Corylus

Bunduk
	Bunduk biasa (Corylus avellana)
Pengelasan saintifik
Sinonim
	Lopima Dochnahl

Bunduk (Jawi: ‏بوندوق‎‎) ialah jenis pokok daun luruh dan renek besar berasal dari kawasan-kawasan beriklim sederhana di Hemisfera Utara; spesies-spesies jenis pokok ini digolongkan dalam genus Corylus^[2] keluarga Betulaceae,^[1]^[3]^[4]^[5]^[6] tetapi ada beberapa ahli botani yang meletakkan genus tersebut dalam keluarga Corylaceae yang berasingan.^[7]

Buah-buah dari pokok spesies genus ini menghasilkan sejenis kacang keras. Pokok-pokoknya juga ditanam menghiasi tepi jalan-jalan dan taman-taman.^[8] Sebanyak lebih satu juta hektar tanah ditanam pokok-pokok kacang ini pada tahun 2019.^[9]^:1

Nama bunduk dipinjamkan daripada nama بُندُق‎ bunduq dalam bahasa Arab,^[2]^[10] ia diserap daripada nama فندق‎ funduk dalam bahasa Parsi meminjamkan nama Ποντικόν κάρυον Pontikón káryon yang bermaksud "kacang Pontos" dalam Bahasa Yunani; Pontos merupakan kawasan bergunung-ganang dan bertanah subur di Anatolia yang penuh dengan pokok-pokok jenis ini.^[11]^[12]

Botani

Pokok-pokok bunduk beranting lembut, helai-helai daunnya mempunyai tepi yang bergerigi dan bahagian bawah yang berbulu.^[2]

Bunga-bunga jantan pokok jenis untai berbentuk silinder, bunga-bunga betina mempunyai sulur-sulur merah.^[2]

Katkin jantan spesies Corylus avellana
Bunga betina spesies C. avellana

Buahnya berkulit keras seperti kayu, kulitnya boleh dibelah mendapatkan isi kacang yang boleh makan.^[2] Isirong kacang sebanyak 33.20% sehingga 49.5% daripada buah, terutamanya kultivar-kultivar pokok yang tumbuh dekat kawasan pesisiran Laut Mediterranean.^[13]^:377–378

Daun-daun dan buah muda Corylus colurna yang berduri.
Buah-buah kacang bunduk setangkai
Buah kacang bunduk C. avellana yang dibelah dua
Kacang-kacang buah spesies Corylus

Kegunaan

Kacang-kacang jenis pokok ini terkenal dalam catatan anak didik Hippokrates yang diterjemahkan ilmuwan-ilmuwan Islam.^[12]^[14]

Rujukan

1 2 "Corylus L." Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. 2025. Dicapai pada 17 November 2025.
1 2 3 4 5 Ghaleb 1988, m/s. 227.
↑ "Corylus". Germplasm Resources Information Network. Diarkibkan daripada yang asal pada 14 Januari 2009.
↑ Chen, Zhi‐Duan; Manchester, Steven R.; Sun, Hai‐Ying (Ogos 1999). "Phylogeny and evolution of the Betulaceae as inferred from DNA sequences, morphology, and paleobotany". American Journal of Botany. 86 (8): 1168–1181. doi:10.2307/2656981.
↑ Rushforth, K. (1999). Trees of Britain and Europe. Collins. ISBN 0-00-220013-9.
↑ Huxley, A., penyunting (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan. ISBN 0-333-47494-5.
↑ Bean, William Jackson; Taylor, George (1976). Trees and Shrubs Hardy in the British Isles. 1 (ed. 8). London, England, UK: J. Murray. ISBN 0719517907. OCLC 103403.
↑ Thomson, Tamsin Hope (19 Mac 2024). "How to Grow a Hazel Tree". Gardeners' World. BBC Studios. Dicapai pada 18 Ogos 2026.
↑ Biagetti, Elisa; Pancino, Barbara; Martella, Angelo; La Porta, Ilenia Maria; Cicatiello, Clara; De Gregorio, Tommaso; Franco, Silvio (Julai 2023). "Is Hazelnut Farming Sustainable? An Analysis in the Specialized Production Area of Viterbo". Sustainability. 15 (13): 1–10. doi:10.3390/su151310702.
↑
Lihat:
- Abd. Rauf Dato' Haji Hassan; Abdul Halim Salleh; Khairul Amin Mohd Zain (2005). Kamus Bahasa Melayu-Bahasa Arab Bahasa Arab-Bahasa Melayu. Shah Alam, Selangor, Malaysia: Oxford Fajar. m/s. 43. ISBN 967-65-7321-3.
- al-Marbawi, Mohamad Idris bin Abdul Rauf (1931). "بُنْدُقٌ". Kamus Al-Marbawi. Mesir: Syarikat Mustafa al-Babīy al-Halabīy. m/s. 66.
↑ "Hazelnut". Encyclopaedia Iranica. XII. m/s. 96–97, Fasc. 1.
1 2 Totelin 2009, m/s. 161.
↑ Król, Katarzyna; Gantner, Magdalena (August 2020). "Morphological Traits and Chemical Composition of Hazelnut from Different Geographical Origins: A Review". Agriculture. 10 (9): 375–391. Bibcode:2020Agric..10..375K. doi:10.3390/agriculture10090375.
↑ Bos, Gerrit; Käs, Fabian; Lübke, Mailyn; Mensching, Guido, penyunting (2020). Marwān ibn Janāḥ: On the nomenclature of medicinal drugs (Kitāb al-Talkhīṣ). BRILL. m/s. 353. ISBN 978-90-04-41334-4.

