Przejdź do zawartości

Siemiatycze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Siemiatycze
miasto i gmina
Ilustracja
Plac Jana Pawła II
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Powiat

siemiatycki

Data założenia

1. poł. XV wieku

Prawa miejskie

1542

Burmistrz

Piotr Siniakowicz

Powierzchnia

36,25[1] km²

Populacja (01.01.2024)
• liczba ludności
• gęstość


13 391[1]
369,4 os./km²

Strefa numeracyjna

85

Kod pocztowy

17-300

Tablice rejestracyjne

BSI

Położenie na mapie powiatu siemiatyckiego
Mapa konturowa powiatu siemiatyckiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Siemiatycze”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Siemiatycze”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Siemiatycze”
Ziemia52°25′42″N 22°52′16″E/52,428333 22,871111[2]
TERC (TERYT)

2010011

SIMC

0923360

Urząd miejski
ul. Pałacowa 2
17-300 Siemiatycze
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
BIP

Siemiatycze – miasto w Polsce, położone w województwie podlaskim, siedziba powiatu siemiatyckiego i gminy wiejskiej Siemiatycze. Leży na Wysoczyźnie Drohiczyńskiej, nad rzeką Kamianką.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 roku Siemiatycze liczyły 13 391 mieszkańców[1].

Położenie

[edytuj | edytuj kod]

Siemiatycze są położone we wschodniej Polsce, w południowej części województwa podlaskiego i 64 km od Siedlec.

Według danych z 2002[3] Siemiatycze miały obszar 36,25 km², w tym:

  • użytki rolne: 61%
  • użytki leśne: 23%

Według danych z 1 stycznia 2011 powierzchnia miasta wynosiła 36,25 km²[4]. Miasto stanowi 2,48% powierzchni powiatu.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa białostockiego.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Historia do 1795 roku

[edytuj | edytuj kod]

Historia miasta sięga połowy XV wieku, kiedy wyodrębniają się pierwsze dobra siemiatyckie. Pierwotna osada dworska istniejąca w latach 1443–1542, wraz z cerkwią pw. Świętej Trójcy, św. św. Piotra i Pawła i św. Paraskewii usytuowana była na wzgórzu nad rzeką Muchawiec (obecnie na dawnym miejscu stoi wzniesiona w 1866 murowana cerkiew pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła). Na przeciwległym brzegu Muchawca ok. połowy XV w. zaczęła powstawać nowa osada o innym niż przycerkiewna charakterze narodowościowo-religijnym, dla której Michał Kmita Sudymontowicz ufundował w 1456 roku kościół. Już w początkach miasta można zatem obserwować dość typowe dla Podlasia zjawisko powstawania dwóch skupisk osadniczych, stanowiących jednakże jedno miasto, o odrębnym składzie religijnym, prawnym i etnicznym społeczeństwa[5]. W 1527 dobra siemiatyckie obejmują 7 wsi. Miasto prywatne posiadało prawo magdeburskie w 1542 roku. W styczniu 1542 Zygmunt August wydaje dokument zezwalający Siemiatyczom na korzystanie z prawa magdeburskiego (prawa miejskie). Korzysta z tego prawa Stanisław Tęczyński, który 2 kwietnia 1542 wprowadza władze miejskie i zleca pracę nad organizacją miasta i jego kolonizacją. Siemiatycze początkowo należały do ziemi mielnickiej[6], w 1546 zostały przyłączone do ziemi drohickiej[7], stanowiącej część województwa podlaskiego[8]. W 1580 w Siemiatyczach było 26 domów rynkowych, 186 domów ulicznych, 32 chałupy oraz 40 domów z zagrodami. Ogółem 282 domy zamieszkiwało 1900 osób. Siemiatycze zaliczały się wtedy do miast średniej wielkości w województwie podlaskim. Na 1582 datuje się początki osadnictwa żydowskiego na terenie Siemiatycz. Krzysztof Radziwiłł Piorun uzyskał dobra od Tęczyńskich i ufundował tu w 1588 roku zbór kalwiński. W 1599 roku Siemiatycze weszły w skład posagu Elżbiety Radziwiłłówny, która poślubiła Lwa Sapiehę, który polecił rozebranie zboru[9].

