مدیریت دولتی
مدیریت دولتی یا اداره امور عمومی یا مدیریت عمومی[۱] (به انگلیسی: Public Administration) ؛ یک رشته دانشگاهی است که به مطالعه نحوه بهکارگیری و اجرای علوم اداری مدیریت اداری در سازمانها شامل: امور مالی، امور حسابداری و حسابرسی، امور اداری و کارگزینی، امور منابع انسانی، امور پشتیبانی و رفاه، امور برنامهریزی و خدمات، امور تغییر و تحول اداری، امور بیمهای و تأمین اجتماعی، امور تشکیلات و روشها، امور مالیاتی و بودجه و دیگر امور مرتبط با مدیریت پرداخته و کارمندان را برای اینگونه مشاغل آماده میسازد. همچنین این رشته از شاخه های فرعی رشته علوم سیاسی محسوب می شود.[۱][۲]
از طرفی به دلیل وسیع بودن و گستردگی رشته مدیریت دولتی، این رشته به امور تصمیمگیری و خط مشیگذاری عمومی و همچنین به امور توسعه و حکمرانی هم میپردازد. به عبارت دیگر علم اداره عبارتست از نظام اجتماعی خاصی که بر اساس آن عدهای از افراد بشر به منظور نیل به یک سلسله هدفهای نسبتاً مشخص با یکدیگر همکاری میکنند، بدین معنی که تصمیماتی را اتخاذ میکنند و تصمیماتی را به مرحله اجرا و عمل درمیآورند.[۳][۴][۵]
تاریخچه
[ویرایش | اشتراکگذاری]رشته مدیریت عمومی در طی تاریخ به وجود آمدن خود، بیش از پیش جنبه بین رشتهای پیدا کردهاست و بر پایه زمینههایی همچون اقتصاد، جامعهشناسی، حقوق، مردمشناسی، علوم سیاسی و برنامهریزی محلی طراحی شدهاست تا فارغالتحصیلان مربوط را با مهارتها و دانشی تجهیز کند که شامل گسترده وسیعی از موضوعات و رشتههای مرتبط با بخش عمومی است.[۶]
بنیانگذاران رشته مدیریت دولتی
[ویرایش | اشتراکگذاری]توماس وودرو ویلسون، ماکس وبر و فردریک وینسلو تیلور بنیانگذاران رشته مدیریت دولتی شناخته میشوند و این رشته با انتشار مقاله ویلسون تحت عنوان «مطالعه اداره» در سال ۱۸۸۷ شروع شد که به عصر تفکیک سیاست از اداره مشهور است.[۷]
ویلسون نوشت:”هدف از مطالعه مدیریت در مرحله اول کشف کردن این است که دولت به درستی و با موفقیت میتواند چه کاری انجام دهد، و در مرحله دوم، چگونه با حداکثر کارایی ممکن و حداقل هزینه پولی و انرژی میتواند این چیزها را درست انجام دهد. ” این کار دشواری است بنابراین، مطالعه مدیریت دولتی به ما کمک میکند تا دانشجویان روشهای مختلف به انجام رساندن این دو هدف به کمک سازمانهای بخش دولتی، خصوصی و تعاونیها را یاد بگیرند.[۸]
این دیدگاه مبنایی برای جدایی مشهور سیاست از اداره ویلسون بود: «مدیریت ورای فضای سیاست قرار دارد. پرسشهای اداری، پرسشهای سیاسی نیستند. اگر چه سیاست، وظیفههایی را برای مدیریت تدوین میکند ولی نباید از تغییر در مقاماتش رنج برد» در اثر ویلسون، دو موضوع برجسته به چشم میخورد که به عنوان محوری برای مطالعه مدیریت دولتی در طول تاریخ این رشته، به خدمت گرفته شدهاند: جدایی بین سیاست و اداره و جستجو برای اصول مدیریت اداری که میتواند در نیل به کارایی سازمان یاری دهنده باشد. از دیگر چهرههای برجسته در زمینه مدیریت میتوان به هنری فایول، داگلاس مکگریگور، هنری مینتزبرگ، هربرت الکساندر سایمون، التون مایو، هنری گانت، پیتر دراکر، الوین تافلر، کریس آرجریس، فیلیپ کاتلر، آبراهام مازلو، هوارد گاردنر، لوتر گولیک، ماری پارکر فالت، چستر بارنارد، دوایت والدو، فرانک و لیلیان گیلبرت اشاره کرد.[۴][۹][۱۰][۱۱][۱۲]
تحصیل در رشته مدیریت دولتی
[ویرایش | اشتراکگذاری]مقطع کارشناسی
