Saltar ao contido

Panamá

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Panamá
 Nome orixinal
    República de Panamá (es) Editar o valor en Wikidata
 Nome oficial
Panamá (es)
la République du Panama (fr) Editar o valor en Wikidata
 Xentilicio
panamai (hu)
Panaméen (fr)
panamenso (vec)
panamensi (vec)
panamensa (vec)
Panaméenne (fr)
panamiega (ast)
Panamanano (eo)
panamiegu (ast)
panaman (lfn)
panamense (vec)
پانامية (ary)
Panamach (ga)
パナマ人 (ja)
پانامي (ary)
panamenca (oc)
پاناميات (ary)
panamenc (oc)
پاناميين (ary)
巴拿馬人 (zh-hant)
panamensi (it)
panamenha (pt-br)
بنمية (ar)
بنميون (ar)
панамцы (ru)
פנמי (he)
بنمي (ar)
Panamano (io)
Panamänan (vo)
Panamanian (en)
panamense (it)
פנמית (he)
panamez (ro)
panamense (pt-br)
panamenho (pt-br)
panamezi (ro)
panamiana (pt)
পানামীয় (bn)
panamiano (pt)
panameză (ro)
巴拿马人 (zh-hans) Editar o valor en Wikidata
Imaxe do escudo de armas
Imaxe da bandeira
Imaxe
 Texto lema
Pro Mundi Beneficio
Panama Surprises
Er Lles y Byd Editar o valor en Wikidata
 Himno
Características
 Cultura
 Lingua oficial
 Forma de goberno
 Economía
 Demografía
 Moeda
 Caracterizado por
Implicados
 Xefe de estado
 Xefe do goberno
Cargo: Presidente de Panamá Editar o valor en Wikidata
José Raúl Mulino (2024 - )
Ricardo Martinelli (pt) Traducir (2009 - 2014)
Martín Torrijos (2004 - 2009)
Juan Carlos Varela (2014 - 2019)
Laurentino Cortizo (2019 - 2024)
Mireya Moscoso (1999 - 2004) Editar o valor en Wikidata
 Órgano lexislativo
Datas
 Fundación / creación
Historia
 Acontecementos importantes
 Historia
 Substitúe
Estados Unidos de Colombia (1863 - 1886)
Departamento do Panamá (pt) Traducir (1886 - ) Editar o valor en Wikidata
Localización
 Situado na entidade xeográfica
 País
 Xeografía
 Capital
 Comparte fronteira con
 Irmandado con
 OpenStreetMap
Mapa
 Mapas
Mapa de localización
 Coordenadas
Cifras e dimensións
 Poboación
860.000 (1950)
978.962 (1955)
1.136.090 (1960)
1.308.835 (1965)
1.525.683 (1970)
1.732.389 (1975)
1.990.062 (1980)
2.200.915 (1985)
2.486.776 (1990)
2.724.557 (1995)
3.054.812 (2000)
3.313.026 (2005)
3.678.128 (2010)
3.960.035 (2015)
4.293.261 (2020)
4.570.133 (2025) estimación
4.565.559 (2025) Editar o valor en Wikidata
 Poboación feminina
2.114.030 (2019)
2.145.526 (2020)
2.174.744 (2021)
2.204.170 (2022) Editar o valor en Wikidata
 Poboación masculina
2.118.501 (2019)
2.148.870 (2020)
2.176.523 (2021)
2.204.410 (2022) Editar o valor en Wikidata
 Poboación rural
1.351.913 (2019)
1.356.428 (2020)
1.358.683 (2021)
1.360.444 (2022) Editar o valor en Wikidata
 Poboación urbana
2.880.619 (2019)
2.937.968 (2020)
2.992.584 (2021)
3.048.137 (2022) Editar o valor en Wikidata
 Índice desenvolvemento humano
0,669 (1990)
0,672 (1991)
0,678 (1992)
0,685 (1993)
0,687 (1994)
0,69 (1995)
0,697 (1996)
0,703 (1997)
0,71 (1998)
0,715 (1999)
0,721 (2000)
0,726 (2001)
0,733 (2002)
0,737 (2003)
0,743 (2004)
0,749 (2005)
0,754 (2006)
0,763 (2007)
0,767 (2008)
0,769 (2009)
0,773 (2010)
0,779 (2011)
0,785 (2012)
0,79 (2013)
0,794 (2014)
0,8 (2015)
0,805 (2016)
0,811 (2017)
0,814 (2018)
0,817 (2019)
0,801 (2020)
0,805 (2021) Editar o valor en Wikidata
 Índice desenvolvemento humano desigualdade
0,597 (2010)
0,603 (2011)
0,605 (2012)
0,613 (2013)
0,619 (2014)
0,626 (2015)
0,632 (2016)
0,639 (2017)
0,647 (2018)
0,647 (2019)
0,636 (2020)
0,64 (2021) Editar o valor en Wikidata
 Taxa desemprego
   4 % (2014) Editar o valor en Wikidata
 Taxa nataliade
18,228 (2019)
17,919 (2020)
17,692 (2021)
17,4 (2022) Editar o valor en Wikidata
 Taxa mortandade
5,12 (2019)
5,747 (2020)
6,067 (2021)
5,904 (2022) Editar o valor en Wikidata
 PIB nominal
67.406.738.052 $ (2021)
76.522.511.781 $ (2022) Editar o valor en Wikidata
 Taxa imposto sobre valor engadido
   7 % Editar o valor en Wikidata
 Superficie
   74.177,3 km² Editar o valor en Wikidata
 Voltaxe doméstica
   110 V Editar o valor en Wikidata
 Esperanza de vida
79 a (2025)
77 a (2022)
76 a (2021)
77 a (2020)
78 a (2019)
78,001 a (2016)
77,806 a (2015)
77,61 a (2014)
77,413 a (2013)
77,216 a (2012)
77,021 a (2011)
76,828 a (2010)
76,641 a (2009)
76,46 a (2008)
76,285 a (2007)
76,114 a (2006)
75,947 a (2005)
75,782 a (2004)
75,614 a (2003)
75,443 a (2002)
75,267 a (2001)
75,084 a (2000)
74,895 a (1999) Editar o valor en Wikidata
 Punto máis alto
   3.475 m Volcán Barú Editar o valor en Wikidata
 Punto máis baixo
   0 m mar Caribe Editar o valor en Wikidata
 Porcentaxe área de auga
   2,9 % Editar o valor en Wikidata
 Fuso horario
Fontes e ligazóns
OpenStreetMap287668 Editar o valor en Wikidata
VIAF152381862 Editar o valor en Wikidata
ISNI0000000121869854 Editar o valor en Wikidata
Open LibraryOL4546970A Editar o valor en Wikidata
TasteAtlaspanama Editar o valor en Wikidata
Freebase/m/05qx1 Editar o valor en Wikidata
MeSHD010176 Editar o valor en Wikidata
 Páxina WEB
 Prefixo telefónico
+507 Editar o valor en Wikidata
 Teléfono de emerxencia
911, 103 e 104 Editar o valor en Wikidata
 Dominio
Enciclopedia Galega Universal: 162670 BNE: XX451237
Wikidata G:Commons C:Commons

