Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Anabi Mahamaru

Diyila Dagbani Wikipedia
E-Class

Anabi Mahamaru nyɛla ninvuɣ'so ŋun nyɛ Anabi nima bahigu. O laribu yuli nyɛ Aḥmad, Abū al-Qāsim Muḥammad ibn ʿAbd Allāh ibn ʿAbd al-Muṭṭalib ibn Hāshim[1] Mahamaru ka be daa siɣsi Al Kurani n-ti. Be daa dɔɣi o mi Macca tinŋbani yuuni 570 CE ka o niŋ hijira labi Madina tinŋbani yuun' kɔbisiyɔbu ni pihita ayi (632)O daa niŋla yuunpihiyɔbu ni ata anduniya yaangizuɣu. Musilinsi adiini wuhiya ni Al kurani maa daa siɣila Anabi Mahamaru belabela ka di nyɛ ti duuma Naawuni maŋ maŋ yɛltɔɣa. Al kurani maa daa piligi la siɣibu yuuni 610.[1]

Anabi Mahamaru ba n-daa nyɛ Abdulai ŋun nyɛ Abdul Mutalibu bia, ka o ma mi n-daa nyɛ tima Amina, tima Amina da dɔɣi o la makka yiŋa n-yi zuliya shɛli din nyɛ kuraishawa zulya  ka o yina banuu bashim dundɔŋ ni. Tɔ tima Amina mi daa na malila Anabi Mahamaru puli ka o ba lahi kani nyɛla ninvuɣ' so ŋun labi o duuma Naawuni sani pɔi ka Anabi Mahamaru naayi nyɛ ninvuɣ' so bini dɔɣi. Anabi Mahamaru dɔɣim puuni lahiʒibsi pam daa nyɛla din niŋ. Bini daa ti dɔɣi o, bɛ daa zaŋ o chaŋ ti tila paɣ' so ŋun yuli daa booni Alimatu saadia ni o ti pɔɣiso bihim domini o ma daa nyɛla ŋun ka bihim dini n-daa su bɛ ni ti zaŋ o ti lala paɣ' ŋɔ ni o pɔɣiso bihim maa, Anabi Mahamaru ni daa kpɛ paɣ' ŋɔ dundɔŋ ni dabisili shɛli, ka dundɔŋ maa pili tihigibu, Anabi Mahamaru ni daa ti paai yuma ayɔbu  bɛ dundɔŋ ni bidibihi daa ti chani binkɔbri guligu  ka Anabi Mahamaru doliba bɛ ni chaŋ, bɛ bela mɔɣimaa ni ka lahaƷiba shɛli ti tiŋ, ka di nyela Naawuni siɣisi malaikonimna ni ni ti yihi Anabi Mahamaru suhi m-paɣili o tabi maa ni nyɛ laa ka bɛ guui pam kuli yiŋa n-ti che ka lahibali paai Alimatu saadia din niŋ mɔɣi maa ni, dini n-daa nyɛ dabiɛm gbaai Alimatu saadia ka Anabi Mahamaru daa kuna ka o zaŋ o labisi n-ti ti o ma ŋuni n-nyɛ tima Amina, o ni labisi o naayi tima Amina daa zaŋ Anabi Mahamaru ka bɛ chaŋ madiina ti puhi o niriba,  tɔ bɛ ni puhi ba naayi bɛ daa niŋ dabisa bela di nyaaŋa ka tima Amina daa zaŋ Anabi Mahamaru labirina makka yiŋa bɛ daa na bɛla Soli ni n-chana n-ti paai tiŋ bila shɛli daa bela makka mini madiina sunsuuni ka bɛ booni li Abwa, tɔ Abwa ŋɔ ka bɛ daa na be ka tima Amina daa lɛbi ŋun kani (ŋun labi o duuma Naawuni sani) ka Anabi Mahamaru na nyɛla yuma ayɔbu, o ma tima Amina ni kani naayi ka bɛ daa zaŋ o n-ti ti o yaba ŋun n-daa nyɛ Abdul Mutalibu ka Abdul Mutalibu daa