Мазмұнға өту

Бос уақыт

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Қоғамдық саябақтар бастапқыда бос уақыт өткізуге, рекреацияға және спортпен айналысуға арналған орындар ретінде бөлінген.
Диванда демалып жатқан ер адам
Оазисте бос уақытта шомылу

Бос уақыт көбіне адамның тәжірибесінің сапасы немесе еркін уақыт ретінде анықталады.[1][2] Еркін уақыт — жұмысқа, жұмыс іздеуге, үй шаруасына және білім алуға, сондай-ақ тамақтану мен ұйқы сияқты қажетті әрекеттерге жұмсалмайтын уақыт. Бос уақытты тәжірибе ретінде қарастырғанда, әдетте адамның өзін еркін сезінуі мен таңдау мүмкіндігіне баса мән беріледі. Мұндай әрекет өзге бір мақсатқа жетудің құралы ретінде емес, сол әрекеттің өзіндік құндылығы, одан алынатын тәжірибе және оған қатысу үшін жасалады.[1] Бос уақыттың классикалық анықтамаларының бірі — Торстейн Вебленнің 1899 жылы ұсынған «уақытты өнімсіз тұтыну» тұжырымы.[3] Еркін уақыттың мәнін анықтауға арналған тәсілдер көп болғандықтан, оған біржақты анықтама беру қиын. Әртүрлі ғылыми салалар бұл ұғымды өздерінің зерттеу нысандарына сәйкес түсіндіреді: мысалы, әлеуметтану әлеуметтік факторлар мен жағдайларға, ал психология адамның психикалық және эмоциялық күйлеріне назар аударады. Зерттеу тұрғысынан мұндай тәсілдердің артықшылығы — оларды сандық тұрғыдан өлшеп, әртүрлі уақыт пен орын бойынша салыстыруға болатындығында.[4]

Бос уақытты зерттеу және бос уақыт әлеуметтануы — бос уақытты зерттеу мен талдауға арналған ғылыми пәндер. Рекреацияның бос уақыттан айырмашылығы — ол бос уақытты белгілі бір іс-әрекет барысында өткізуді қамтитын мақсатты қызмет. Экономистер бос уақыттың адам үшін жалақы сияқты құндылығы бар деп есептейді. Егер олай болмағанда, адамдар демалудың орнына жұмыс істеуді таңдар еді.[5] Алайда бос уақыт пен міндетті түрде орындалатын іс-әрекеттер арасындағы шекара қатаң белгіленбеген. Мысалы, адамдар кейде еңбекке қатысты тапсырмаларды ұзақ мерзімді пайдасы үшін ғана емес, ләззат алу мақсатында да орындайды.[6] Кейде бос уақыт пен өз қалауынша жұмсауға болатын уақыт ұғымдарының арасына айырмашылық қойылады.[6] Осыған байланысты ұғымдардың бірі — әлеуметтік бос уақыт. Ол спортпен айналысу, клубтарға қатысу сияқты сабақтан тыс іс-шараларды қоса алғанда, әлеуметтік ортада өткізілетін бос уақыттағы іс-әрекеттерді қамтиды. Тағы бір байланысты ұғым — отбасылық бос уақыт. Әдетте басқа адамдармен қарым-қатынас бос уақытты өткізу түрін таңдауға да, одан қанағаттану деңгейіне де елеулі ықпал етеді.

Адамның демалу құқығы Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясының 24-бабында адам құқықтарының бірі ретінде бекітілген.

