ٺيڙھي ڪوس
| ٺيڙھي ڪَوسُ Therhi Massacre | |
|---|---|
| سلسلو پاڪستان ۾ فرقي واراڻو تشدد | |
  ٺيڙھي ٺيڙھي (پاڪستان) | |
| جڳهه | ٺيڙھي، سنڌ، پاڪستان |
| تاريخ | 03 جون 1963 |
| حدف | شيعا |
قسم حملو | ماس مرڊر Mass murder |
| هٿيار | ڪليئور يا ڇُري، ڪاسائيءَ جي ڪاتي ۽ چاقو[1] |
| فوتگيون | 118[2] |
| حملي آوار | ٺيڙھي جو ھڪ ديوبندي مدرسو[3] |
| مقصد | فرقيواريت |
ٺيڙھي قتل عام هڪ وڏي نسل ڪشي هئي. 3 جون 1963ع تي عاشورا جي ڏينهن تي، ٺيڙھي ڳوٺ، سنڌ پاڪستان ۾ شيعن تعزيه کڻڻ جي ڪوشش ڪئي. جڏهن اها خبر خيرپور جي ويجهي وهابي مدرسي تائين پهتي، ته مدرسي جا شاگرد ٺيڙي ويا ۽ تعزيه ۽ امام بارگاهه ٻنهي کي ساڙي ڇڏيو. ڪيترن ئي ماڻهن کي جيئرو ساڙيو ويو ۽ ٻين کي، تلوارن، ڇرين، خنجرن ۽ گوشت ڪٽڻ واري بغدن سان قتل ڪيو ويو.[4]
پريس واقعن کي صحيح طرح سان نه ڍڪيو، ۽ مجرمن ۽ متاثرين ٻنهي جي سڃاڻپ لڪائي وئي. 16 جون تي، ڇهن ديوبندي تنظيمن لاهور ۾ هڪ عوامي اجلاس جو بندوبست ڪيو، جتي انهن متاثرين کي تشدد جو ذميوار قرار ڏنو. جولاءِ ۾، فسادن جي جاچ لاءِ هڪ ڪميشن مقرر ڪئي وئي. ان جي رپورٽ ان سال ڊسمبر ۾ شايع ٿي، پر ان ۾ ڪنهن به فرد يا تنظيم جو نالو نه هو. جيتوڻيڪ هي پاڪستان جي شيعه مسلمانن تي تشدد جو پهريون واقعو نه هو، هي حملو سنڌ ۾ شهرين جو پهريون وڏو قتل عام سمجهيو وڃي ٿو. [3][2]
پسمنظر
[سنواريو]سيد احمد بریلوي جي ميراث
[سنواريو]سيد احمد بریلوي ۽ شاهه اسماعيل دهلوي ننڍو کنڊ ۾ شيعه مخالف دهشتگردي جا علمبردار هئا. باربرا ميٽ ڪاف چوي ٿو:
واقعو
[سنواريو]يوم عاشورا جي ڏينهن 3 جون 1963 ع تي، ٺيڙھي ڳوٺ جي شيعان تازيا (علامتي سيج، يا ڏولي جھڙي پڙو جيڪو شيعا ماتم لاءِ کڻندا آھن) کڻڻ جي ڪوشش ڪئي . جڏهن اها خبر خيرپور جي ويجهي وهابي مدرسي تائين پهتي، ته مدرسي جا شاگرد ٺيڙھي ڏانهن ويا ۽ ٻنهي تيزيه ۽ امام بارگاه کي باهه ڏئي ڇڏي. ڪيترن ئي ماڻهن کي جيئرو ساڙيو ويو ۽ ٻين کي گوشت صاف ڪرڻ وارن ۽ ڇُرين سان قتل ڪيو ويو . [5]
واقعي کانپوءِ
[سنواريو]پريس واقعي کي مناسب نموني سان ڪوريج نه ڏني، جيئن ته ڏوهارين ۽ متاثرين جي سڃاڻپ لڪائي وئي. [6] 16 جون ، ڇه ديوبندي تنظيمن لاهور ۾ هڪ عوامي گڏجاڻي جو بندوبست ڪيو، جتي هن متاثرين (شيعا) کي تشدد جو ذميوار قرار ڏنو. جولاءِ ۾ وڳوڙن (فسادن) جي جانچ لاءِ هڪ ڪميشن مقرر ڪئي وئي. ان جي رپورٽ ان سال ڊسمبر ۾ ڇاپي وئي، پر ان ۾ ڪنهن فرد يا تنظيم جو نالو ڪونه آيو. ڪنهن کي سزا به نه ڏني وئي هئي. [7]
بين الاقوامي ردعمل
[سنواريو]انهيءَ وقت جي عالمي شيعه مذهبي اڳواڻ ، گرینڊر آيت الله محسن الحاڪيم ، پاڪستاني صدر محمد ايوب خان کي خط لکي انهي عمل جي سخت لفظن ۾ مذمت ڪئي [8] .
به ڏسو
[سنواريو]- شيعه اسلام
- ننڍو کنڊ ۾ شيعه اسلام
- شيعه مخالفت
- هزاره ماڻهن تي ظلم ۽ آزار
- سپاه صحابه پاڪستان
- ترجا شي شي
حوالا
[سنواريو]- ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "a2". - 1 2 "Banned terrorist outfits trying to establish network in Interior Sindh". www.geo.tv. 8 June 2019 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 Zardari, Shehnila (27 March 2015). "Unsupervised madrassas have destroyed Sindh's pluralism". The Nation (انگريزي ۾). 8 June 2019 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "On June 6, 1963, at least 116 Shia Muslims were massacred – LUBP". lubpak. 8 June 2019 تي حاصل ڪيل.
- ↑ Eamon Murphy (18 October 2018). Islam and Sectarian Violence in Pakistan: The Terror Within. Taylor & Francis. ص. 77. ISBN 978-1-351-70961-3. 9 June 2019 تي حاصل ڪيل.
- ↑ Abbas Zaidi, "Covering Faith-Based Violence: Structure and Semantics of News Reporting in Pakistan", in: J. Syed et al. (eds.), Faith-Based Violence and Deobandi Militancy in Pakistan, Palgrave Macmillan, (2016).
- ↑ A. Rieck, "The Shias of Pakistan", pp. 109 – 114, Oxford University Press, (2015).
- ↑ S. W. Fuchs, "In a Pure Muslim Land: Shi'ism Between Pakistan and the Middle East", p. 113, The University of North Carolina Press, (2019).