Kościół parafialny Wniebowzięcia NMP

W latach 1655–1660 rozwój miasta zostaje zahamowany przez potop szwedzki. Blisko 30% społeczności traci życie. Zniszczenie przez Szwedów Mielnika i Drohiczyna sprawia, że wzrasta znaczenie Siemiatycz. Simiatycze posiadała w 1673 roku wojewodzina wileńska Anna Barbara Sapieżyna[10]. Pod koniec XVII wieku w mieście mieszkał Gedalia z Siemiatycz, uznawany za prekursora syjonizmu[11][12]. W latach 1710–1711 wielki pomór lub inaczej morowe powietrze (epidemia dżumy) dziesiątkuje ludność, a pozostali przy życiu chronią się w pobliskiej cerkwi na Grabarce, która od tej pory zyskuje sławę cudownego miejsca. W 1722 Zgromadzenie Księży Misjonarzy przejęło prowadzenie parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP. Misjonarze założyli i sprawowali opiekę nad szkołą i przytułkiem dla starców i kalek, prowadzili także działalność charytatywną. Przed kościołem zostaje wzniesiona brama z figurą św. Michała Archanioła.

W 1758 roku pożar zniszczył część pierzei rynkowej od strony kościoła. W 1758 Siemiatycze przechodzą w posiadanie księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej, wchodzą w skład klucza siemiatyckiego[13]. Następuje rozbudowa miasta. W tym samym roku wielki pożar niszczy większość zabudowań, w tym kościół. W 1772 na polecenie księżnej dokonano rozbiórki starego drewnianego ratusza, a w jego miejsce postawiono nowy murowany budynek. Ratusz miał cztery skrzydła i wewnętrzny prostokątny dziedziniec z niewielkim budynkiem wagi w środkowej części. W obrębie budynku uwzględniono miejsce na stragany (tzw. kramy). W 1775 liczba domostw w Siemiatyczach wynosiła 285; Siemiatycze były pod tym względem piątym miastem na całym Podlasiu po Międzyrzecu, Węgrowie, Tykocinie i Ciechanowcu.

Lata 1775–1918

[edytuj | edytuj kod]

W 1777 w Siemiatyczach rozpoczęto budowę pałacu księżnej Anny Jabłonowskiej. W pałacu urządzono Gabinet Historii Naturalnej, w którym prezentowano zebrane przez Jabłonowską zbiory zoologiczne i botaniczne, dzieła sztuki medalierskiej, znaleziska archeologiczne, księgozbiór, miedzioryty i inne[14]. Zbiory te oglądali m.in. król Stanisław August, wielki książę Paweł Romanow, dostojnicy oraz ludzie nauki: Stanisław Staszic, Kołłątaj. Jest to także prawdopodobny rok umieszczenia posągów Sfinksów na sarkofagowych cokołach bramy pałacowej, które po rekonstrukcji można oglądać obecnie. W 1789 roku król Stanisław August Poniatowski na wniosek właścicielki zgodził się na czwarty czterotygodniowy jarmark w mieście, który przypadał na święto św. Anny w dniu 26 lipca[15].

Po III rozbiorze Polski w 1795 Siemiatycze znalazły się pod zaborem pruskim. Okres 1797–1801 to lata budowy Bożnicy Żydowskiej, która w czasie II wojny światowej została spalona. Po śmierci Anny Jabłonowskiej w 1800 roku, jej pałacowe zbiory zostały sprzedane w 1802 roku przez Stanisława Sołtyka carowi Aleksandrowi I za 50 tys. dukatów i wywiezione do Moskwy.

7 lipca 1807 na mocy traktatu tylżyckiego Siemiatycze wraz z okolicznymi terytoriami włączono do Cesarstwa Rosyjskiego. W 1825 Siemiatycze zamieszkiwało 1945 osób. W mieście stało 20 budynków murowanych, 330 drewnianych, 2 manufaktury, 10 sklepów, 40 szynków, łaźnia i 2 parki miejskie. W 1861 gmina siemiatycka obejmowała 25 wiosek i przysiółków.