Тарихы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Тарихи тұрғыдан алғанда, бос уақыт жоғарғы тап өкілдеріне тән артықшылық болған.[7] Қаржылық мүмкіндіктердің кеңеюі, ұйымдастыру ісінің жақсаруы және жұмыс уақытының қысқаруы бос уақытты өткізу мүмкіндіктерін арттырды. Бұл үрдіс XIX ғасырдың ортасы мен екінші жартысында айтарлықтай қарқын алып, алдымен Ұлыбританияда басталып, кейін Еуропаның басқа да бай елдеріне таралды. Ол АҚШ-та да кеңінен таралғанымен, бұл ел өзінің байлығына қарамастан, тұрғындарының бос уақыты Еуропа елдерімен салыстырғанда әлдеқайда аз мемлекет ретінде танылған еді. АҚШ-қа қоныс аударғандар мұнда Еуропадағыға қарағанда көбірек еңбек етуге тура келетінін байқаған.[8] Экономистер америкалықтардың неліктен ұзағырақ жұмыс істейтінін зерттеуді жалғастыруда.[9] Лоран Тюрко өз еңбегінде бос уақыт ұғымы XIX ғасырда пайда болмағанын, керісінше, оның Батыс әлемінің өмірімен тарихтың ең ерте кезеңдерінен бері тығыз байланысты екенін тұжырымдайды.[10]

Канада

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Канадада бос уақытты өткізу мәдениетінің қалыптасуына жұмыс уақытының қысқаруы, моральдық құндылықтар, сондай-ақ этнодіни және гендерлік қауымдастықтар ықпал етті. Қысы суық, түндері ұзақ, ал жазда күндізгі жарық уақыты ұзаққа созылатын бұл елде бос уақытты өткізудің кең таралған түрлеріне ат жарысы, хоккей сияқты командалық спорт түрлері, көпшілік болып ән айту, роликті коньки тебу және үстел ойындары жатады.[11][12][13] Шіркеулер ішімдік ішуге қарсы уағыздар айтып, жыл сайынғы діни жаңғыру жиындары мен апта сайынғы клубтық іс-шараларды ұйымдастыру арқылы адамдардың бос уақытын қалай өткізетінін бағыттауға тырысты.[14] 1930 жылға қарай радио канадалықтарды жергілікті немесе аймақтық хоккей командаларына жанкүйер ретінде біріктіруде маңызды рөл атқарды. Спорттық жарыстарды, әсіресе шайбалы хоккей матчтарын ойын барысын егжей-тегжейлі баяндап, тікелей эфирде көрсету келесі күні газеттерде жарияланатын есептерге қарағанда жанкүйерлердің әлдеқайда зор қызығушылығын тудырды. Спорттық радиохабарлар әсіресе ауылдық жерлерге айтарлықтай ықпал етті.[15]

Франция

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

XIX ғасырдың ортасына қарай бос уақытты өткізу жеке адамның ғана ісі болудан қалып, барған сайын ұйымдасқан сипат ала бастады. 1858 жылы 80 мың тұрғыны болған Францияның өнеркәсіптік Лилль қаласында жұмысшы табына арналған 1300 кабаре мен таверна жұмыс істеген, яғни әрбір үш үйге шамамен бір осындай мекеме келген. Лилльде ішімдік ішіп, ән айтуға арналған 63 клуб, карта ойыншыларының 37 клубы, боулингке арналған 23 клуб, кегли ойынына арналған 13 клуб және садақ атушылардың 18 клубы болған. Шіркеулердің де өз қоғамдық ұйымдары жұмыс істеген. Әр клубта көптеген басшылар мен жауапты қызметкерлер болған, сондай-ақ банкеттер, мерекелер мен жарыстардың тығыз кестесі жасалған. XIX және XX ғасырлар тоғысында осындай мыңдаған клуб құрылған.[16]

Ұлыбритания

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Виктория дәуіріндегі жоғарғы тап өкілдерінің туристік саяхатын бейнелейтін карикатура, 1852 жыл

XIX ғасырдың ортасынан бастап Ұлыбританияда сауаттылық пен халықтың әл-ауқаты артып, саяхаттау жеңілдеп, адамдардың өздерін кеңірек қауымдастықтың бір бөлігі ретінде сезінуі күшейген сайын, барлық әлеуметтік тап өкілдерінің бос уақыты көбейіп, әртүрлі демалыс түрлеріне қызығушылығы артты.[17]

