Edukira joan

Arras

Arras
Arras
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Frantzia Garaia
Departamendua Pas-de-Calais
Izen ofizialaArras
Jatorrizko izenaArras
Posta kodea62000
Geografia
Koordenatuak50°17′21″N 2°46′48″E / 50.2892°N 2.78°E / 50.2892; 2.78
Mapa
Azalera11,63 km²
Altitudea72 m, 52 m, 99 m eta 76 m
MugakideakSaint-Laurent-Blangy, Achicourt, Sainte-Catherine-lès-Arras, Saint-Nicolas, Tilloy-lès-Mofflaines, Anzin-Saint-Aubin, Beaurains, Dainville eta Duisans
Demografia
Biztanleria42.875 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 22.042 (%51,7) (%48,3) 20.560 alt_right
Dentsitatea3.687 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakChemnitz, Herten, Ipswich, Oudenaarde eta Deva
arras.fr

Arras Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. Azken erroldaren arabera 42.875 biztanle zituen 11,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Laurent-Blangy, Achicourt, Sainte-Catherine-lès-Arras, Saint-Nicolas, Tilloy-lès-Mofflaines, Anzin-Saint-Aubin, Beaurains, Dainville eta Duisans.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ArrasArras
Població amb 5059 habitants (2000)Saint-Nicolas (1,7 km)
Població amb 7625 habitants (2000)Achicourt (2,1 km)
Població amb 5066 habitants (2000)Beaurains (3,3 km)
Població amb 785 habitants (2000)Roclincourt (3,6 km)
Població amb 1888 habitants (2000)Agny (4,0 km)
Població amb 993 habitants (2000)Athies (4,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Parisko arroaren ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: eguzkialdi eskasa; urteko prezipitazio erregular eta ertainak; negu hotza (3 °C))[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1a zonan dago[4].

1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Wancourt udalerrian dago, 7,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 711,4 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,7 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,7 °C-koa da, 2024ko urtarrilaren 19an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,2 °C) eta hotzena urtarrila (3,7 °C). Urteko prezipitazioa 739 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (80 mm) eta lehorrena apirila (44 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,34 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,5 °C) baino 1,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (11,8 °C) eta hotzena 1963 (8,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Arras)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.7 4.1 6.8 9.7 13.2 16.1 18.2 18.0 14.8 11.0 7.0 4.2 10.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 63 54 54 44 59 61 65 67 58 67 69 80 739
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,5 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,3+1,1+1,4+1,5+1,1+1,0+1,2+1,2+0,6+0,5+1,2+1,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,5 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea15.00020.00025.00030.00035.00040.00045.00050.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 20.560 gizon, 22.042 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.07
 
95+
 
0.39
0.46
 
90-94
 
1.15
1.07
 
85-89
 
2.41
1.57
 
80-84
 
2.59
2.25
 
75-79
 
3.39
4.04
 
70-74
 
5.06
4.09
 
65-69
 
4.93
4.91
 
60-64
 
5.08
5.23
 
55-59
 
5.09
5.83
 
50-54
 
5.08
5.65
 
45-49
 
5.94
6.32
 
40-44
 
5.11
6.98
 
35-39
 
6.55
7.76
 
30-34
 
6.22
7.71
 
25-29
 
7.54
9.65
 
20-24
 
8.96
8.03
 
15-19
 
7.73
6.47
 
10-14
 
5.92
5.81
 
5-9
 
5.65
6.09
 
0-4
 
5.20
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Arras udalerrian 41.668 biztanle zeuden eta 21.630 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,93 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 50,7), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

41.668biztanle
21.630elkarbizitza-unitate
1,93lagun elkarbizitza-unitateko
10.393familia
Udalerria
% 17
% 19
% 12
% 51
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 10.393 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (4.094). Guraso bakarreko 2.637 familietatik 2.123etan ama zen guraso bakarra. 4.815 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 2.479k seme-alaba bakarra zuten etxean, 1.930k bi, eta 1.168k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 3.661 bikoteetatik 539tan (% 14,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

4.094
3.661
2.637
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean4.815
Seme-alaba bat2.479
Bi seme-alaba1.930
Hiru seme-alaba752
Lau edo gehiago416

15 urte edo gehiago zituzten 35.716 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 24,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 50,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 56,3). 80 urte edo gehiagoko 2.126 biztanleetatik 1.924 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 202 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 25
25-39% 25
40-54% 26
55-64% 36
65-79% 40
80 +% 50
Bikotean bizi da
15-24% 18
25-39% 56
40-54% 55
55-64% 51
65-79% 54
80 +% 36

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 29,1 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 13,4 izatezko bikotean eta % 5,0 PACS bidez lotuta). % 37,3 ezkongabeak ziren, % 6,2 alargunak eta % 9,1 dibortziatuak.[10]

Ezkongabea% 37,3
Ezkonduta% 29,1
Izatezko bikotean% 13,4
Dibortziatuta% 9,1
Alarguna% 6,2
PACS bidez lotuta% 5,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 25,2), enplegatuak (% 17,5), erdi-mailako lanbideak (% 15,0), eskulangileak (% 14,3). Talde nagusia (erretiratuak, % 25,2) Pas-de-Calais departamenduko batez bestekoaren (% 32,6) azpitik dago. 12 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[10]