Bitwa pod Siemiatyczami 1863

6-7 lutego 1863 to data bitwy pod Siemiatyczami, stoczonej pomiędzy oddziałami powstańczymi dowodzonymi przez Lewandowskiego, Cichorskiego i Rogińskiego a wojskiem rosyjskim pod przywództwem gen. Maniukina. Bitwa rozegrała się na miejscowym cmentarzu i w jego okolicach (obecnie między ulicami Ciechanowiecką i Powstania styczniowego). W wyniku dużej przewagi ogniowej Rosjan i nieudolnego dowodzenia oddziałami powstańczymi bitwa zakończyła się klęską powstańców. Po odniesionym zwycięstwie Rosjanie w odwecie ograbili i spalili miasto. Całkowitemu zniszczeniu uległ pałac Anny Jabłonowskiej, którego potem już nie odbudowywano.

29 kwietnia 1865 – poświęcono kamień węgielny pod budowę murowanej cerkwi prawosławnej na wzgórzu obok nadwyrężonego budynku drewnianego. Budowę ukończono w 1866. 2 listopada nowa cerkiew została wyświęcona pod wezwaniem Świętych Piotra i Paraskiewy. W 1897 społeczeństwo Siemiatycz stanowili: 75% żydzi, 15% katolicy, blisko 10% prawosławnych oraz nieliczni ewangelicy. W 1900 nieopodal synagogi powstaje neobarokowy Przyszkółek (Dom Talmudyczny). Po wojnie w budynku tym mieściło się m.in. państwowe przedszkole, później przez dłuższy czas był siedzibą Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Anny Jabłonowskiej, aktualnie znajduje się tam Zasadnicza Szkoła Zawodowa. W budynku po koszarach zorganizowano jednoklasową szkołę cerkiewno-parafialną, przekształconą później w dwuklasową.

II Rzeczpospolita

[edytuj | edytuj kod]
Siemiatycze w okresie I wojny światowej

W 1921 Siemiatycze liczyły 5694 mieszkańców (6816 os. w 1931). Orientacyjny skład społeczeństwa był następujący: 65% żydzi, 25,7% katolicy, 9% prawosławni. Za Polaków uważało się 33%, do narodowości żydowskiej przynależność deklarowało ok. 61% i białoruskiej ok. 5%. Orientacyjnie w mieście mieszkało ok. 26% Polaków, 65% Żydów, 8% Białorusinów. Gminę siemiatycką zamieszkiwało 10 676 osób, 54% prawosławnych, 45% katolików, Polacy stanowili połowę ludności, druga połowa to Białorusini. 3 Maja 1921 roku odsłonięto nieistniejący już pomnik Tadeusza Kościuszki, który następnie podczas II Wojny Światowej został zburzony przez Niemców.

II wojna światowa

[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej lotnictwo niemieckie w dniu 8 września zbombardowało Siemiatycze, w wyniku czego zniszczone zostały 134 budynki[16]. W dniu 11 września 1939 oddziały niemieckie wkroczyły do Siemiatycz i zajęły miasto. Na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow Niemcy wycofali się w dniach 17-20 września poza linię demarkacyjną, którą w okolicy Siemiatycz stanowił Bug, na ich miejsce zaś wkroczyły oddziały sowieckie. Podczas okupacji i wycofywania się Niemcy dokonywali aktów przemocy i terroryzowali okoliczną ludność. 7 listopada 1940 władze radzieckie postawiły w Siemiatyczach pomnik Lenina, by uczcić przyłączenie miasta do terytorium Białoruskiej Republiki Radzieckiej. W dniu 22 czerwca 1941 roku wojska III Rzeszy niemieckiej zaatakowały ZSRR i w tym samym dniu około godziny 13.00 zajęły Siemiatycze[16]. Pomnik Lenina Niemcy zniszczyli w dniu 5 lipca 1941[17]. Od 29 sierpnia do końca lipca 1941 roku doszło w mieście do zamieszek antyżydowskich[18][19]. W trakcie potyczek z oddziałami radzieckimi i okupacji, w 1941, dochodzi do licznych morderstw ludności cywilnej, przeprowadzono pacyfikacje i palenia okolicznych wsi. Niemcy często przeprowadzają działania odwetowe na ludności polskiej za straty jakie ponoszą w wyniku prowadzonych walk, nie oszczędzając osób w podeszłym wieku i dzieci. Następuje ostateczne zniszczenie siemiatyckiego ratusza, jednego z bardziej okazałych budynków tego typu w rejonie. Ratusz nie został odbudowany, a jego ruiny po zasypaniu ziemią zmieniły się w skwer pośrodku rynku.