Нақты жалақының өсуі мен жұмыс уақытының қысқаруы бос уақытты өткізу мүмкіндіктерін одан әрі кеңейтті. Ұлыбритания қалаларында тоғыз сағаттық жұмыс күні барған сайын қалыпты тәжірибеге айналды. 1874 жылғы фабрикалар туралы заң жұмыс аптасының ұзақтығын 56,5 сағатпен шектеді. Сегіз сағаттық жұмыс күніне көшу қозғалысы да күшейді. Сонымен қатар жыл сайынғы тұрақты еңбек демалысы жүйесі қалыптаса бастады. Алғашында бұл тәжірибе кеңсе қызметкерлері арасында таралып, кейін жұмысшы табын да қамтыды.[18][19] Қолжетімді қонақүйлер мен арзан теміржол билеттерінің пайда болуы, ресми демалыс күндерінің кеңінен таралуы және жексенбі күндері діни емес іс-әрекеттермен айналысуға қатысты көптеген діни тыйымдардың әлсіреуі нәтижесінде теңіз жағалауында 200-ге жуық курорт пайда болды.[20]

Виктория дәуірінің соңына қарай Ұлыбританияның барлық қалаларында ойын-сауық индустриясы қалыптасып, бұл үлгі кейін Батыс Еуропа мен Солтүстік Америкаға таралды. Ол қолайлы жерлерде, алдын ала белгіленген кесте бойынша, ұзақтығы ыңғайлы әрі бағасы қолжетімді ойын-сауық түрлерін ұсынды. Олардың қатарына спорттық жарыстар, мюзик-холлдар мен көпшілікке арналған театр қойылымдары кірді. 1880 жылға қарай футбол тек қоғамның жоғарғы тап өкілдеріне арналған ойын болудан қалып, жұмысшы табынан шыққан көптеген көрерменді тарта бастады. 1905 жылы матчтарға орта есеппен 5000 көрермен қатысса, 1913 жылы бұл көрсеткіш 23 000-ға жетті. Жалпы саны 6 миллион ақылы көрермен тіркеліп, апталық түсім 400 000 фунт стерлингке жетті. 1900 жылға қарай спорт Ұлыбританияның жалпы ұлттық өнімінің шамамен 3%-ын қамтамасыз етті. Спорттың кәсібиленуі қалыпты құбылысқа айналғанымен, көгалдағы теннис пен гольф сияқты кейбір жаңа спорт түрлері ауқатты әуесқойлар арасында танымал болды. Осы кезеңде әйелдерге садақ ату, теннис, бадминтон және гимнастика сияқты бірқатар спорт түрлерімен айналысуға рұқсат етіле бастады.[21]

Бос уақытты өткізу негізінен ер адамдарға тән іс-әрекет саналған, ал орта таптағы әйелдердің оған қатысу мүмкіндігі шектеулі болған. Әлеуметтік таптар арасында да айырмашылықтар байқалды: жоғарғы тап өкілдері өз клубтарына барса, жұмысшы және орта тап өкілдері пабтарда бас қосқан.[22] Ішімдікті шамадан тыс тұтыну азайып, жарыстардың нәтижесіне бәс тігу кеңірек таралды. Қарапайым ағылшындардың спортпен және бос уақыттағы әртүрлі іс-әрекеттермен айналысуы жиілеп, спорттық жарыстарды көрермен ретінде тамашалауға деген қызығушылығы күрт артты.[23]

1920 жылдарға қарай кино мен радио барлық әлеуметтік таптардан, жас топтарынан және екі жыныстан да көптеген адамдарды өзіне тарта бастады. Голливуд фильмдерін көргісі келетін қалың көрермен қауым үшін зәулім кинотеатрлар салынды. Ливерпульде тұрғындардың 40%-ы қаладағы 69 кинотеатрдың біріне аптасына бір рет, ал 25%-ы аптасына екі рет барған. Дәстүрлі құндылықтарды жақтаушылар америкалық мәдениеттің басып кіруіне наразылық білдіргенімен, оның ұзақ мерзімді ықпалы шамалы болды.[24]