[ویرایش | اشتراکگذاری]لیسانس مدیریت دولتی یکی از مدارک مدیریتی است که آموزش در زمینه مدیریت عمومی (مدیریت اداری) را برای دانشجویانی که علاقمند به کار کردن در سازمانهای دولتی و خصوصی هستند را فراهم میکند، دانشجویان مقطع لیسانس در رشته مدیریت دولتی با زمینههایی همچون اقتصاد، مدیریت و حسابداری، جامعهشناسی، علوم سیاسی، فلسفه و روانشناسی آشنا میشوند، برنامه دروس اصلی لیسانس رشته مدیریت دولتی معمولاً شامل درسهای مرتبط با اقتصاد، مالیه عمومی و بودجه، اصول حسابداری، حسابداری و حسابرسی دولتی، آمار و روش تحقیق، تصمیمگیری و خط مشی گذاری عمومی، اخلاق حرفهای در مدیریت، تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم، نظریههای مدیریت، رفتار سازمانی و مدیریت منابع انسانی است. درجه لیسانس رشته مدیریت دولتی بسیار شبیه درجه لیسانس مدیریت بازرگانی است، با این تفاوت که در مقطع لیسانس، مدیریت دولتی تمرکز کمتری در بازاریابی داشته و بیشترین تمرکز مدیریت دولتی مربوط به تئوریهای مدیریت و مطالعات اداری و مالی میباشد.[۱۳][۱۴]
مقطع کارشناسی ارشد
[ویرایش | اشتراکگذاری]فوق لیسانس مدیریت دولتی یکی از مدارک حرفهای مدیریتی است که آموزش در یکی از گرایشهایهای توسعه منابع انسانی، طراحی و سازماندهی، تحلیلگر بودجه و مالیات عمومی، خط مشی گذاری عمومی، مدیریت سازمانهای محلی و شهرداریها، مدیریت پیشرفت و توسعه، مدیریت تغییر و تحول سازمانی و مدیریت رفتار سازمانی را برای دانشجویانی که علاقمند به کار کردن به صورت حرفهای در سازمانهای دولتی و خصوصی هستند را فراهم میکند، برنامه دروس اصلی مقطع فوق لیسانس رشته مدیریت دولتی معمولاً شامل درسهای نظریههای مدیریت پیشرفته، مدیریت رفتار سازمانی پیشرفته، مدیریت منابع انسانی پیشرفته، تئوریهای مدیریت دولتی، تحلیل آماری و روش تحقیق پیشرفته و… است.[۱۵][۱۶]
مقطع دکترای
[ویرایش | اشتراکگذاری]دکترای تخصصی مدیریت دولتی یکی از مدارک تخصصی مدیریتی است که آموزش در یکی از گرایشهای تصمیمگیری و خط مشی گذاری عمومی، رفتار سازمانی، مدیریت منابع انسانی، مدیریت تطبیقی و توسعه را برای دانشجویانی که علاقمند به هیئت علمی شدن در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی یا کار کردن به صورت تخصصی در سازمانهای دولتی و خصوصی هستند را فراهم میکند. دانشجویان دکترای رشته مدیریت دولتی اغلب تمرکز بیشتری بر روی توسعه نظریههای مدیریتی و انجام تحقیقات و پژوهشهای علمی و تخصصی دارند، مقطع دکترای مدیریت دولتی برای افرادی که علاقمند به تبدیل شدن به محققان متخصص یا به دنبال عضویت در هیئت علمی دانشگاهها هستند، مناسب میباشد.[۱۷][۱۸][۱۹]
در ایران
[ویرایش | اشتراکگذاری]این رشته در ایران برای نخستین بار در سال ۱۳۳۳ با عنوان علوم اداری با کمک دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران تشکیل شد. مدیریت دولتی که در گذشته به سبب قدمت زیاد این رشته به عنوان اداره امور عمومی شناخته میشد، قدیمیترین گروه در رشتههای مدیریت بهشمار میآید، در فاصله سالهای ۱۳۳۳ الی ۱۳۴۱ به سبب ایجاد رشتههای مختلف علوم اداری، این گروه، از رشته علوم سیاسی جدا شده و از سال ۱۴۴۱ تا به حال بهطور مستقل در دانشکده مدیریت که تا سال ۱۳۷۴ نیز دانشکده علوم اداری و بازرگانی نامیده میشد، ارائه شدهاست.[۵]
معرفی شاخههای رشته مدیریت دولتی در ایران