W sierpniu okupanci tworzą w Siemiatyczach getto (w kwadracie ulic: Górnej, Wysokiej, Koszarowej i Słowiczyńskiej) głównie dla ludności żydowskiej z Siemiatycz i okolic. W getcie zgromadzono 4,2 tys. osób, byli to mieszkańcy Siemiatycz i okolicznych wsi. W dniach 2–9 września 1942 nastąpiła pierwsza deportacja z getta. W dniach 8–10 listopada 1942 wywieziono Żydów z getta, a jego mieszkańcy trafili głównie do obozu zagłady Treblinka II (ok. 90 km od Siemiatycz), gdzie zostali zamordowani wraz z 750 tys. innych więźniów. Żydzi, którzy uciekli z getta, utworzyli oddział zbrojny, pod dowództwem Herszla Szebesa, który działał w lasach pod Siemiatyczami[20].

Siemiatycze zostały zdobyte 22 lipca 1944 roku przez oddziały radzieckie 65 Armii[21]. W dniu 6 kwietnia 1945 roku, dokonano napadu zbrojnego na dom Judy Blumberga (tzw. mechaniczną piekarnię) przy ul. Berka Joselewicza, w którym mieszkało 28 Żydów[20]. Atak przerwało dopiero powrócenie do miasta zaalarmowanych oddziałów wojskowych[20].

W okresie wojny miasto utraciło 60% zabudowy mieszkalnej i ok. 50% budynków użyteczności publicznej, zniszczeniu (także celowemu) uległy zakłady przemysłowe i elektrownia. Tuż po wkroczeniu wojsk sowieckich szacowano ludność miasta na 3000 osób (40% stanu z 1939 – 7850 os.). Po powrocie części mieszkańców, w 1946 ludność Siemiatycz liczyła 4106 osób, 52% stanu z 1939. Niemal całkowitej zagładzie uległa ludność żydowska, stanowiąca przed wojną 60% mieszkańców Siemiatycz[22].

Polska Rzeczpospolita Ludowa

[edytuj | edytuj kod]
Zalew (zbiornik) w Siemiatyczach

W 1952 z południowej części powiatu bielskiego wyodrębniono nowy powiat ze stolicą w Siemiatyczach. Siemiatycze pozostają miastem powiatowym do roku 1975. 1 maja 1973 w siemiatyckiej cerkwi wybucha pożar. Budynek nie zostaje doszczętnie zniszczony, ogień powoduje jednak znaczne straty, ucierpiały wyposażenie cerkwi i ikony. 12 lipca wyremontowaną cerkiew wyświęcił metropolita warszawski Bazyli. W 1975 oddano do użytku pierwszy siemiatycki zalew. Aktualnie są 3 zbiorniki.

Po roku 1989

[edytuj | edytuj kod]

W 1990 ukazuje się pierwszy numer „Głosu Siemiatycz”, czasopisma regionalnego, pierwotnie czarno-białego, od kwietnia 2000 wydawanego co tydzień w kolorowej szacie graficznej. 14 października 1998 miasto odwiedził prawosławny patriarcha Konstantynopola Bartłomiej I, który w asyście metropolity Sawy dokonał uroczystego aktu wmurowania kamienia węgielnego w przygotowany już fundament nowej cerkwi pw. Zmartwychwstania Pańskiego. 18 sierpnia 2010 Patriarcha Ekumeniczny ponownie gościł w Siemiatyczach i dokonał pełnego poświęcenia nowo wybudowanej cerkwi. Nie był to jedyny wysoki prawosławny dostojnik, jaki odwiedził Siemiatycze. 18 sierpnia 2001 do miasta przybył Patriarcha Aleksandrii i całej Afryki Piotr VII. W wyniku reformy administracyjnej w 1999 powiat siemiatycki zostaje reaktywowany, obejmując gminy: Drohiczyn, Dziadkowice, Grodzisk, Mielnik, Milejczyce, Nurzec-Stacja, Perlejewo, Siemiatycze. Powiat jest częścią województwa podlaskiego, ze stolicą w Białymstoku.