Британдықтар басқа елдердің халықтарына қарағанда спортқа тереңірек қызығушылық танытып, оның әлдеқайда көп түрімен айналысты. Олар спорттық әдеп пен әділ ойын сияқты адамгершілік қағидаларына ерекше мән берді.[17] Крикет бүкіл Британ империясында империялық рухтың нышанына айналды. Футбол қала жұмысшылары арасында ерекше танымал болып, спорттық жарыстарға шулы әрі қызуқанды көрермендердің көптеп келуіне ықпал етті. Кейбір спорт түрлерінде, әсіресе регби мен ескек есуде, әуесқой спорттың таза қағидаларын сақтау мәселесі төңірегінде елеулі пікірталастар туындады. Гольф, көгалдағы теннис, велосипед спорты және хоккей сияқты жаңа спорт түрлері өте қысқа мерзімде танымал болды. Әйелдер бұрыннан қалыптасқан спорт түрлеріне қарағанда осы жаңа спорт түрлерімен көбірек айналыса бастады. Ақсүйектер мен жер иеленуші джентри өкілдері жерге қатысты құқықтарды қатаң бақылауының арқасында аңшылық, ату, балық аулау және ат жарысы сияқты іс-әрекеттерде үстемдік етті.[25]

XVIII ғасырда крикет ағылшын қоғамының жоғарғы табы арасында кеңінен таралып, беделді жеке мектептер арасындағы спорттық бәсекелестіктің маңызды бөлігіне айналды. Британ империясының әртүрлі аймақтарында орналасқан әскери бөлімдердің бос уақыты болғандықтан, олар жергілікті тұрғындарды крикет ойнауға үйретіп, өзара қызықты жарыстар ұйымдастыруға ынталандырды. Канададан басқа Британ империясының басым бөлігінде крикет кеңінен танымал болды.[26] 1870 жылдары крикеттен халықаралық тест-матчтар өткізіле бастады. Олардың ішіндегі ең әйгілісі — Аустралия мен Ұлыбритания арасындағы «Эшес» сериясы.[27]

Түрлері

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Бос уақыттағы іс-әрекеттер өте бейресми әрі кездейсоқ әрекеттерден бастап, жоғары деңгейде ұйымдастырылған және ұзақ уақытқа созылатын қызмет түрлеріне дейін қамтиды. Олардың маңызды бөлігін адамның жеке қанағаттануы үшін, әдетте жүйелі түрде айналысатын әуестіктері құрайды. Мұндай іс-әрекеттер көбіне дағдыларды жетілдіру немесе белгілі бір жетістікке қол жеткізіп, оның мойындалуы арқылы қанағаттану сезімін тудырады. Кейде бұл жетістіктер белгілі бір өнім түрінде көрініс табады. Қоғам өзгерген сайын әуестік түрлерінің тізімі де үнемі өзгеріп отырады.

Әлеуметтанушы Роберт Стеббинс[28] адамның өмірінде маңызды орын алатын әрі қанағаттану сезімін сыйлайтын әуестіктер мен іс-әрекеттерді байыпты бос уақыт деп сипаттайды. Байыпты бос уақыт тұжырымдамасы бос уақыттағы іс-әрекеттердің кең ауқымын үш негізгі санатқа бөліп қарастырады: күнделікті бос уақыт, байыпты бос уақыт және жобалық негіздегі бос уақыт.[29]

Байыпты бос уақыт

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

«Байыпты бос уақыт» — әуесқойлардың, белгілі бір іспен айналысуды ұнататын адамдардың немесе еріктілердің ... аса маңызды, қызықты әрі қанағаттану сезімін сыйлайтын қызметпен жүйелі түрде айналысуы. Мұндай қызмет барысында ... қатысушылар бос уақыт саласында өзіндік мансап жолын қалыптастырады.[30] Мысалы, пошта маркаларын жинау немесе қоғамдық пайдаланудағы сулы-батпақты аумақты күтіп ұстау.

Байыпты бос уақытпен айналысатын адамдарды әуесқойлар, еріктілер және әуестікпен айналысушылар деп бөлуге болады. Олардың іс-әрекеттері күнделікті бос уақыттағы қарапайым әрекеттерден жоғары табандылықты, күш-жігерді, білім мен даярлықты талап етуімен, ұзақ мерзімді пайда әкелуімен және мұндай қызмет арқылы бос уақыт саласында өзіндік мансап жолын қалыптастыруға болатындығымен ерекшеленеді.[28]

Қазіргі кезде байыпты бос уақыттағы іс-әрекеттердің түрлері қарқынды түрде көбейіп келеді.[28] Бұған дамыған қоғамдарда бос уақыттың, өмір сүру ұзақтығының және әл-ауқат деңгейінің артуы ықпал етуде. Интернет әуесқойлар мен белгілі бір іспен қызығушылық үшін айналысатын адамдардың өзара байланыс орнатуына, жасаған өнімдерін көрсетуіне және олармен бөлісуіне барған сайын кең мүмкіндіктер ұсынып отыр.