[ویرایش | اشتراکگذاری]در سطح کارشناسی ارشد بنابر آخرین تغییرات (مصوبه مورخه ۲۴ تیر ۱۳۹۴ شورای تحول و ارتقای علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) در ۷ گرایش توسعه منابع انسانی، طراحی سازمانهای دولتی، بودجه و مالیه عمومی، خط مشی گذاری عمومی، مدیریت پیشرفت و توسعه شهری و روستایی، مدیریت تحول و مدیریت رفتار سازمانی تدریس میشود. پیش از این گرایشهای تشکیلات و روشها، مدیریت نیروی انسانی، مدیریت سیستمهای اطلاعاتی و مدیریت مالی دولتی نیز از گرایشهای این رشته در مقطع کارشناسی ارشد بود. گرایشهای ذکر شده در ۲۰ واحد درسی مشترک بوده و تفاوت آنها در ۸ واحد درسی است. در مقطع دکتری نیز به گرایشهای تصمیمگیری و خط مشی گذاری عمومی، مدیریت تطبیقی و توسعه، رفتار سازمانی، مدیریت منابع انسانی تقسیمبندی میگردد.[۵]
| ردیف | نام درس | نوع درس | ردیف | نام درس | نوع درس |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | ریاضیات و کاربرد آن در مدیریت (۱) | پایه | ۱ | مبانی سازمان و مدیریت | اصلی |
| ۲ | ریاضیات و کاربرد آن در مدیریت (۲) | پایه | ۲ | مدیریت رفتار سازمانی | اصلی |
| ۳ | اقتصاد خرد | پایه | ۳ | مدیریت منابع انسانی | اصلی |
| ۴ | اقتصاد کلان | پایه | ۴ | تحقیق در عملیات (۱) | اصلی |
| ۵ | اصول حسابداری (۱) | ۵ | 5 | تحقیق در عملیات (2) | اصلی |
| ۶ | اصول حسابداری (۲) | پایه | ۶ | حسابداری و حسابرسی دولتی | اصلی |
| 7 | آمار و احتمالات و کاربرد آن در مدیریت (1) | پایه | 7 | آموزش مهارتهای حرفه ای
(توسعه مهارتهای مدیران) |
اصلی |
| ۸ | آمار و احتمالات و کاربرد آن در مدیریت (۲) | پایه | ۸ | سیر اندیشههای سیاسی و تحول نهادهای اداری | اصلی |
| ۹ | روش تحقیق در مدیریت | پایه | ۹ | مهارتهای مسئله یابی و تصمیمگیری | اصلی |
| ۱۰ | اصول و مبانی مدیریت از دیدگاه اسلام | پایه | ۱۰ | مبانی برنامهریزی پیشرفت و عدالت
(توسعه اقتصادی و برنامهریزی) |
اصلی |
| ۱۱ | کاربرد کامپیوتر در مدیریت
(مهارتهای هفتگانه ICDL) |
پایه | ۱۱ | اصول و مبانی کارآفرینی | اصلی |
| ۱۲ | احکام تجارت (کسب و کار) | پایه | ۱۲ | اخلاق حرفهای در مدیریت با رویکرد اسلامی | اصلی |
| ۱۳ | جامعهشناسی سازمانی | پایه | ۱۳ | مالیه عمومی و تنظیم خط مشی مالی دولت
(مدیریت مالی دولتی) |
اصلی |
| ۱ | مباحث و چالشهای مدیریت دولتی | تخصصی | ۱ | زبان انگلیسی عمومی | عمومی |
| ۲ | مبانی مدیریت دولتی | تخصصی | ۲ | فارسی عمومی | عمومی |
| ۳ | حقوق اداری | تخصصی | ۳ | تربیت بدنی عمومی (۱) | عمومی |
| ۴ | سازماندهی و اصلاح تشکیلات و روشها | تخصصی | ۴ | تربیت بدنی عمومی (۲) | عمومی |
| ۵ | مدیریت تحول سازمانی | تخصصی | ۵ | اندیشه اسلامی (۱) | عمومی |
| ۶ | زبان تخصصی (۱و۲) | تخصصی | ۶ | اندیشه اسلامی (۲) | عمومی |
| ۷ | زبان تخصصی (۳و۴) | تخصصی | ۷ | تفسیر موضوعی قرآن کریم | عمومی |
| ۸ | مدیریت توسعه | تخصصی | ۸ | انقلاب اسلامی ایران | عمومی |
| ۹ | مدیریت تطبیقی | تخصصی | ۹ | تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی | عمومی |
| ۱۰ | مدیریت سازمانهای محلی و شهرداریها | تخصصی | ۱۰ | اخلاق اسلامی (مبانی و مفاهیم) | عمومی |
| ۱۱ | مدیریت تعاونیها | تخصصی | ۱۱ | دانش خانواده و جمعیت | عمومی |
| ۱۲ | فراگرد تنظیم و کنترل بودجه | تخصصی | |||
| ۱۳ | تصمیمگیری و خط مشی گذاری عمومی | تخصصی | |||
| ۱۴ | تجزیه و تحلیل قانون مدیریت خدمات کشوری | تخصصی | |||
| ۱ | فنون تجزیه و تحلیل و طراحی سیستمها | اختیاری/اجباری | |||
| ۲ | سیستمهای اطلاعاتی مدیریت | اختیاری/اجباری | |||
| ۳ | روانشناسی صنعتی و سازمانی | اختیاری/اجباری | |||