Zabytki

[edytuj | edytuj kod]
Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła
Klasztor Misjonarzy
Dom talmudyczny, obecnie Zasadnicza Szkoła Zawodowa
Posąg sfinksa przy dawnej bramie wjazdowej do pałacu księżnej Anny Jabłonowskiej
Synagoga, ob. dom kultury

zachowane:

  • Cerkiew prawosławna pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła z 1866 (parafialna)
  • Zespół pomisjonarski
    • Kościół parafialny Wniebowzięcia NMP fundowany w 1456 pw. św. Michała, budowany w obecnym późnobarokowym kształcie od 1719–1727 według projektu Karola Antoniego Baya. Fasadę przekomponowano w 1729 i 1732. Zachowane są w nim także starsze elementy renesansowe.
    • Klasztor misjonarzy – zbudowany w obecnym późnobarokowym kształcie w latach 1719–1727 według projektu Karola Antoniego Baya. Po 1914 rozebrano spalony pawilon pn-wsch.
    • Ogrodzenie i dzwonnica późnobarokowa z lat 1725-27.
    • Figura św. Jana Nepomucena z XVIII wieku.
    • Szpital z 1726 wzniesiony przez Wincentego Rachettiego. Oszpecony przebudową w 1850.
  • Dawna synagoga z 1797 zbudowana według projektu z 1777 autorstwa Szymona Bogumiła Zuga. W stylu klasycystycznym. Odbudowana w 1964 z zatarciem cech stylowych.
  • Przyszkółek z 1900 przy ul. Pałacowej 10 w stylu neobarokowym i modernistycznym.
  • Kaplica cmentarna ewangelicko-augsburska z 1 poł. XIX wieku, pierwotnie kaplica grobowa rodziny Fanshawe.
  • Kaplica cmentarna św. Anny z 1826-27.
  • Oranżeria z 1860 r.
  • Domy klasycystyczne przy ul. Pałacowej (nr 14, 19, 25, 28).
  • Posągi sfinksów przy dawnej bramie wjazdowej do pałacu księżnej Anny Jabłonowskiej.
  • Cmentarz (wielowyznaniowy) założony w 1805[23].
  • Kapliczka przydrożna słupowa na wschód od miasta z poł. XIX w.
  • Cmentarz wojenny z I wojny światowej.
  • Ruiny zespołu zakładu kaflarskiego z końca XIX w.

niezachowane:

  • Ratusz na Rynku zbudowany po 1772 według projektu Szymona Bogumiła Zuga i zniszczony w 1941 przez Niemców
  • Południowa dzwonnica z XVIII w. przy zespole misjonarskim, zburzona przez Niemców w czasie II wojny światowej.
  • Pałac w Siemiatyczach księżnej Anny Jabłonowskiej zbudowany po 1777 według projektu Szymona Bogumiła Zuga. Został spalony w czasie powstania styczniowego w 1863.

Sport

[edytuj | edytuj kod]
 Osobny artykuł: Cresovia Siemiatycze.

Od 27 czerwca 1991 na terenie miasta działa Towarzystwo Sportowe. Stowarzyszenie założone przez nauczycieli wychowania fizycznego organizuje imprezy rekreacyjno-sportowe. Na początku lat 90. stowarzyszenie przejęło majątek i zadania Rejonowego Ośrodka Sportu i Rekreacji. W tym czasie zorganizowano siłownie, triathlon, Biegi Niepodległości, zajęcia aerobiku i kick-boxingu, sekcje piłki ręcznej. W 1993 miasto rozwiązało umowę z Towarzystwem Sportowym, od tego czasu dotacje od burmistrza miasta systematycznie malały co skutkowało pogorszeniem się oferty rekreacyjno-sportowej. Organizacja skupiła się na promowaniu piłki ręcznej, w której osiąga liczne sukcesy.

27 stycznia 1999 decyzją Rady Miasta Siemiatycze utworzono Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji (MOSiR). Ośrodek odpowiedzialny jest za organizację wydarzeń sportowych i utrzymanie obiektów na terenie miasta. W 2020 pod jego patronatem znajdują się 2 zalewy wodne, ponad 60 hektarów terenów zielonych[24] i obiekty sportowe takie jak pływalnia „Wodne Tarasy”, skatepark, stadion piłkarski, hala widowiskowo-sportowa, trasy biegowe, oraz kompleks boisk ORLIK[25]. Corocznie organizowanych jest wiele wydarzeń sportowych.

