Swmereg

Swmereg
𒅴𒂠 eme-gir15
Yn frodorol i	Swmer ac Acad
Ardal	Mesopotamia (Irac heddiw)
Cyfnod	Ardystir ers t.  2900 CCC. Nid oedd yn frodorol erbyn tua 1700 CCC; defnyddiwyd yn iaith glasurol hyd nes tua 100 AD.
Teulu ieithyddol	Iaith arunig
Tafodieithoedd	Emesal Swmereg Ddeheuol Swmereg Ogleddol
System ysgrifennu	Cynffurf Sumero-Acadeg
Codau iaith
ISO 639-2	sux
ISO 639-3	sux
Linguist List	uga
Glottolog	sume1241

Swmereg (Swmereg: 𒅴𒂠, wedi'i rufeinio i: eme-gir₁₅, hefyd 𒅴𒄀 eme-gi, yn llythrennol yr iaith frodorol) oedd iaith Swmer hynafol. Mae'n un o'r ieithoedd hynaf a ardystir, gan fynd yn ôl at o leiaf 2900 CCC. Mae'n iaith arunig leol a siaredid ym Mesopotamia hynafol, sef ardal Irac heddiw.

Yr Acadeg, sy'n iaith Semitig, a ddisodlodd yn araf y Swmereg yn brif iaith a siaradwyd tua t.  2000 CCC, ond parhaodd y Swmereg i fod yn iaith gwyddoniaeth, gan gynnwys i fod yn iaith sanctaidd, defodol, a llenyddol yn ardaloedd Acadeg Mesopotamia, megis Assyria a Babilonia, nes 1AD. Wedi hynny, ni chafodd gryn sylw hyd nes y 19eg ganrif, pan ddechreuodd Assyriolegwyr ddehongli'r arysgrifau cynffurf a'r llechi a gafodd eu gadael ar ôl gan ei siaradwyr.

Er gwaethaf ei marwolaeth, cafodd y Swmereg gryn ddylanwad ar ieithoedd eraill yr ardal. Roedd defnydd o'r gynffurf, a gafodd ei defnyddio i ysgrifennu'r Swmereg, i'w gael gydag ieithoedd eraill, megis yr Acadeg, yr Elameg, yr Ebaleg, yr Hetheg, yr Hwrïeg, y Lwïeg, a'r Wrarteg; yr oedd hefyd yn sail i wyddor yr Hen Berseg, a ddefnyddiwyd i ysgrifennu'r iaith eponymaidd. Cafodd y dylanwad mwyaf ar yr Acadeg, lle mabwysiadwyd llawer o ramadeg a geirfa'r Swmereg gan yr Acadeg.

Llenyddiaeth

Prif: Llenyddiaeth Swmereg

Swmereg yw iaith wreiddiol Epig Gilgamesh, un o'r gweithiau llenyddol cynharaf sydd wedi goroesi mewn unrhyw iaith.