Кітап оқу

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

1900 жылдан кейін сауаттылық деңгейі артып, бос уақыт көбейген сайын кітап оқу кең таралған ермекке айналды. Кітапханаларда жаңа көркем әдебиет шығармаларына сұраныс жоғары болды.[31] 1935 жылы Penguin Books баспасында Аллен Лейн (1902–1970) бастамашы болған арзан жұмсақ мұқабалы кітаптардың шығарылуы елеулі жаңалық болды. Алғашқы басылымдардың қатарында Эрнест Хемингуэй мен Агата Кристидің романдары болды. Бұл кітаптар Woolworths сияқты арзан тауарлар сататын көптеген дүкенде төмен бағамен (әдетте алты пенске) сатылды. Penguin баспасы мәдени талғамы орташа деңгейдегі білімді орта тап оқырмандарына бағытталды. Ол америкалық жұмсақ мұқабалы кітаптарға тән төмен мәдени беделден аулақ болуға тырысты. Бұл кітаптар сериясы мәдени тұрғыдан өзін-өзі жетілдіру мен саяси білім алуға ықпал етуді көздеді. Көбіне Лейбористік партияны қолдайтын оқырмандарға арналған солшыл бағыттағы, өткір пікірталас тудыратын Penguin Specials басылымдары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңінен таралды.[32] Алайда соғыс жылдарында баспалар мен кітап дүкендерінде қызметкерлер жетіспеді, сондай-ақ үлестіріліп берілетін қағаздың қатты тапшылығы байқалды. Бұл жағдай 1940 жылы Патерностер алаңына жасалған әуе шабуылынан кейін одан әрі қиындады: шабуыл салдарынан қоймалардағы 5 миллион кітап өртеніп кетті.[33]

Романтикалық көркем әдебиет ерекше танымал болды, ал бұл жанрдағы жетекші баспа Mills & Boon еді.[34] Романтикалық қарым-қатынастар жыныстық пәктік қағидасына негізделіп бейнеленді. Бұл әлеуметтік консерватизмді ғана емес, шығармалардың басты әйел кейіпкерлерінің өз өміріне қатысты дербестігін қалай сақтай алатынын да көрсетті.[35][36] Шытырман оқиғалы журналдар, әсіресе DC Thomson баспасының басылымдары кеңінен танымал болды. Баспа ұл балалармен әңгімелесіп, олардың қандай шығармаларды оқығысы келетінін анықтау үшін елдің әртүрлі аймақтарына арнайы бақылаушылар жіберді. Журналдар мен кинода ұл балаларды ерекше қызықтырған сюжеттер қызықты әрі әділетті деп қабылданған соғыстарға қатысқан британдық сарбаздардың ерліктерін әсірелеп, тартымды етіп бейнелеуге негізделді.[37]

Күнделікті бос уақыт

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

«Күнделікті бос уақыт — адамға бірден, іс-әрекеттің өзінен қанағаттану сезімін сыйлайтын, салыстырмалы түрде қысқа мерзімді әрі жағымды іс-әрекет. Одан ләззат алу үшін арнайы даярлықтың қажеті жоқ немесе өте аз даярлық жеткілікті».[30] Мысалы, теледидар көру немесе суға шомылу.

Жобалық негіздегі бос уақыт

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

«Жобалық негіздегі бос уақыт — бос уақытта жүзеге асырылатын, қысқа мерзімді, күрделілігі орташа, бір реттік немесе анда-санда ғана орындалатын шығармашылық іс-әрекет».[30] Мысалы, Уикипедиядағы бір мақаламен жұмыс істеу немесе бақта сәндік құрылыс тұрғызу.