Gospodarka

[edytuj | edytuj kod]

Ośrodek przemysłowo-usługowy; przemysł spożywczy, materiałów budowlanych i meblowy. Rzemiosło ludowo-artystyczne. Do największych zakładów produkcyjnych należą: producent maszyn rolniczych, komunalnych i recyklingowych Pronar, mleczarnia Polser należąca do koncernu Lactalis, oraz fabryki soków i mrożonek Oerlemans i OK stworzone na bazie dawnego ZPOW „Hortex”.

Przeciętna stopa bezrobocia w latach 1997-2006

[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie obwieszczeń Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Stan na dzień 30 czerwca danego roku.

Rok PUP Siemiatycze Polska
19976,011,6
19984,09,6
19995,311,6
20006,113,6
20017,315,9
20027,217,4
20037,417,7
20049,019,4
20058,818,0
20069,715,4

Transport

[edytuj | edytuj kod]

Drogi

[edytuj | edytuj kod]

W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Komunikacja autobusowa

[edytuj | edytuj kod]
Nieistniejący już dworzec autobusowy przy ulicy Grodzieńskiej

Komunikację autobusową od stycznia 2017 zapewnia firma PKS NOVA Sp. z o.o., która powstała poprzez przejęcie dotychczasowych PKS w Suwałkach, Łomży i Siemiatyczach. Posiada dalekobieżne linie do Białegostoku i Warszawy oraz niewielką siatkę połączeń lokalnych. Od momentu likwidacji PKS Siemiatycze i powstania PKS Nova komunikacja publiczna w mieście przeżywa zapaść. Spółka zlikwidowała m.in. linię Białystok-Rzeszów, przez co mieszkańcy stracili jedyne połączenie z Rzeszowem i jedno z nielicznych publicznych połączeń z Lublinem. Przez Siemiatycze przestał jeździć również autobus Suwałki-Kraków. Od listopada 2017 przestał kursować funkcjonujący od 1989 autobus dalekobieżny na trasie Siemiatycze-Gdańsk[26]. Po włączeniu siemiatyckiego PKS w struktury PKS Nova przestały być realizowane także międzynarodowe kursy do Brukseli, gdzie mieszka wiele osób pochodzących z Siemiatycz[27]. 7 czerwca 2017 spółka sprzedała również dotychczasowy dworzec autobusowy, pozostawiając jedynie dwa stanowiska odjazdu autobusów[28].

Od 2017 w mieście znajdują się dwa tzw. zielone przystanki – dwie wiaty zbudowane z drewnianych paneli oraz zbiorników na ziemię, porośnięte krzewami, zielonym bluszczem i kwiatami. Nocą przystanki podświetlone są lampami LED[29].

Kolej

[edytuj | edytuj kod]
Stacja kolejowa Siemiatycze we wsi Siemiatycze-Stacja (2021 r.)

6 km od miasta przebiega niezelektryfikowana linia kolejowa nr 31 Siedlce – Siemianówka. Znajduje się przy niej osada Siemiatycze-Stacja. Ze stacji Siemiatycze można dojechać pociągami osobowymi bezpośrednio do Siedlec, Czeremchy i Hajnówki, oraz pociągiem pośpiesznym do Warszawy, który na odcinku Siedlce – Hajnówka kursuje jako osobowy. Z powodu niewystarczającej liczby składów spalinowych pociągi Kolei Mazowieckich są czasami zastępowane zastępczą komunikacją autobusową realizowaną m.in. przez PKS Nova. W celu zmniejszenia kosztów, połączenia regionalne na tej linii obsługiwane są przez autobusy szynowe SA108-007 i SA105-103 zakupione ze środków samorządu województwa podlaskiego oraz Unii Europejskiego w ramach programu ZPORR.

Komunikacja miejska

[edytuj | edytuj kod]

Obsługą komunikacji miejskiej w Siemiatyczach zajmuje się spółka PKS Nova[30]. W Siemiatyczach funkcjonują 3 linie autobusowe:

  • 1: ulicami Armii Krajowej – Kościuszki – Grodzieńską – pl. Jana Pawła II – Ciechanowiecką (powrót do pl. Jana Pawła II ulicami: Głowackiego – 3 Maja)
  • 2: ulicami Armii Krajowej – Kościuszki – Żwirki i Wigury – 11 Listopada – Legionów Piłsudskiego – Ogrodową – Drohiczyńską – pl. Jana Pawła II – Grodzieńską – Wysoką – Andersa – Górną – Kasztanową – Słowiczyńską
  • 3: ulicami 11 Listopada – Legionów Piłsudskiego – Ogrodową – Drohiczyńską – pl. Jana Pawła II – Grodzieńską – Wysoką – Andersa – Górną – Kasztanową – Słowiczyńską

