Qoranta
Qoranta ya da aile — evlilik, aqrabalıq ya da evlâtlıqqa aluv ile bir-birine bağlı insanlar toplulığıdır. Qoranta azaları bazıda bir evde, bazıda ise ayrı evlerde yaşaylar. Olar bir-birine yardım eteler, balalarnı östürip terbiyeleyler.
Qoranta cemiyetniñ esas toplulıqlarından biridir. O, balalarğa tilni, adetlerni, ananelerni ve cemiyette yaşayış qaidelerini ögrete. Qorantanıñ şekli zamanğa ve cemiyetke köre deñişe.
Qoranta çeşitleri
[deñiştir | kodunı deñiştir]İnsan ana-babasınıñ qorantasında büyüy, yetişken soñ ise özü de yañı qoranta qura bile.
Qurulışına köre qorantalarnıñ bir qaç çeşiti bar:
- Özek qoranta — ana-baba ve olarnıñ balalarından ibaret kiçik qorantadır.
- Keniş qoranta — ana-baba ve balalardan ğayrı qartana, qartbaba ve başqa aqrabaları da olğan qorantadır. Böyle qorantada bir qaç nesil beraber ya da bir-birine yaqın yaşay.
- Bazı qorantalarda balalarnı ana-babadan tek biri östüre.
- Yañıdan qurulğan qoranta — er ya da qadınnıñ evelki evlilikten balaları da olğan qorantadır.
Qorantada doğma ya da evlâtlıqqa alınğan balalar ola bile. Qorantanıñ bütün azalarınıñ bir evde yaşaması şart degil.
İslâmda qoranta
[deñiştir | kodunı deñiştir]İslâmda nikâh ve qoranta quruv müim sayılır. Qoranta quruv peyğamberlerniñ ananesi olaraq qabul etile. Qoranta azalarınıñ bir-birine qarşı aq ve vazifeleri bar. Ana-baba balalarını baqıp terbiyelemeli, balalar ise ana-babasına ürmet etmeli.