လူမျိုး
လူမျိုး သို့မဟုတ် လူမျိုးတစ်ရပ် (အင်္ဂလိပ်: Nation) ဆိုသည်မှာ တူညီသော သမိုင်းနောက်ခံ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဘုံနိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ စုစည်းထားပြီး မိမိတို့ကိုယ်ကို သီးခြားနိုင်ငံရေး အစုအဖွဲ့တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည့် လူထုတစ်ရပ်လုံးကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။[၁] မြန်မာဘာသာစကား၏ ထူးခြားချက်မှာ အနောက်တိုင်း လူမှုပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများဖြစ်သည့် “Ethnicity” (ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လူမျိုးစု) နှင့် “Nation” (နိုင်ငံရေးအရ စုစည်းထားသော လူမျိုးတစ်ရပ်လုံး/နိုင်ငံသား) ဟူသော မတူညီသည့် သဘောတရားနှစ်ခုစလုံးကို “လူမျိုး” ဟူသော စကားလုံးတစ်လုံးတည်းဖြင့်ပင် ထပ်တူပြု၍ အပြန်အလှန် လဲလှယ်သုံးစွဲကြခြင်း ဖြစ်သည်။[၂]
Nation ဟူသော သဘောတရားသည် သွေးချင်းစပ်မှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအပေါ်သာ အခြေခံသည့် "လူမျိုးစု" (Ethnicity) ထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်ပြီး၊ ၎င်းသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် သို့မဟုတ် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံရေးသတိစိတ် နှင့် ပိုမိုဆက်နွှယ်နေသည်။[၃]နိုင်ငံရေးသိပ္ပံတွင် Nation (လူမျိုးတစ်ရပ်လုံး) နှင့် State (အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတော်) ပေါင်းစည်းသွားသောအခါ "အမျိုးသားနိုင်ငံ" (Nation-State) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။[၄] နိုင်ငံတစ်ခုအတွင်း၌ သီးခြားဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုရှိကြသော လူမျိုးစု ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေသော်လည်း၊ ၎င်းတို့အားလုံးသည် တူညီသော နိုင်ငံသားဖြစ်မှု (Citizenship) နှင့် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် (National Identity) အောက်တွင် စုစည်းမိကြသောအခါ ဘုံ "Nation" တစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။[၅]
မြန်မာစကားတွင် “လူမျိုး” ဝေါဟာရ၏ ကျယ်ပြန့်မှု
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာတို့က “ချင်းလူမျိုး”၊ “ရှမ်းလူမျိုး”၊ “ဗမာလူမျိုး”၊ “ကရင်လူမျိုး” ဟု ပြောဆိုသောအခါ ၎င်းသည် သီးခြားဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် ဇာစ်မြစ်နောက်ခံ တူညီကြသည့် အစုအဖွဲ့များ (Ethnicity သို့မဟုတ် Ethnic Group) ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌ “လူမျိုး” ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုအတွင်းရှိ မတူကွဲပြားသော တိုင်းရင်းသားအစုအဖွဲ့ တစ်ခုချင်းစီ၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဝိသေသ ကို ဖော်ပြသည့် အနက်အဓိပ္ပာယ် ရှိသည်။[၆]
အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း “မြန်မာလူမျိုး” (Myanmar Nation) သို့မဟုတ် “အမေရိကန်လူမျိုး” (American Nation) ဟု သုံးစွဲပြန်သောအခါ ၎င်း “လူမျိုး” ဆိုသည့် စကားလုံးသည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်ထက် ကျော်လွန်၍ နိုင်ငံရေးအရ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ပထဝီနယ်နိမိတ်အတွင်း စုစည်းနေထိုင်သည့် “နိုင်ငံသားထုတစ်ရပ်လုံး” ကို ကိုယ်စားပြုသွားသည်။ သာဓကအားဖြင့် “မြန်မာလူမျိုးများသည် ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်ကြသည်” ဟု ဆိုရာ၌ ဗမာလူမျိုးစုတစ်ခုတည်းကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ဗမာ၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသား (Ethnicity) အားလုံး စုပေါင်းထားသော “မြန်မာအမျိုးသား/နိုင်ငံသားထု” (Nation) တစ်ခုလုံးကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။[၇]
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ Anderson၊ Benedict (1983)။ Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism။ Verso။ ISBN 978-0860917595။
- ↑ Than၊ Tin Maung Maung (2007)။ State Dominance in Myanmar: The Political Economy of Industrialization။ Institute of Southeast Asian Studies။ p. 32။ ISBN 978-9812303509။
- ↑ Gellner၊ Ernest (1983)။ Nations and Nationalism။ Blackwell။ ISBN 978-0631130888။
- ↑ Hobsbawm၊ E. J. (1990)။ Nations and Nationalism Since 1780: Programme, Myth, Reality။ Cambridge University Press။ ISBN 978-0521439619။
- ↑ Nation။ 2026-06-13 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ "လူမျိုးစုများနှင့် မနုဿဗေဒ"။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း။ ၁၃။ စာပေဗိမာန်။ ၁၉၇၃။ pp. ၃၇၅-၃၈၀။
- ↑ Taylor၊ Robert H. (2009)။ The State in Myanmar။ National University of Singapore Press။ p. 18။ ISBN 978-9971694661။