Demografia

[edytuj | edytuj kod]
Herb miasta w centrum Siemiatycz

Według spisu ludności z 30 września 1921 roku w Siemiatyczach mieszkały 5694 osoby w 766 domach, 1889 podało narodowość polską, 281 – białoruską, 3489 – żydowską, 26 – rosyjską, 9 – litewską[31]. 1459 osób było wyznania rzymskokatolickiego, 509 osób było wyznania prawosławnego, 6 ewangelickiego, 8 zadeklarowało przynależność do wyznania greckokatolickiego, 3718 – do wyznania mojżeszowego[31].

Dane z 30 czerwca 2013[32]:

OpisOgółemKobietyMężczyźni
jednostkaosób%osób%osób%
populacja14 819100775752,3706247,7
powierzchnia36,25 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		408,8214194,8
Piramida wieku mieszkańców Siemiatycz w 2014 roku[33]

Według danych z 31 grudnia 2015 r. miasto miało 14 684 mieszkańców[34].

Edukacja

[edytuj | edytuj kod]
Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej
Zespół Szkół w Siemiatyczach

Szkoły podstawowe

[edytuj | edytuj kod]
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej, ul. Ogrodowa 2
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Pawła II, ul. Andersa 4[35]

Szkoły ponadpodstawowe

[edytuj | edytuj kod]
  • Zespół Szkół w Siemiatyczach, ul. Tadeusza Kościuszki[36]
    • Liceum Ogólnokształcące im. KEN,
    • Branżowa Szkoła I Stopnia
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa
  • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w Siemiatyczach ZDZ w Białymstoku, ul. Pałacowa 24
  • Branżowa Szkoła I Stopnia, ul. Pałacowa 10[37]
  • Policealna Szkoła Ochrony „VIP” w Siemiatyczach, ul. Tadeusza Kościuszki 43

Szkoły wyższe

[edytuj | edytuj kod]

Szkoły muzyczne

[edytuj | edytuj kod]
Cerkiew Zmartwychwstania Chrystusa
Cmentarz żydowski z XVIII wieku

Szkoły specjalne

[edytuj | edytuj kod]
  • Zespół Szkół Specjalnych w Siemiatyczach, ul. Tadeusza Kościuszki 46
    • Szkoła Podstawowa Specjalna w Siemiatyczach
    • Szkoła Przysposobienia do Pracy w Siemiatyczach

Wspólnoty wyznaniowe

[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące związki wyznaniowe:

Ludzie związani z Siemiatyczami

[edytuj | edytuj kod]
 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Siemiatyczami.

