Aùstraliô

Wspólnota Aùstralii Commonwealth of Australia
Fana Aùstralii Fana Herb Aùstralii Herb
Mòtto: fëlëje òficjalné rzëczenié (dôwni Advance Australia)
Himn: Advance Australia Fair (Prosperuj, Snożno Aùstraliô)
Wspólnota Aùstralii na karce
Spòdlowé pòdôwczi
Òficjalny jãzëk	angelsczi (de facto)
Stolëca	Canberra
Fòrma państwa	kònstitucëjnô mònarchijô
Mònarcha	Karól III
Prezydeńt	Samantha Mostyn
Premiéra	Anthony Albanese
Wiéchrzëzna % wòdë	7.692.024 835 km² 0,76%%
Lëdztwò (2017)	23.401.892
Dëtk	aùstralijsczi dolar (AUD)
Czasowô cona	UTC +8 do +11
Kòd ISO 3166	AU
Internet	.au
Aùtowi kòd	AU
Telefón	+61

Aùstraliô (ang. Commonwealth of Australia) je państwã na Aùstralijsczim kòntinence, Tasmanji i jin. òstrowach Spòkójnégò Òceanu, Aùstraliô ma też teritoria w Azeji: Òstrów Gòdów i Kòkòsowe Òstrowë i teritorium na Antarktidze). Stolëcą Aùstralii je gard Canberra, a nôwikszi gard to Sydney. Jine wiksze gardë Aùstralii to Melbourne, Brisbane, Perth i Adelaide.

Aùstraliô òkrążają dwa òceanë: òd nordë i pòrénkù Spòkójny Òcean, a òd pôłniô i zôpadu Jindijsczi Òcean. W pòblëżim kraju to dô ne hewò państwa: Papua-Nowô Gwineja, Indonezjô i Pòrénczny Timór na nordze; Òstrowë Salomòna i Vanuatu na nordowim pòrénkù; i Nowô Zélandiô na pôłniowim pòrénkù. Dzele Aùstralii to krezowe teritoria: Nowô Pôłniôwô Walijô, Wiktoria, Pôłniôwô Aùstraliô, Queensland, Zôpadnô Aùstraliô, Nordowe Teritorium, Òstrowë Tasmanija i Arnhem Land.

Pòpùlacjô wielëna lëdztwa to 23.401.892 (stój na 2017). Australejo to dawni beła kolonija Wiôldżi Britaniji, z chtërną dali ma dzysdnowo Commonwealth (gòspòdarczô spóldnota), i temu przédnik kraju to formalnie je dali angelsczi mònarcha i generalni gubernator anielskiej monarchii na Australije, le wëkònôwczô władza to demokratecznë welowanë aùstralijsczi premiera i parlament.

Aùstraliô je zameszkana przez Abòrigenów, starożetnech aùstralijsczich lëdzë, od kól 60.000 lat pre kolonizacëjo niderlandzkô i britijskô. Aborigeni brëkuja barni do jagowania bumerang i mùzycznego jinstrumentu dmùsznego yirdaki (didgeridoo). Brëkowale tez 250 apartnech karnów jãzekowech. Swiãtô góra abòrigeńskô to czerwiona góra Uluru, po anielsczemu Ayers Rock.

Fauna i flora

W Aùstralii je baro wiela apartnech zwierzãtów, jako koala, kangurë, dingo, dzëbôl, kookaburra (dacelo), tasmansczi purtk i jin.
Z roslen je eukaliptus i tea-tree: herbaciane drzewo.

Miono

Pierszi rezownik europejsczi w Aùstraliô to beł Abel Tasman z Niderlandzkô, chtëren w 1646 dawa kontinentowi miono Nieuw Holland - Nowo Niderlandzko, i ostrowe Tasmaniji jigo miono.
Wiolgô Britanijô dawa kolonji miono Aùstraliô z łacyńsczego jãzeka Terra Australis Incognito, Zemia Półniowô Nieznanô.

Galeriô

• 
  Uluru (Ayers Rock), swiãtô góra abòrigeńskô
• 
  Abòrigeńsczi chłop z yirdaki (didgeridoo)
• 
  Opera w Sydney
• 
  Koala mema i koala dzec
• 
  Tasmansczi purtk
• 
  Gard Queensland
• 
  Dzëbôl
• 
  Kangur
• 
  Brisbane
• 
  Bumerangi aborigenscze w Cairns

Miona Abòrigeńsczëch plemion w Aùstraliô

• Murrawarri
• Koori (abò Koorie) w New South Wales i Wiktoria (Abòrigeńsczi Wiktoriônie);
• Ngunnawal w Aùstralijsczim Stolecznem Teritorium i New South Wales;
• Goorie w South East Queensland i nordowe dzele New South Wales;
• Murrdi w Southwest & Central Queensland;
• Nyungar w polniowej Western Australia;
• Yamatji w centralnej Western Australia;
• Wangai w Western Australian Goldfields;
• Nunga w polniowej South Australia;
• Anangu w nordowej South Australia, i bleze dzele Western Australia i Northern Territorium;
• Yapa w zôpadnim Northern Territory;
• Arrernte w centralnej Australia;
• Yolngu w pòrënkòwim Arnhem Land (NT);
• Bininj w zôpadnim Arnhem Land (NT);
• Tiwi na òstrów Tiwi kol Arnhem Land.
• Anindilyakwa na òstrów Groote Eylandt kol Arnhem Land;
• Palawah (abò Pallawah) na Tasmanji

Òbaczë téż

• Nowô Zelandzkô

Bùtnowé lënczi

Commons: Aùstraliô – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

• Tourism Australia
• Governments of Australia website (federal, states and territories)
• Australia in the World Factbook