Мәдени айырмашылықтар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
GI Card Game («Сарбаздардың карта ойыны») — Джеймс Поллоктың акварельмен салынған картинасы. АҚШ армиясының Вьетнам соғысындағы әскери суретшілерінің IV тобы (CAT IV, 1967). Вьетнам соғысы кезінде патрульге шығуды күткен сарбаздар кейде бос уақытын карта ойнаумен өткізген. Суретті АҚШ армиясының ұлттық мұражайы ұсынған.

Бос уақыттың мөлшері әр қоғамда әртүрлі болғанымен, антропологтар аңшы-терімшілердің күрделі әлеуметтік құрылымы бар қоғамдардағы адамдарға қарағанда бос уақыты едәуір көп болатынын анықтаған.[38] Соның нәтижесінде Үлкен алап аймағындағы шошондар сияқты шағын топтық қоғамдар еуропалық отарлаушыларға ерекше жалқау болып көрінген.[39]

Қоғамда қалыптасқан түсініктерге қарағанда сирек кездесетін жұмысқұмарлар — басқа іс-әрекеттердің есебінен жұмыс істеуге деген құштарлығын тежей алмайтын адамдар. Олар басқалармен араласуға және бос уақыттағы өзге де іс-әрекеттерге қатысуға қарағанда жұмыс істеуді жөн көреді.

Статистикалық тұрғыдан алғанда, Еуропа мен Америкада ер адамдардың бос уақыты әйелдерге қарағанда көбірек. Бұл әйелдердің үй шаруасы мен бала тәрбиесіне байланысты міндеттеріне, сондай-ақ олардың ақы төленетін еңбекке қатысуының артуына байланысты. Еуропа мен АҚШ-та ересек ер адамдардың бос уақыты әдетте әйелдерге қарағанда аптасына 1–9 сағатқа артық болады.[40]

Отбасылық бос уақыт

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Отбасылық бос уақыт — ата-аналардың, балалардың және бауырлардың бос уақытын бірге өткізуі немесе бірлесіп демалыс іс-әрекеттерімен айналысуы.[41] Бұл ұғымды ұрпақаралық отбасылық бос уақытқа дейін кеңейтуге болады. Ол ата-әжелердің, ата-аналардың және немерелердің бос уақытын бірге өткізуін немесе бірлесіп демалуын білдіреді.[42] Бос уақытты бірге өткізу отбасы мүшелерінің эмоционалдық жақындығын арттырып, берік отбасылық байланыстарды қалыптастырудың маңызды құралына айналуы мүмкін. Қалалық және ауылдық орта сияқты жағдайлар отбасылық бос уақытқа деген көзқарасқа, оның мәні мен өткізілу тәжірибесіне ықпал етеді. Мысалы, ауылдық жерлерде демалыс сәттері еңбек қызметімен ұштасса, қалалық отбасылар демалыс күндері ауыл өмірінің тыныш әрі жайлы көрінісін сезінуге ұмтылады. Дегенмен қалада да, ауылда да тұратын отбасылар ауылдық ортаны отбасылық байланыстарды нығайтуға қолайлы орын ретінде белгілі бір дәрежеде романтикалық тұрғыдан қабылдайды. Мұндай түсінік табиғатпен жақындықты, өмір қарқынының баяулығын, адамдар арасындағы тығыз қарым-қатынасты, өзара қамқорлыққа негізделген әлеуметтік ортаны және тыныштықты қамтиды.[42][43] Сонымен қатар отбасылық бос уақытты ұйымдастыру көбіне әйелдерге жүктелетін міндеттерді орындауды талап етеді. Отбасылық бос уақытқа демалыс күндері отбасы мүшелерінің бірге ойын ойнауы да жатады.