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2024 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca 2024 [dostęp 2024-10-23] (pol.).
  2. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 122180.
  3. ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
  4. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  5. ↑ Studia i Materiały do dziejów Siemiatycz. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989. ISBN 83-01-07983-5.
  6. ↑ „Rocznik Białostocki”, tom IX, red. nacz. Tadeusz Dzierżykray-Rogalski. Muzeum w Białymstoku, Białystok 1970, s. 121.
  7. ↑ Studia i materiały do dziejów Siemiatycz, Henryk Majecki (red.), Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989, s. 11, ISBN 83-01-07983-5, OCLC 834092751.
  8. ↑ Józef Maroszek, Rzemiosło w miastach podlaskich, w: Studia nad produkcją rzemieślniczą w Polsce (XIV-XVIII w.), Maria Kwapień, Józef Maroszek, Andrzej Wyrobisz, Wrocław 1976, s. 97.
  9. ↑ Jan Mironczuk, Wyznania protestanckie na obszarze dystryktu podlaskiego, w: Odrodzenie i Reformacja w Polsce vol. 62 (2018), s. 147.
  10. ↑ Anna Laszuk, Zaścianki i królewszczyzny : struktura własności ziemskiej w województwie podlaskim w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1998, s. 121.
  11. ↑ Gedalia z Siemiatycz - | Wirtualny Sztetl [online], sztetl.org.pl [dostęp 2023-05-03].
  12. ↑ Siemiatycze - przewodnik - Shtetl Routes - Teatr NN [online], shtetlroutes.eu [dostęp 2023-05-03] (pol.).
  13. ↑ Janina Berger-Mayerowa, Księżna Pani na Kocku i Siemiatyczach : (działalność gospodarcza i społeczna Anny z Sapiehów Jabłonowskiej), w: Archiwum Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Wydział 2, Historyczno-Filozoficzny. Tom 18, Zeszyt 1, Lwów 1937, s. 330.
  14. ↑ Dziennik podróży Stanisława Staszica 1789-1805, wyd. Cz. Leśniewski, Kraków 1931, s. 353
  15. ↑ AGAD, Metryka Koronna, sygn. KK90, k. 94v-95
  16. 1 2 Krzysztof Karasiewicz, Małgorzata Kiełbasińska, Słochy Annopolskie – punkt oporu w walkach w czerwcu 1941 r. w świetle badań archeologicznych stanowisk 24 i 25 w Siemiatyczach, Raport Archeologiczny 2025 nr 20, s. 107–152.
  17. ↑ SIEMIATYCZE – Glos Siemiatycz On Line – Ciekawostki lokalne [online], box.zetobi.com.pl [dostęp 2017-11-26].
  18. ↑ Holocaust w Siemiatyczach [online], kirkuty.xip.pl [dostęp 2018-02-06].
  19. ↑ "Relacja Joszuy Kejlesa o wystąpieniach antyżydowskich w lipcu 1941 r. w Siemiatyczach", Wojewódzka Komisja Historyczna, Białystok, 5 III 1946 r., l. p. 34/6
  20. 1 2 3 Zagłada ludności żydowskiej w Siemiatyczach [online], kirkuty.xip.pl [dostęp 2018-02-06].
  21. ↑ ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka, 1988, ISBN 83-217-2709-3, str. 72
  22. ↑ Wojciech Jankowski, Mały przewodnik po Polsce, Wydawnictwo Sport i Turystyk Warszawa 1983 ISBN 83-217-2329-2 s. 256
  23. ↑ Maria Kałamajska – Saee. (red.), Województwo białostockie. Z. 1, Siemiatycze, Drohiczyn i okolice, Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1996 (Katalog Zabytków Sztuki w Polsce : Seria Nowa ; T.12), s. 71, ISBN 83-85938-91-5.
  24. ↑ Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Siemiatyczach – MOSiR [online], mosir-siemiatycze.info [dostęp 2021-07-20].
  25. ↑ Siemiatycze.eu – Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji [online], siemiatycze.eu [dostęp 2021-07-20] (pol.).
  26. ↑ Jerzy Nowicki: Droga donikąd – coraz mniej kursów PKS. Kurier Podlaski – Głos Siemiatycz, 2017-11-19. [dostęp 2019-02-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-16)].
  27. ↑ Agnieszka Bolewska-Iwaniuk: PKS Siemiatycze bez dyrektora i bez autobusów do Brukseli. podlasie24 – Regionalny Portal Informacyjny, 2017-04-26. [dostęp 2019-02-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-25)].
  28. ↑ Anna Kondraciuk: Dworzec sprzedany – nie wiadomo komu. Kurier Podlaski – Głos Siemiatycz. [dostęp 2019-02-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-16)].
  29. ↑ Bydgoszcz szykuje się do wprowadzenia pierwszych zielonych przystanków
  30. ↑ Świadczenie usług przewozowych transportu zbiorowego dla potrzeb komunikacji miejskiej w Siemiatyczach w okresie od 01 września 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r.. Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Siemiatycze, 2018-08-06. [dostęp 2019-02-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-19)].
  31. 1 2 Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 5, Województwo białostockie, 1924, s. 19.
  32. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2013-12-08].
  33. ↑ Siemiatycze w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-11], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  34. ↑ http://bialystok.stat.gov.pl/files/gfx/bialystok/pl/defaultstronaopisowa/1393/1/1/ludnosc.pdf
  35. ↑ Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Pawła II w Siemiatyczach [online], andersa4siemiatycze.edupage.org [dostęp 2017-10-29].
  36. ↑ Strona Zespołu Szkół w Siemiatyczach
  37. ↑ Branżowa Szkoła I Stopnia [online], zszsiemiatycze.cba.pl [dostęp 2017-11-26].
  38. ↑ Strona Kościoła Chrystusowego w RP
  39. ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-22].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Siemiatycze&oldid=80363835”