| ۴ | قانون کار و روابط صنعتی کار در سازمان | اختیاری/اجباری | |||
| ۵ | آشنایی با قوانین و مقررات بازرگانی (کسب و کار) | اختیاری/اجباری | |||
| ۶ | حسابداری صنعتی (۱) | اختیاری/اجباری | |||
| ۷ | اصول حسابداری (۳) | اختیاری/اجباری | |||
| ۸ | حسابرسی | اختیاری/اجباری | |||
| ۹ | پول، ارز و بانکداری | اختیاری/اجباری | |||
| ۱۰ | مدیریت مالی | اختیاری/اجباری | |||
| ۱۱ | روانشناسی کار | اختیاری/اجباری | |||
| ۱۲ | حقوق اساسی | اختیاری/اجباری | |||
| ۱۳ | مدیریت بحران | اختیاری/اجباری | |||
| ۱۴ | ارتباطات مدیریت | اختیاری/اجباری | |||
| ۱۵ | مدیریت زمان | اختیاری/اجباری | |||
| ۱۶ | مدیریت کیفیت جامع | اختیاری/اجباری | |||
| ۱۷ | مدیریت سازمانهای کوچک | اختیاری/اجباری | |||
| ۱۸ | مدیریت نظام مشارکتی | اختیاری/اجباری |
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- 1 2 الوانی، سید مهدی. مدیریت عمومی. نشر نی.
- ↑ "Public Administration - Britannica" (in English).
- ↑ «برنامه استراتژیک تأمین اجتماعی ایالات متحده آمریکا». بایگانیشده از اصلی در ۲ مارس ۲۰۱۶. دریافتشده در ۷ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 «Public Administration».
- 1 2 3 «دانشکده مدیریت دانشگاه تهران - گروه آموزشی مدیریت دولتی». بایگانیشده از اصلی در ۴ سپتامبر ۲۰۱۸. دریافتشده در ۴ سپتامبر ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «MPA یا به عبارتی Master of Public Administration چیست؟». https://شناسنامه.com/. بایگانیشده از اصلی در ۲۱ دسامبر ۲۰۱۹. دریافتشده در ۲۰۱۹-۱۱-۱۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «The Study of Administration».
- ↑ «رشته مدیریت دولتی».
- ↑ فرج وند، اسفندیار. مبانی مدیریت دولتی.
- ↑ دنهارت، رابرت. نظریههای سازمان دولتی.
- ↑ «Woodrow Wilson».
- ↑ «Public Administration Theory».
- ↑ Wikipedia. "Bachelor_of_Public_Administration" (in English).
- ↑ «345 Bachelors in Public Administration - BachelorsPortal.com». www.bachelorsportal.com. دریافتشده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Wikipedia. "Master_of_Public_Administration" (in English).
- ↑ "Concurrent Degrees". www.hks.harvard.edu (in English). Retrieved 2018-10-20.
- ↑ "Doctor of Public Administration Degree" (in English). Archived from the original on 23 ژانویه 2020. Retrieved 2018-10-21.
- ↑ Wikipedia. "Doctor_of_Public_Administration" (in English).
- ↑ "Doctor of Philosophy in Public Administration" (in English). Penn State Harrisburg. Retrieved 2018-10-21.
- ↑ دانشگاه علامه طباطبایی. «چارت دروس رشته تحصیلی مدیریت دولتی در مقطع لیسانس - دانشکده مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی» (PDF).
- ↑ «چارت دروس رشته تحصیلی مدیریت دولتی در مقطع لیسانس - دانشگاه اصفهان» (PDF). بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۱۱ اوت ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۱ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «چارت دروس رشته تحصیلی مدیریت دولتی در مقطع لیسانس - دانشگاه فردوسی مشهد» (PDF). بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۲۶ فوریه ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۱ اوت ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)