Udalerria
% 13
% 15
% 17
% 14
% 25
% 12
Pas-de-Calais
% 15
% 16
% 19
% 33
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 24.662 etxebizitza zeuden. Horietatik 21.676 egoitza nagusi ziren, 444 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 2.542 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (16.234), etxeak baino gehiago (8.257). Egoitza nagusietatik 7.259 beren jabearen bizilekuak ziren, 14.057 alokairuan zeuden, 6.640 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 361 doan lagata.[11]

24.662etxebizitza
21.676egoitza nagusi
8.257etxe
16.234apartamentu

Etxebizitza multzoa

21.676
2.542
Egoitza nagusia (21.676)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (444)Hutsik (2.542)

Etxe mota

8.257
16.234
Etxea (8.257)Apartamentua (16.234)

Jabetza egoera

7.259
14.057
6.640
Jabeak (7.259)Alokairuan (14.057)HLM (6.640)Doan lagata (361)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (7.795).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik1.421
1919-19452.786
1946-19707.795
1971-19903.962
1991-20053.025
2006-20202.481

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (5.799). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (14.237 etxebizitzatan). 10.427 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 11.570 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 3.826tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1.621
2 gela4.311
3 gela5.778
4 gela4.168
5 gela edo gehiago5.799

Berogailu mota

14.237
6.471
Gas sarea (14.237)Fuel-olioa (416)Elektrizitatea (6.471)Gas botila (32)Bestelakoak (520)

Aparkalekua eta ibilgailuak

10.427aparkalekua
11.570ibilgailu 1
3.826ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 28.119 biztanleetatik 19.642 aktibo ziren (% 69,9), horietako 16.398 lanean (% 58,3) eta 3.244 langabezian (aktiboen % 16,5).

28.11915-64 urteko biztanle
% 69,9aktibo
% 58,3lanean
% 16,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 45,0
25-54 urte% 84,1
55-64 urte% 56,8
Gizonak% 73,0
Emakumeak% 66,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 33,2
BEPC, brebeta% 32,3
CAP-BEP% 23,4
Batxilergoa% 17,4
Goi-mailako +2% 10,7
Goi-mailako +3/4% 9,8
Goi-mailako +5% 5,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 16,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

8.477 ez-aktibotik 3.463 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 40,9), 1.200 erretiraturik zeuden (% 14,2) eta 3.814 bestelako ez-aktibo ziren (% 45,0).

Ez-aktiboak

% 41
% 14
% 45
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 23
% 25
% 28
% 20
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 35.239 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 16.398 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

35.239enplegu udalerrian
% 92,5soldatapeko
% 7,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.410 eurokoa zen, eta biztanleen % 26 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

22.410 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 23.260 €
% 26,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 19,1

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 2.436 komertzioetatik, 36 erauzte enpresak ziren, 41 janari enpresak ziren, 6 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 44 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 97 eraikuntza enpresak ziren, 632 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 70 garraio enpresak ziren, 216 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 45 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 171 finantziazio enpresak ziren, 143 higiezinen enpresak ziren, 379 zerbitzu enpresak ziren, 361 administrazio publikoko enpresak ziren eta 193 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 492 zerbitzu publikoetatik, 2 poliziaren kasernak ziren, 7 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 4 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 4 posta bulegoak, 37 banku bulegoak, 2 funerariak, 24 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 6 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 8 ibilgailuen alokairu bulegoak, 13 autoeskolak, 10 igeltseroak, 10 margolariak, 23 zurginak, 17 iturginak, 5 argiketariak, 13 eraikuntza enpresak, 78 ile apaindegiak, 8 albaitariak, 19 aldi baterako lan enpresak, 136 jatetxeak, 38 higiezinen agentziak, 10 tintoreriak eta 17 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 308 establezimendu komertzialetatik, 2 hipermerkatuak, 9 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 9 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 28 okindegiak, 12 harategiak, 2 kongelatu-dendak, 3 arraindegiak, 17 liburu dendak, 98 arropa dendak, 14 etxerako tresna dendak, 22 zapata-dendak, 7 elektrotresna dendak, 15 altzari dendak, 12 kirol-dendak, 2 lur eta paretak apaintzeko dendak, 10 drogeria, 10 lurrin-dendak, 16 bitxi-dendak eta 16 lore-dendak ziren.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 3 tratamendu laburretarako ospitale, 2 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, 2 amatasun-klinika, 6 osasun-zentro, 18 botika eta 2 anbulantzia zegoen.

2009an 14 haur-eskola eta 17 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Arras udalerrian 7 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 5 hezkuntza orokorreko lizeo eta 5 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 2.827 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 7.042 eta lizeo teknologikoetan 1.977.

Arras udalerrian 7 goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko zentroak zeuden, horietatik3 osasun-formakuntzako zentroak, 1 komertziokoa eta 3 bestelako formakuntza zentroak.10 Unibertsitate zentroak zeuden, horietatik 6 Unibertsitate mailako formakuntza eta ikerketa unitateak ziren, 2 unibertsitate-insitutoak, 1 ingenieritza eskola bat eta 1 bestelako goi-mailako ikasketa zentro bat zen.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1987ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Arras », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]