Қартаю

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Бос уақыт адамның бүкіл өмірінде маңызды рөл атқарады және өз өмірін бақылауда ұстай алатынын сезінуіне, сондай-ақ өзін-өзі бағалауын нығайтуға ықпал етуі мүмкін.[44] Әсіресе егде жастағы адамдар бос уақыттың физикалық, әлеуметтік, эмоционалдық, мәдени және рухани қырларынан пайда көре алады. Бос уақыттағы іс-әрекеттер мен қарым-қатынастар көбіне «табысты» әрі қанағаттанарлық қартаюдың маңызды құрамдас бөліктері болып саналады.[45] Мысалы, немерелерімен бірге бос уақыт өткізу егде жастағы адамдардың кейінгі ұрпаққа үлес қосу сезімін күшейтуі мүмкін. Бұл оларға болашақ ұрпаққа өздерінен кейін мұра қалдыру арқылы өміріне мән беріп, әл-ауқатын жақсартуға мүмкіндік береді.[46]

Тағы қараңыз

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. 1 2 Kelly John Leisure — 3rd. — Boston and London: Allyn and Bacon, 1996 — P. [17–27] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0-13-110561-4
  2. ↑ Neulinger John To Leisure: An Introduction — Ann Arbor, MI: Allyn and Bacon, 1981 — P. [10–26] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0-20-506936-1
  3. ↑ Veblen Thorstein The Theory of the Leisure Class — New York: New American Library, 1953 — P. [46] (col. {{{columns}}}).
  4. ↑ Laurent Turcot, "The origins of leisure", International Innovation, April 2016,
  5. ↑ Macroeconomics: Canada in the Global Environment Pearson Canada, 2018 — P. [485] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0-13-468683-7
  6. 1 2 Goodin, Robert E.; Rice, James Mahmud; Bittman, Michael; & Saunders, Peter. (2005). "The time-pressure illusion: Discretionary time vs free time". Social Indicators Research 73(1), 43–70. (JamesMahmudRice.info, "Time pressure" (PDF))
  7. ↑ Peter N. Stearns, ed., Encyclopedia of European social history from 1350 to 2000 (2001) 5:3–261.
  8. ↑ Mark Wyman Round-trip to America: The Immigrants Return to Europe, 1880–1930 Cornell University Press, 1993 — P. [53] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0801481123
  9. ↑ Edward C. Prescott, "Why do Americans work so much more than Europeans?" (No. w10316. National Bureau of Economic Research, 2004) online.
  10. ↑ Laurent Turcot, Sports et Loisirs. Une histoire des origines à nos jours. Paris, Gallimard, 2016.
  11. ↑ Suzanne Morton, "Leisure", Oxford Companion to Canadian History (2006) pp. 355–356.
  12. ↑ George Karlis, Leisure and recreation in Canadian society: An introduction (2011).
  13. ↑ Gerald Redmond, "Some Aspects of Organized Sport and Leisure in Nineteenth-Century Canada." Loisir et société/Society and Leisure 2#1 (1979): 71–100.
  14. ↑ Lynne Sorrel Marks Revivals and Roller Rinks: Religion, Leisure, and Identity in Late-nineteenth-century Small-town Ontario University of Toronto Press, 1996. — ISBN 978-0802078001
  15. ↑ Lorenz, Stacy L. (2000). "A Lively Interest on the Prairies": Western Canada, the Mass Media, and a 'World of Sport,' 1870–1939". Journal of Sport History 27 (2): 195–227.
  16. ↑ Theodore Zeldin, France, 1848–1945, vol. 2, Intellect, Taste and Anxiety This made many people happy as now they could spend more time together. (1977) pp 2:270–271.
  17. 1 2 Peter J. Beck, "Leisure and Sport in Britain." in Chris Wrigley, ed., A Companion to Early Twentieth-Century Britain (2008): 453–469.
  18. ↑ G. R. Searle, A New England?: Peace and War, 1886–1918 (Oxford University Press, 2004), 529–570.
  19. ↑ Hugh Cunningham, Time, work and leisure: Life changes in England since 1700 (2014)
  20. ↑ John K. Walton, The English seaside resort. A social history 1750–1914 (1983).