Sumber-sumber

Ghaleb, Edouar. الموسوعة في علوم الطبيعة (dalam bahasa Arab, Latin, dan Inggeris). 1. Beirut, Lubnan: Darul Masyriq. m/s. 227. ISBN 2-7214-2148-4. OCLC 44585590.
Totelin, Laurence M. V. (2009). Hippocratic Recipes: Oral and Written Transmission of Pharmacological Knowledge in Fifth- And Fourth-Century Greece. Brill. ISBN 978-90-04-17154-1.

Pautan luar

Eichhorn, Markus (December 2010). "The Hazel Tree". Test Tube. Brady Haran for the University of Nottingham.

Templat:Nuts Templat:Woodworking

Rencana mengenai tumbuhan ini ialah rencana tunas. Anda boleh membantu Wikipedia dengan mengembangkannya.

[POWO-1] 1 2 "Corylus L." Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. 2025. Dicapai pada 17 November 2025.

[FOOTNOTEGhaleb1988227-2] 1 2 3 4 5 Ghaleb 1988, m/s. 227.

[grin-3] "Corylus". Germplasm Resources Information Network. Diarkibkan daripada yang asal pada 14 Januari 2009.

[4] Chen, Zhi‐Duan; Manchester, Steven R.; Sun, Hai‐Ying (Ogos 1999). "Phylogeny and evolution of the Betulaceae as inferred from DNA sequences, morphology, and paleobotany". American Journal of Botany. 86 (8): 1168–1181. doi:10.2307/2656981.

[rushforth-5] Rushforth, K. (1999). Trees of Britain and Europe. Collins. ISBN 0-00-220013-9.

[rhs-6] Huxley, A., penyunting (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan. ISBN 0-333-47494-5.

[7] Bean, William Jackson; Taylor, George (1976). Trees and Shrubs Hardy in the British Isles. 1 (ed. 8). London, England, UK: J. Murray. ISBN 0719517907. OCLC 103403.

[8] Thomson, Tamsin Hope (19 Mac 2024). "How to Grow a Hazel Tree". Gardeners' World. BBC Studios. Dicapai pada 18 Ogos 2026.

[9] Biagetti, Elisa; Pancino, Barbara; Martella, Angelo; La Porta, Ilenia Maria; Cicatiello, Clara; De Gregorio, Tommaso; Franco, Silvio (Julai 2023). "Is Hazelnut Farming Sustainable? An Analysis in the Specialized Production Area of Viterbo". Sustainability. 15 (13): 1–10. doi:10.3390/su151310702.

[10] Lihat:
Abd. Rauf Dato' Haji Hassan; Abdul Halim Salleh; Khairul Amin Mohd Zain (2005). Kamus Bahasa Melayu-Bahasa Arab Bahasa Arab-Bahasa Melayu. Shah Alam, Selangor, Malaysia: Oxford Fajar. m/s. 43. ISBN 967-65-7321-3.

al-Marbawi, Mohamad Idris bin Abdul Rauf (1931). "بُنْدُقٌ". Kamus Al-Marbawi. Mesir: Syarikat Mustafa al-Babīy al-Halabīy. m/s. 66.

[mwARs] Abd. Rauf Dato' Haji Hassan; Abdul Halim Salleh; Khairul Amin Mohd Zain (2005). Kamus Bahasa Melayu-Bahasa Arab Bahasa Arab-Bahasa Melayu. Shah Alam, Selangor, Malaysia: Oxford Fajar. m/s. 43. ISBN 967-65-7321-3.

[mwASQ] -Marbawi, Mohamad Idris bin Abdul Rauf (1931). "بُنْدُقٌ". Kamus Al-Marbawi. Mesir: Syarikat Mustafa al-Babīy al-Halabīy. m/s. 66.

[11] "Hazelnut". Encyclopaedia Iranica. XII. m/s. 96–97, Fasc. 1.

[FOOTNOTETotelin2009161-12] 1 2 Totelin 2009, m/s. 161.

[13] Król, Katarzyna; Gantner, Magdalena (August 2020). "Morphological Traits and Chemical Composition of Hazelnut from Different Geographical Origins: A Review". Agriculture. 10 (9): 375–391. Bibcode:2020Agric..10..375K. doi:10.3390/agriculture10090375.

[14] Bos, Gerrit; Käs, Fabian; Lübke, Mailyn; Mensching, Guido, penyunting (2020). Marwān ibn Janāḥ: On the nomenclature of medicinal drugs (Kitāb al-Talkhīṣ). BRILL. m/s. 353. ISBN 978-90-04-41334-4.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

Bunduk

Bunduk biasa (Corylus avellana)
Pengelasan saintifik
Sinonim^[1]
Lopima Dochnahl