Funk

Fanki
James Brown akitumbuiza mwaka 1973 James Brown, anayetambuliwa kama "Mfalme wa Fanki", akitumbuiza mwaka 1973.
Chimbuko:	Marekani
Asili ya mtindo:	Rhythm na blues, soul, jazz, gospel, rock
Mwanzo:	Katikati ya miaka ya 1960
Zana za muziki:	Gitaa la besi, ngoma, gitaa la umeme, kinanda, saksofoni, trumpeti, perkasheni
Umaarufu:	Miaka ya 1970
Watunzi na wasanii mashuhuri:	James Brown, Sly Stone, George Clinton, Bootsy Collins, Larry Graham
Muziki unaotokana nayo:	P-Funk, rock ya fanki, jazz ya fanki, fanki ya kielektroniki, go-go, g-funk, disco, hip hop

Fanki (kwa Kiingereza: Funk) ni aina ya muziki wa dansi iliyoibuka nchini Marekani katikati na mwishoni mwa miaka ya 1960. Ilitokana na mchanganyiko wa rhythm na blues, soul, jazz, gospel, na rock, na inajulikana kwa mshindo mzito wa besi, midundo iliyosawazishwa kwa msisitizo (sampuli za mdundo), na kiondoko kinachorudiwa.

Katika fanki, mdundo huwa muhimu zaidi kuliko melodi na nafanisi ya sauti. Besi na ngoma huunda msingi wa kiondoko, huku gitaa, kinanda, vyombo vya shaba, na perkasheni zikiingiliana kwa mifumo mifupi ya kimdundo.

Historia

Asili katika miaka ya 1960

Fanki ilitokea katika mazingira ya muziki wa Waamerika Weusi nchini Marekani katika miaka ya 1960. Wanamuziki waliunganisha nguvu na hisia za muziki wa soul na rhythm na blues pamoja na msisitizo wa mdundo uliotokana na jazz na gospel.

James Brown na bendi yake wanahusishwa sana na kuunda "mdundo wa fanki" wa kisasa mwishoni mwa miaka ya 1960. Tofauti na rhythm na blues ya kawaida, iliyosisitiza mpigo wa nyuma kwenye mipigo ya pili na ya nne, fanki mara nyingi huweka msisitizo kwenye mpigo wa kwanza wa kipimo, unaojulikana kama "kwenye cha kwanza".

Nyimbo za James Brown kama "Papa's Got a Brand New Bag" na "Cold Sweat" zilisaidia kuonyesha mtindo mpya wa besi, ngoma, gitaa, na vyombo vya shaba uliokuwa na kiondoko mzito.

Sly na Family Stone

Sly na Family Stone ilikuwa mojawapo ya bendi zilizosaidia fanki kukua kisanii na kijamii. Bendi hii iliunganisha fanki na soul, rock, gospel, na jazz, huku ikiwa na wanamuziki wa asili na jinsia mbalimbali.

Albamu kama Stand! (1969) na There's a Riot Goin' On (1971) zilionyesha uwezo wa fanki kushughulikia mada za kijamii, kisiasa, na masuala ya utambulisho wa Waamerika Weusi.

Miaka ya 1970

Fanki ilifikia kilele cha umaarufu katika miaka ya 1970. Bendi kama Parliament-Funkadelic, The Meters, Earth, Wind & Fire, Kool & the Gang, Ohio Players, War, na Tower of Power zilieneza aina hii kwa hadhira kubwa.

George Clinton alikuwa mmoja wa viongozi muhimu wa fanki kupitia bendi za Parliament na Funkadelic. Muziki wake uliunganisha fanki na rock ya saikodelia, soul, jazz, na maonyesho ya jukwaani yenye taswira za sayansi ya kufikirika.

Katika kipindi hicho, wapiga besi kama Larry Graham na Bootsy Collins waliifanya gitaa la besi kuwa chombo cha mbele katika muziki. Mtindo wa "pigo la besi" (slap bass) wa Graham uliongeza sauti ya perkasheni na kuwa sehemu muhimu ya fanki ya baadaye.