nyɛla ninvuɣ' so ŋun bɛ bɔri binshɛli din damdi Anabi Mahamaru tɔ ka di kuli bɛni Abdul Mutalibu gba ti nyɛ ŋun kani (ŋun labi o duuma Naawuni sani) ka Anabi Mahamaru na nyɛ yuma anii, Abdul Mutalibu gba ni kani naayi ka bɛ zaŋ o n-ti ti o ŋahiba ŋuni n-daa nyɛ Abu taalibu. Anabi Mahamaru ŋun daa nyɛla ninvuɣ' so ŋun kuli nyɛ kpibiga ka na be o ma puli ni, o bela o ŋahiba Abu taalibu sani ka bɛ niŋdi daabilim, ka Abu taalibu daa gɔri n-chani daabilim shee ka juusi kpeen so ban nyɛ Anabi Yisa niriba la da nyɛ Abu taalibu Anabi Mahamaru ka daa yɛli Abu taalibu ni o zaŋ Anabi Mahamaru labi yiŋa, ni o nyarila Anabisili shifa o ni ka di pa ni lala nivuɣ' bɛri shɛba nyɛla ban n-yɛn dam o soli maa zuɣu, dina n-daa nyɛ Abu taalibu daa zaŋ Anabi Mahamaru labi yiŋa ka bɛ ti niŋ di bɛ daabilim, tɔ dinsaha beni dahinshɛli ka paɣ' so ŋun yuli daa booni khadijah bint khuwaylid, o daa nyɛla daabia ŋun be macca, dinsaha n-nyɛ o daa ti bɔli Anabi Mahamaru ni o ti sɔŋ o daabilim maa domini Anabi Mahamaru daa nyɛla ninvuɣ' so ŋun mali aadalichi ni yɛlimaŋli lana ni ninvuɣ' so niriba nini ni tiɣi, dinzuɣu Anabi Mahamaru behigu ŋɔ zuɣu daa chɛ ka bɛ ti o yuli booni o AL-AMIN(yɛlimaŋli lana) dinsaha khadijah ni daa nyɛ Anabi Mahamaru behigu maa be shɛm maa da chɛ ka o suhu kuli ga Anabi Mahamaru hali ka di ti ʒimi ni o bɔrimi ni lee Anabi Mahamaru paɣa dini daa niŋ lala bɛ daa bi niŋ zinchili, dini n-daa nyɛ Anabi Mahamaru daa yina n-ti bo khadijah ka o daa lɛbi o paɣa dinsaha khadijah yuun' pihinahi ni n-daa bala ka Anabi Mahamaru mi nyɛ yuun pishi ni anu dinsaha n-nyɛ bɛ ni daa beni ni suhudoo dinsaha ka bɛ daa kuli beni ka Naawuni ti larigi ba zuliya n-daa ti bipuɣinga ŋuni n-daa nyɛ naana fatimatu zahara dinsaha n-nyɛ Anabi Mahamaru daa kuri saha n-teeri Naawuni yela saha shɛli kam, o ni daa ti zooi niŋdi zaɣ' kurili saha shɛli ka o daa pili zo' lɔŋ shɛli daa beni ka bɛ booni li Cave bira chandi ni n-ti jamdi Naawuni ka teeri o niriba ban be macca ŋɔ ni be shɛli maa yela domini macca nim da nyɛla ninvuɣ' shɛba ban jemdi buɣa kadi mali yaa pam. Dinsaha zo' lɔŋ ŋɔ ni Anabi kuli be ka o daa Anabisili ti ka o ba dinsaha o yuun' pihinahi ni n-daa bala dinsaha n-nyɛ malaika jibrila daa kpena zo' lɔŋ maa ni Anabi Mahamaru sani ni al qurani aaya din nyɛ piligu dini n-daa nyɛ suuratl ALAQ.[2]


  1. 1 2 Muhammad | Biography, History, & Facts (en).
  2. Troubles de la personnalité. Dunod. 2013-07-03. ISBN 978-2-10-059869-4.