Aller au contenu

Tuṛuft

Zɣ Wikipedia
Tuṛuft
zone continentale et îles environnantes, continent
Yamu ɣEurasie, Ustfisti, Akal, Afro-Eurasie Snfl
IsmEuropa, Uropa Snfl
Ism agzzaylu, ,  Snfl
Nommé(e) en référence àEurope Snfl
Iɣrɣr afnɣakalhémisphère nord Snfl
Umlan Ifnɣakaln53°30′0″N 15°30′0″E Snfl
Coordonnées du point le plus à l'est76°42′9″N 69°5′23″E Snfl
Coordonnées du point le plus au nord81°51′16″N 59°14′37″E Snfl
Coordonnées du point le plus au sud34°48′3″N 24°7′20″E Snfl
Coordonnées du point le plus à l'ouest38°36′9″N 28°50′5″O Snfl
Ida akkʷ yattuynElbrouz Snfl
Ida akkʷ itrmnmer Caspienne Snfl
Issar iwtta dAsya Snfl
Ittgli slimites de l'Europe Snfl
Discipline dont c'est l'objetétudes européennes Snfl
Date de découverte ou d'invention200000 ans av. J.⁠-⁠C., 1200000 ans av. J.⁠-⁠C. Snfl
Ittuglam ɣ usɣunhttps://wikispooks.com/wiki/Europe Snfl
Aɣzuzdrapeau de l'Europe Snfl
Géographiegéographie de l'Europe Snfl
Histoirehistoire de l'Europe Snfl
Commune/aire urbaine la plus peupléeIstanbul Snfl
Économie du sujetéconomie de l'Europe Snfl
Démographie du sujetdémographie de l'Europe Snfl
URL de l'instance Lemmyhttps://europe.pub Snfl
Tag Stack Exchangehttps://opendata.stackexchange.com/tags/europe Snfl
Catégorie pour cartes géographiquesCategory:Maps of Europe Snfl
Carte

Tuṛuft niɣ d Uṛubba (s Tinglizit: Europe, s Tɛrabt: أوروبا) tga yat ɣ sat Tmnẓiwin n umaḍal. Nttat ad kullu gisnt illan ɣ uzgn agafay n twjja tanakalt, tili taggat nns ɣ uzgn n iming. Igli tt ɣ ugafa ugaru Arkti, ɣ utaram Agaru Anaṭlaṣ, ɣ iffus illa as yilel Agrakal, d tmnẓawt n Wasya ɣ iming. Tssar Tuṛuft d Wasya yat tskka n wakal mi ismn Uṛasya, tili daɣ ɣ Afṛu-Urasya d Ifriqya d Asya. Ar ttinin is tbḍa d Asya s idrarn n Uṛal d iɣzr n Ural, d Ilell n Qzwin d idrarn n Quqaz d Ilell Asggan d igṛḍan n Turkya.[1]

Tɣʷi Tuṛuft kra n 10,186,000 km² n isimna, niɣ d 2% sɣ isimna n wakal, ɣayad ad gis iskrn tamnẓawt tis snat s tmẓi. Ɣ igr n tsrtit, tbḍa tmnẓawt ad f 50 n tmizar. Rusya ad akkʷ gisnt imqquṛn, teṭṭaf 39% sɣ isimna n tmnẓawt, d 15% sɣ imzdaɣn nns. Ilkm wuṭṭun n imzdaɣn n Tuṛuft kra n 745 mlyun ɣ 2021 (ini 10% iɣ imzdaɣn n umaḍal); tucka d ɣ wis kraḍ n idawn tiɣrdin Asya d Tafriqt. Anzwi n Urupa ar gis iffal usttif anaṭlaṣ yulban, ayad ar yakka yan unzwi ur ijfin ɣ tagrst d unbdu, ɣ tuggt n tmnẓawt. Kra ar nttaggug ilel, kra ar ttyawmnadn imzarayn n imirn, ar ittili yan unzwi amnẓaw uggar.

Tadlsa n Tuṛuft tsmun mnnawt tdlsiwin tinamurin d tisgawanin, lli ganin iẓuṛan imuẓẓann n tɣrma tutrimt tanflayt. Tadlsiwin ad ar d nit ttiwrrint s Ndi-yunan d Ṛuma n zikk, slawan akkʷ s imḍfarn nnsnt ɣ imasiḥn, gin ilmma zun d iẓuṛan ttyawdranin. Issnti s taḍuṛi n Tmnukda Taṛumanit Tutrimt ɣ usggʷas n 476, assikl n tmasiḥit ɣ Tuṛuft yiwi s uzmz Anammas naf-aklassik d mayad izri ɣ uzmz n izwagn. Tankra Taṭalyanit tkka mnnawt tmizar n tuṛuft tutrimt, tccucka d ixf nns d waddad adɣran, tfk talalit i mnnaw irzuzɣiwn inamurn.

Tanfgant lli daɣ ittyawsnayn tdum taẓuṛi d twssna, ig yan sɣ imntiln lli issiwsn ɣ ummutti s uzmz atrar. Sɣ uzmz n ifitn lli s tzwar Sbanya d ubrtqiz, tsmd Tuṛuft yat twuri imqquṛn ɣ tɣawsiwin timaḍlanin s mnnaw wannagn d islakn ɣ umaḍal. Gr tasut tis 16 d tis 20, sdurrint tiffaɣ tinuṛufin id mirikan s sin, d tuggt n idɣarn ɣ Tfriqt d Usyanya, d umaka n Wasya.

