Robot
Ang robot ay isang makina, lalo na ang isa na maaaring iprograma sa pamamagitan ng isang computer, na may kakayahang awtomatikong magsagawa ng isang komplikadong serye ng mga aksiyon.[1] Ang isang robot ay maaaring gabayan ng isang panlabas o panloob na aparato ng kontrol. Ang mga robot ay maaaring umanoide, ngunit karamihan ay mga makinang gumaganap ng mga gawain na inuuna ang paggana kaysa sa estetika.
Ang robotika ay ang sangay ng teknolohiya na tumatalakay sa disenyo, konstruksiyon, operasyon, at aplikasyon ng mga robot,[2] pati na rin ang mga sistema ng kompyuter para sa kanilang kontrol, punang pakiramdam, at pagproseso ng datos. Ang mga teknolohiyang ito ay tumatalakay sa mga awtomatikong makina na maaaring pumalit sa mga tao sa mga mapanganib na kapaligiran o proseso ng pagmamanupaktura, o kahawig ng mga tao sa hitsura, pag-uugali, o kognisyon. Marami sa mga robot ngayon ay inspirasyon ng kalikasan na nakakatulong sa larangan ng bioinspiradang robotika. Ang mga robot na ito ay lumikha rin ng isang mas bagong sangay ng robotika: ang robotikang malambot.
Buod
[baguhin | baguhin ang wikitext]Walang pinagkasunduan kung aling mga makina ang maituturing na mga robot ngunit mayroong pangkalahatang kasunduan sa mga eksperto, at sa publiko, na ang mga robot ay may posibilidad na magtaglay ng ilan o lahat ng mga sumusunod na kakayahan at tungkulin: tumatanggap ng elektronikong programming, nagpoproseso ng datos o pisikal na persepsiyon sa elektronikong paraan, nagpapatakbo nang awtonomiya sa ilang antas, gumalaw, nagpapatakbo ng mga pisikal na bahagi ng sarili nito o mga pisikal na proseso, nakakaramdam at nagmamanipula sa kanilang kapaligiran, at nagpapakita ng matalinong pag-uugali, lalo na ang pag-uugali na ginagaya ang mga tao o iba pang mga hayop.[3][4]
Ang salitang robot ay maaaring tumukoy sa parehong pisikal na mga robot at mga birtuwal na ahente ng software, ngunit ang huli ay karaniwang tinutukoy bilang mga bot.[5] Kaugnay ng konsepto ng isang robot ang larangan ng sintetikong biyolohiya, na nag-aaral ng mga entidad na ang kalikasan ay mas maihahambing sa mga nabubuhay na bagay kaysa mga makina.
Kasaysayan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mga maagang simula
[baguhin | baguhin ang wikitext]Maraming sinaunang kultura ang naglalarawan ng mga artipisyal na tao sa kanilang mga sulatin. Kabilang sa mga halimbawa mula sa mitolohiyang Griyego ay ang Galatea (ang estatwang mito na inukit ni Pygmalion na nabuhay), Talos (isang lalaking tanso na nagbantay sa Creta mula sa mga pirata), at ang mga mekanikal na tagapaglingkod na ginawa ng Griyegong diyos na si Hefesto.[6]
Ang mga higanteng gawa sa bato o luwad ay matatagpuan sa mitolohiyang Hudyo at Nordiko.[7]
Mga tekstong Tsino
[baguhin | baguhin ang wikitext]Inilarawan sa mga sinaunang tekstong Tsino ang mga automata, na ang ilan ay may kakayahang lumipad. Halimbawa, iniulat ni Han Feizi na noong ika-5 siglo BCE, ang pilosopo ng Moismo na si Mozi at ang kaniyang kontemporaneong si Lu Ban ay gumawa ng mga artipisyal na ibong gawa sa kahoy na maaaring lumipad. Inilalarawan ng Liezi (na iniuugnay kay Lie Yukou, isang pilosopong Tsino noong ika-4 na siglo BK) ang humanoid automata.[8]
Mga maagang robot
[baguhin | baguhin ang wikitext]
Noong 1928, isa sa mga unang umanoide na robot, si Eric, ay ipinakita sa taunang eksibisyon ng Samahan ng mga Modelong Inhenyeto sa Londres, kung saan ito ay nagbigay ng isang talumpati. Inimbento ni WH Richards, ang balangkas ng robot ay binubuo ng isang baluti na aluminyo na may labing-isang elektromagnetiko at isang motor na pinapagana ng labindalawang-boltahe na pinagmumulan ng koryente. Kayang igalaw ng robot ang mga kamay at ulo nito at maaaring kontrolin sa pamamagitan ng kontrol ng remote o kontrol ng boses.[9] Parehong sina Eric at ang kaniyang "kapatid" na si George ay inilibot sa buong mundo. [10]
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ Definition of 'robot'. Oxford English Dictionary. Retrieved 27 November 2016.
- ↑ "robotics". Oxford Dictionaries. Inarkibo mula sa orihinal noong 18 May 2011. Nakuha noong 4 February 2011.
- ↑ Polk, Igor (16 November 2005). "RoboNexus 2005 robot exhibition virtual tour". Robonexus Exhibition 2005. Inarkibo mula sa orihinal noong 12 August 2007. Nakuha noong 10 September 2007.
- ↑ Harris, Tom (16 April 2002). "How Robots Work". How Stuff Works. Inarkibo mula sa orihinal noong 26 August 2007. Nakuha noong 10 September 2007.
- ↑ "Telecom glossary "bot"". Alliance for Telecommunications Solutions. 26 September 2023.
- ↑ Deborah Levine Gera (2003). Ancient Greek Ideas on Speech, Language, and Civilization. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-925616-7. Inarkibo mula sa orihinal noong 5 December 2016. Nakuha noong 2016-09-25.
- ↑ "The Myth of the Golem: The Animated Clay Man of Jewish Legend". The Archaeologist. Nakuha noong 2026-06-15.
- ↑ Needham, Joseph (1991). Science and Civilisation in China. Bol. 2. Cambridge, England: Cambridge University Press. pp. 53–54. ISBN 978-0-521-05800-1.
- ↑ "AH Reffell & Eric the Robot (1928) - the UK's Firs Robot". Nakuha noong 26 September 2023.
- ↑ "1932 - George Robot - Capt. W.H. Richards (British)". cyberneticzoo.com. Nakuha noong 26 September 2023.