura di u bracciu di a galassia, cù numerose nebulose è ogetti di u catalugu Messier.

U nome Via Lattea vene da u latinu Via Lactea, vale à dì «via di latte», in riferenza à l'aspettu chjaru di a fascia vista in u celu. A parolla «galassia» vene da u grecu anticu γαλαξίας (galaxías), chì significheghja anch'ella «lattosu» o «di latte».

In a mitulugia greca, a Via Lattea era assuciata à u latte di a dea Era. Sicondu una versione di u mitu, una goccia di latte cascò in celu quand'ella alluntanò u zitellu Eracle da u so pettu.

L'origine di a Via Lattea di u Tintoretto.

Storia di a cunniscenza scentifica

[mudificà | edità a fonte]
A forma di a Via Lattea dedutta da William Herschel in u 1785 secondu a dispusizione di e stelle; u sistema sulare era imaginatu vicinu à u so centru.

In l'antichità, certi filosofi grechi, frà i quali Democritu, avianu prupostu chì a Strada di Roma fussi cumposta da parechje stelle luntane. Aristotele, invece, pensava ch'ella fussi un fenomenu di l'atmosfera.

In u 1610, Galileo Galilei osservò a fascia cù un cannuchjale è visse ch'ella era furmata da un gran numeru di stelle. À u XVIII sèculu, l'astronomu William Herschel pruvò à disegnà a forma di a galassia cuntendu e stelle in parechje parte di u celu. Ùn cunniscia ancu a pusizione curretta di u Sole è u situò vicinu à u centru.

À u principiu di u XX sèculu, l'astronomi dibattianu s'è e nebulose spirale facianu parte di a Via Lattea o s'elle eranu galassie à parte. L'osservazione d'Edwin Hubble, in l'anni 1920, mustronu chì a Galassia di Andromeda era assai luntana è distinta da a nostra.

Fotografia di a "Grande Nebulosa di Andromeda" chì ricolla à u 1899, in seguitu chjamata Galassia di Andromeda.

Dimensione è struttura

[mudificà | edità a fonte]

U discu stellare di a Via Lattea hà un diametru di circa 100 000 anni luce. U so spessore varieghja secondu a regione: hè più grossu in u centru è più finu in e parte esterne. U numeru esattu di stelle ùn hè cunnisciutu, ma hè stimatu à parechje centinaie di miliardi.

Una raprisentazione artistica di a Strada di Roma.

A Strada di Roma hè una galassia à spirale barrata. À u centru si trova una barra di stelle, da e quale partenu i bracci di spirale. A galassia hè cumposta da parechje regione principale:

  • u bulbu centrale, una regione densa di stelle;
  • u discu, induve si trovanu i bracci di spirale, u gasu è a polvera;
  • l'alone, una regione larga chì circonda u discu è cuntene stelle vechje è ammassi globulari.

A galassia ùn hè micca perfettamente piatta: e so parte esterne sò appena sfurmate.

NGC 7331 hè spessu citata cum'è una galassia gemella di a Via Lattea.

U centru galatticu

[mudificà | edità a fonte]

À u centru di a Via Lattea si trova a surghjente radioastronomica Sagittarius A*. L'osservazione indicanu ch'ella cuntene un bucu neru supermassicciu, cù una massa di circa quattru milioni di volte quella di u Sole.

A distanza trà u Sole è u centru galatticu hè di circa 26.000 anni luce.

I bracci di spirale

[mudificà | edità a fonte]

I bracci di spirale sò regione induve si trovanu assai gasu, polvera è stelle ghjovane. Frà i bracci ricunnisciuti ci sò u Bracciu di Perseu, u Bracciu di u Sagittariu è u Bracciu Scudu-Croce.

U Sole si trova in una struttura minore chjamata Bracciu d'Orione, trà u Bracciu di Perseu è u Bracciu di u Sagittariu. I bracci ùn sò micca righe fisse di stelle: sò, in parte, regione induve a materia hè più densa è induve si formanu stelle nove.

Alone galatticu

[mudificà | edità a fonte]

L'alone circonda u discu galatticu è cuntene stelle assai vechje è ammassi globulari. Si pensa ancu ch'ellu cuntene una grande quantità di materia scura, chì ùn emette luce ma a so presenza hè dedutta da l'effetti gravitaziunali nantu à e stelle è u gasu.

Pusizione è muvimentu di u Sole

[mudificà | edità a fonte]

U Sistema solare si trova in u Bracciu d'Orione, à circa 26.000 anni luce da u centru galatticu. U Sole gira intornu à u centru di a Via Lattea à una vitezza di circa 220 chilometri à a seconda.

U Sistema solare impiega circa 225–250 milioni d'anni per compie una rivoluzione galattica. Stu periudu hè chjamatu «annu galatticu». Dapoi a so furmazione, u Sole hà dunque compiu solu una vintina di rivoluzione intornu à u centru.

Galassie vicine

[mudificà | edità a fonte]
Un'immagine cumposta di a regione centrale di a nostra galassia, a Via Lattea. L'immagine hè stata ottenuta usendu osservazione di u Hubble Space Telescope, di u Spitzer Space Telescope è di u Chandra X-ray Observatory à diverse lunghezze d'onda.

A Strada di Roma face parte di u Gruppu Lucale. Frà e galassie chì li sò vicine ci sò Andromeda, a Galassia di u Triangulu è i Nuvuli di Magellanu. Parechje galassie nane orbitanu dinù intornu à a Via Lattea.

A Galassia di Andromeda s'avvicina à a nostra. E duie galassie puderianu interagisce è fonde si in u futuru, ancu s'è u risultatu è u tempu d'una tale collisione ùn sò micca certi. À causa di e grande distanze trà e stelle, hè assai improbabile ch'elle collidinu direttamente.

In a cultura

[mudificà | edità a fonte]

A Via Lattea hà inspiratu miti è tradizione in parechje parte di u mondu. In certe culture hè stata vista cum'è un fiume celeste; in altre, cum'è una strada à traversu u celu. In a fantascienza, a galassia hè spessu u locu induve si svolghjenu viaghji trà stelle è mondi abitati.

Accade chì a Strada di Roma fussi citata in a litteratura in lingua corsa. Per esempiu:

  • in U Vechju Populu di Marceddu Jureczek: Ad un trattu, si spensini i lumi. In celi, ùn si vidia mancu più una stedda; a Strada di Roma era sparita, a luna era scappata. A notti s’inghjuttia tuttu..
    • U Vechju Populu, Marceddu Jureczek, Interromania.