Sifa za muziki

Fanki ina sifa kadhaa kuu:

• Kiondoko kinachorudiwa: Wimbo hujengwa juu ya mpangilio wa besi na ngoma inayorudiwa.
• Mdundo wa kukata: Msisitizo huwekwa kwenye sehemu zisizotarajiwa za mpigo.
• Mshindo mzito wa besi: Gitaa la besi mara nyingi huwa chombo kikuu cha melodi na mdundo.
• Ngoma zenye nguvu: Mdundo wa ngoma huwa kali, wenye mpangilio wa kuvutia na nafasi kati ya mapigo.
• Gitaa la mdundo: Gitaa hutumia nafanisi fupi za sauti, zilizokatwa, na zilizosisitizwa.
• Sehemu za vyombo vya shaba: Saksofoni, trumpeti, na tromboni huongeza mipigo ya pamoja.
• Kwenye cha kwanza: Msisitizo wa mara kwa mara kwenye mpigo wa kwanza wa kipimo.
• Ubunifu wa papo kwa papo: Baadhi ya nyimbo kuwa na migongano mirefu ya vyombo na nafasi ya wanamuziki kubuni papo hapo.

Zana za muziki

Chombo	Nafasi katika fanki
Gitaa la besi	Huunda mshindo wa besi na msingi wa kiondoko
Ngoma	Huunda mdundo na msukumo wa dansi
Gitaa la umeme	Hucheza mdundo wa nafanisi fupi zilizokatwa
Kinanda	Huongeza nafanisi za sauti na vionjo vya melodi
Saksofoni	Hucheza vionjo na sehemu za vyombo vya shaba
Trumpeti	Huongeza msisitizo na mipigo ya shaba
Tromboni	Huongeza unene wa sehemu ya vyombo vya shaba
Perkasheni	Huongeza mjongeo na tabaka za mdundo

Wasanii mashuhuri

Msanii au bendi	Mchango
James Brown	Mmoja wa waanzilishi wakuu wa fanki ya kisasa
Sly na Family Stone	Iliunganisha fanki, soul, rock, jazz, na gospel
George Clinton	Kiongozi wa Parliament na Funkadelic
Bootsy Collins	Mpiga besi mashuhuri wa fanki
Larry Graham	Alieneza mtindo wa pigo la besi
The Meters	Iliendeleza fanki ya vyombo pekee ya New Orleans
Earth, Wind & Fire	Iliunganisha fanki na soul, jazz, pop, na disko
Kool & the Gang	Ilifanya fanki ifikie hadhira ya pop na disko
Ohio Players	Ilijulikana kwa kiondoko mzito na nyimbo za dansi
Chaka Khan	Mwimbaji mashuhuri wa fanki, soul, na R&B
Prince	Aliunganisha fanki na pop, rock, soul, na viundaji sauti vya kielektroniki
Rick James	Aliendeleza fanki ya pop katika miaka ya 1980

Albamu muhimu

Albamu	Msanii	Mwaka
I Got the Feelin': The James Brown Years	James Brown	1968
Stand!	Sly na Family Stone	1969
Maggot Brain	Funkadelic	1971
There's a Riot Goin' On	Sly na Family Stone	1971
Mothership Connection	Parliament	1975
The Payback	James Brown	1973
That's the Way of the World	Earth, Wind & Fire	1975
All the Woo in the World	Bootsy's Rubber Band	1976
One Nation Under a Groove	Funkadelic	1978
1999	Prince	1982

Matawi ya fanki

Fanki imezaa au kuathiri matawi mengi ya muziki, yakiwemo:

• P-Funk - mtindo uliokuzwa na Parliament-Funkadelic na George Clinton.
• Fanki ya New Orleans - mtindo unaohusishwa na The Meters na viondoko vya New Orleans.
• Rock ya fanki - mchanganyiko wa fanki na rock.
• Jazz ya fanki - mchanganyiko wa fanki na jazz.
• Fanki ya kielektroniki - fanki iliyotumia viundaji sauti vya kielektroniki na mashine za ngoma.
• Go-go - muziki wa dansi wa Washington, D.C., uliotokana na fanki na perkasheni.
• G-funk - mtindo wa hip hop uliotumia besi, viundaji sauti, na melodi za fanki.
• Metal ya fanki - mchanganyiko wa fanki na muziki mzito wa metal.

Ushawishi

Fanki imeathiri disko, hip hop, new jack swing, muziki wa house, muziki wa kielektroniki, neo soul, R&B ya kisasa, na Afrobeats. Vipande vya mdundo wa ngoma, mshindo wa besi, na vionjo vya shaba vya fanki pia zimetumika sana katika usampulishaji wa hip hop.

Muziki wa fanki uliweka mdundo mbele kuliko muundo wa kawaida wa pop. Kwa sababu hiyo, ulitoa nafasi kwa wanamuziki kuunda viondoko virefu, kucheza kwa ubunifu wa papo kwa papo, na kuunganisha muziki na dansi.

Viungo vya nje

• Makala kuhusu Funk katika Encyclopaedia Britannica
• Historia ya Funk katika Carnegie Hall

Makala hii kuhusu mambo ya muziki bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Funk kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.