A República de Panamá é un país de América Central, localizado entre Costa Rica e Colombia, o mar Caribe e o océano Pacífico. A súa principal fonte de ingresos é o portádego da canle de Panamá dende 1999, en que deixou de ser estadounidense e pasou a ser propiedade do Goberno de Panamá a través da empresa pública Autoridade da Canle de Panamá (ACP).

A capital do país é Cidade de Panamá, oficialmente Panamá.

Xeografía

[editar | editar a fonte]

A República do Panamá está situada no istmo que une a América Central con América do Sur. O país, dividido polo Canal do Panamá, está percorrido no centro por cadeas montañosas a maneira dun elevado espiñazo, mentres desde estas ás costas se desenvolven alturas de transición até as chairas costeiras, que son percorridas por ríos de curto percorrido.

No oeste do país érguese a serra de Talamanca, que se prolonga desde a veciña Costa Rica. Nela se levantan as maiores altitudes do país, que superan os 3.000 m, como o Cerro Echande (3.168 m), o volcán Chiriquí ou Barú (3.475 m) ou o Cerro Fábrega (3.335 m). Estas cimas son continuadas pola serra de Tabasará, con cimas de menor altura (Cerro Chorcha, 2.238 m; Cerro Chicú, 1.764 m). No lado sur-oriental do istmo as alturas son tamén menores (serra de San Blas, serra do Sapo, serranía do Darién).

Panamá ten varias illas, das que cómpre citar na costa caribeña o arquipélado de Bocas del Toro pecha a lagoa litoral de Chiriquí. No océano Pacífico sitúanse as illas Secas, a illa de Coiba, a de Jicarón e a de Cebaco a oeste; no leste, dentro do golfo de Panamá, as illas das Perlas e a illa de San Miguel.

Os ríos son curtos debido á relativa escasa distancia entre os cordais montañosos e o mar. Entre os cursos fluviais que desaugan no mar Caribe, salientan o Sixaola, o Chagres e o Toabré. Na vertente do océano Pacífico cabe citar o Chiriquí, o Santa María e, xa no Darién, o Tuira (cun importante afluente, o Chucunaque) e río Sambu. Hai tamén algúns lagos, como os que serviron para facilitar a construción da grande canle transoceánica; fóra deles o Alajuela e oBayano son os maiores.

Xeografía política

[editar | editar a fonte]
Mapa de Panamá con indicación das nove provincias e máis das tres comarcas indíxenas

Panamá está dividido en nove provincias e tres zonas indíxenas con status de provincias denominadas, comarcas indíxenas (correntemente ditas soamente comarcas). Os indios son 10% da poboación, outros 10% son pardos (indios e africanos). 17% está composta de negros e mulatos (africanos e europeos), 3% en afro-antilhanos. 5% son chineses. 42% son mestizos normais (indios e europeos). E resto son descendentes puros de europeos sen mestura.

Hai ademais dúas comarcas no interior de provinias e quee son consideradas equivalentes a un correxemento.

As provincias (entre parénteses as capitais respectivas) son:

  1. Bocas del Toro (Bocas del Toro).
  2. Chiriquí (David).
  3. Coclé (Penonomé).
  4. Colón (Colón).
  5. Darién (La Palma).
  6. Herrera (Chitré).
  7. Los Santos (Las Tablas).
  8. Panamá (Panamá).
  9. Veraguas (Santiago de Veraguas).

As tres comarcas indíxenas son:

  1. Emberá (Unión Choco).
  2. Kuna Yala (El Porvenir).
  3. Ngöbe-Buglé (Chichica).

As dúas comarcas subprovinciais son:

  1. Kuna de Madugandí (Akua Yala).
  2. Kuna de Wargandí (Nurra).

Demografía

[editar | editar a fonte]
Cantidade de poboaciónAno01.000.0002.000.0003.000.0004.000.0005.000.000194019601980200020202040PanamáEstatísticas de poboaciónNota: Este gráfico xerouse automaticamente a partir de datos recollidos de Wikidata. Se precisa cambiar ou actualizar algún dos datos, fágao no propio Wikidata.

Economía

[editar | editar a fonte]
Artigo principal: Economía de Panamá.