  21. ↑ Searle, A New England? pp. 547–553
  22. ↑ Peter Haydon, The English pub: a history (1994).
  23. ↑ John K. Walton, Leisure in Britain, 1780–1939 (1983).
  24. ↑ Charles Loch Mowat, Britain between the Wars 1918–1940 (1955) pp. 246–250
  25. ↑ Derek Birley, Land of sport and glory: Sport and British society, 1887–1910 (1995)
  26. ↑ Cooper, David (1999). "Canadians Declare 'It Isn't Cricket': A Century of Rejection of the Imperial Game, 1860–1960". Journal of Sport History 26: 51–81.
  27. ↑ Derek Birley, A Social History of English Cricket (1999) excerpt
  28. 1 2 3 Stebbins Robert Serious Leisure – A Perspective for Out Time — New Brunswick, US: Transaction Publishers, 2015. — ISBN 978-0-7658-0363-4
  29. ↑ The Serious Leisure Perspective (SLP). www.seriousleisure.net). Тексерілді, 18 ақпан 2016.
  30. 1 2 3 Concepts. The Serious Leisure Perspective (SLP). Тексерілді, 18 ақпан 2016.
  31. ↑ Cottle, Basil (1978). "Popular Reading And Our Public Libraries: The Abjured Prescription". Library Review 27 (4): 222–227. doi:10.1108/eb012677.
  32. ↑ Nicholas Joicey, "A Paperback Guide to Progress: Penguin Books 1935–c. 1951." Twentieth Century British History 4#1 (1993): 25–56. online
  33. ↑ Joseph McAleer, Popular Reading and Publishing in Britain: 1914–1950 (1992).
  34. ↑ Joseph McAleer, Passion's fortune: the story of Mills & Boon (1999).
  35. ↑ Nicola Humble, The Feminine Middlebrow Novel, 1920s to 1950s: Class, Domesticity, and Bohemianism (2001).
  36. ↑ Alison Light, Forever England: femininity, literature and conservatism between the wars (1991).
  37. ↑ Ernest Sackville Turner, Boys Will Be Boys: The Story of Sweeney Todd, Deadwood Dick, Sexton Blake, Billy Bunter, Dick Barton et al. (3rd ed. 1975).
  38. ↑ Just, Peter (1980). "Time and Leisure in the Elaboration of Culture". Journal of Anthropological Research 36 (1): 105–115. doi:10.1086/jar.36.1.3629555. JSTOR 3629555.
  39. ↑ Farb Peter Man's Rise to Civilization As Shown by the Indians of North America from Primeval Times to the Coming of the Industrial State — New York City: E.P. Dutton, 1968 — P. [28] (col. {{{columns}}}).. — ISBN Үлгі:LCC
  40. ↑ Society at a Glance 2009: OE OECD Organisation for Economic Co-operation and Development See image at dx.doi.org
  41. ↑ Shaw, S. M. (1997). "Controversies and contradictions in family leisure: An analysis of conflicting paradigms". Journal of Leisure Research 29 (1): 98–112. Bibcode 1997JLeiR..29...98S. doi:10.1080/00222216.1997.11949785.
  42. 1 2 Hebblethwaite, Shannon (2014). "Grannie's got to go fishing": meanings and experiences of family leisure for three-generation families in rural and urban settings". World Leisure Journal 56 (1): 42–61. doi:10.1080/04419057.2013.876588.
  43. ↑ Rye, J (2006). "Rural youths' images of the rural". Journal of Rural Studies 22 (4): 409–421. Bibcode 2006JRurS..22..409R. doi:10.1016/j.jrurstud.2006.01.005.
  44. ↑ Kleiber, D. A., Walker, G. J., & Mannell, R. C. (2011). A social psychology of leisure. Venture Pub., Incorporated.
  45. ↑ Activity and Aging — Newbury Park and London: Sage, 1993 — P. [125–145] (col. {{{columns}}}).. — ISBN 978-0-8039-5273-7
  46. ↑ Hebblethwaite, S.; Norris, J. (2011). "Expressions of generativity through family leisure: Experiences of grandparents and adult grandchildren". Family Relations 60 (1): 121–133. doi:10.1111/j.1741-3729.2010.00637.x.

Сыртқы сілтемелер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Бос уақыт
Уикидәйекте бұған қатысты дәйексөз жиынтығы бар:
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Бос_уақыт&oldid=3688308» бетінен алынған