Azmz n Tfawin d Tgrawla Tafransist, d Imnɣitn n Napoléon glin udm n tmnẓawt ɣ igr n twssna d tsrtit d tdamsa sɣ tigira n tasut tis 17 ar azgn amzwaru n tasut tis 19. Tagrawla Tamgurant da issntin ɣ ibr-Briṭanya ɣ tigira n tasut tis 18, tssnti zziɣ d yan unfal aẓuṛan ɣ tdamsa, d twssna, d wamun ur d ka ɣ Tuṛuft n utaram maccan ɣ umaḍal akkʷ. Imnɣitn imaḍlann s sin nkrn, zrin s ma iggutn ɣ Tuṛuft, ɣaylli yiwin, ɣ tuẓẓumt n tasut tis 20, s taḍuṛi n tnbaḍt n Tuṛuft n Utaram f tɣawsiwin timaḍlanin. Ɣ wakud ann ad tbuɣla Tamunt Tasubyant d Iwunak mullinin, mcalan f tirni tasnwngamt d manwa a rad dar yili iḍiṣ agraɣlan iggutn ɣ Tuṛuft d umaḍal. Imnɣi ikrmn lli d sul imaln, ibḍa tt f tiɣzi n usddul n wuzzal, illa NATO ɣ Utaram, tili turfa n Waṛṣu ɣ wiming, Tibḍit tmda s tgrawliwin n 1989, d taḍuṛi n imiri n Birlin, d unfruzzi n Tamunt Tasubyant, ɣaylli iggʷran s uzmyazday n Tuṛuft, iggʷra d nit s yan urdudz imqquṛn.

Izzigz uzmyazday n Tuṛuft s tɣarast tadusturit sɣ usggʷas n 1948 s ussrsl n ugraw n Tuṛuft, ula s umulli anuṛuf (EU) bahra, ig ɣwalli issnbgarn ɣassad taggat n tmizar n tmnẓawt.

Tuṛuft s uzgzaw

Timizar

[ssnfl | Snfl asagm]
Assaɣ n tmurt d ucnyul nsTajumma (km²) Imzdaɣn (2002)Imzdaɣn g 1 km²Tamaẓunt
Uṛuppa n ugmuḍ
Bilaṛuṣ 207 60010 335 38249,8 Minsk
Blɣariya 110 9107 621 33768,7 Ṣufya
Tagdudant n Čik 78 86610 256 760130,1 Brag
Hungarya 93 03010 075 034108,3 Budabist
Muldavya 33 8434 434 547131,0 Chişinău
Pulandya 312 68538 625 478123,5 Warsuwa
Rumanya 238 39121 698 18191,0 Bukarist
Rusya 3 960 000106 037 14326,8 Musku
Ṣluvakiya 48 8455 422 366111,0 Bratislaba
Ukrin 603 70048 396 47080,2 Kyib
Uṛuppa n ugafa
Aaland 1 55226 00816,8 Mariehamn
Danimark 43 0945 368 854124,6 Kubenhagen
Iṣṭuniya 45 2261 415 68131,3 Tallinn
Tigzirin Faroe (Danmark) 1 39946 01132,9 Tórshavn
Finlandya 336 5935 157 53715,3 Helsinki
Guernsey 7864 587828,0 St Peter Port
Aysland 103 000307 2612,7 Reykjavík
Irlanda 70 2804 234 92560,3 Dublin
Tigzirt n Man 57273 873129 1 Douglas
Jersey 11689 775773,9 Saint Helier
Latbya 64 5892 366 51536,6 Riga
Litwaniya 65 2003 601 13855,2 Filniyus
Nurbij 324 2204 525 11614,0 Uṣlu
Swid 449 9649 090 11319,7 Sṭukulm
Bṛiṭanya 244 82061 100 835244,2 Lanḍun
Uṛuppa n unẓul
Albanya 28 7483 600 523125,2 Tirana
Anḍura 46868 403146,2 Andorra la Vella
Buṣniya Hirzigubiniya 51 1294 448 50077,5 Sarayibu
Kṛuwatiya 56 5424 437 46077,7 Zagrib
Ğabel Ṭariq (Bṛiṭaniya) 5,927 7144 697,3 Ğabel Ṭariq
Grik 131 94010 645 34380,7 Aṭin
Talyan 301 23058 751 711191,6 Roma
Sblyun 504 85145 061 27489,3 Madrid
Tagdudt n Maciḍunya 25 3332 054 80081,1 Skopje
Malta 316397 4991 257,9 Valletta
Muntinigṛu 13 812616 25844,6 Podgorica
Brtqqiz 91 56810 084 245110,1 Liṣbun
San Marino 6127,730454.6 San Marino
Sirbya 88 3619 663 742109,4 Bilgrad
Ṣlovinya 20 2731 932 91795,3 Ljubljana
Lvatican 0,449002 045,5 Lvatikan
Uṛuppa n utaram
Uṭṛic 83 8588 169 92997,4 Byina
Bljika 30,51010,274,595336.8 Bruksel
Fransa 547 03059 765 983109,3 Bariz
Lalman 357 02183 251 851233,2 Berlin
Liechtenstein 16032 842205,3 Vaduz
Luksmburg 2 586448 569173,5 Luksembur
Munaku 1,9531 98716 403,6 Munaku
Hulanda 41 52616 318 199393,0 Amstirdam
Laswis 41 2907 507 000176,8 Birn

Tisuɣal

[ssnfl | Snfl asagm]

Aggur:Tarakalt/Tin imgradn

Imnẓawn
Marikan Antarktika Asya Urupa Tafriqt Usyanya
  1. Atlas of the world, National Geographic Society (U.S.) (7th ed ed.), Washington, D.C: National Geographic Society, 1999, ISBN 978-0-7922-7528-2 {{citation}}: |access-date= requires |url= (tiwisi); |edition= has extra text (tiwisi)CS1 maint: others (link)