יהושע פלק כ"ץ

רבי יהושע פאלק (ולק) הכהן כ"ץ
געבורט	1555 בערך; קראקע
טויט	29סטן מערץ 1614; לעמבערג, פויליש-ליטווישע קאמאנוועלט
מדינה	פויליש-ליטווישער פארבאנד
קבורה ארט	לעמבערג
כינויים נוספים	סמ"ע

דער גאון רבי יהושע פלק (וַלְק) בן אלכסנדר הכהן כץ (בערך ה'שט"ו – י"ט ניסן ה'שע"ד 1555- 29סטן מערץ 1614), באקאנט בעיקר מיט'ן נאמען סמ"ע, איז געווען א פון די וויכטיגסטע פוסקים און תלמודי חכמים אין פוילן אינעם סוף זעכצנטן און אנהייב זיבעצנטן יארהונדערט. ער ווערט גערעכנט צווישן די ערשטע הויפט מפרשים אויפ'ן שולחן ערוך און ארבעה טורים, און זיינע ספרים האבן באקומען א יסודות'דיגן ארט אין הלכה.^[1]

נעמען און טיטלען

רבי יהושע פלק איז אין לשון הקודש באקאנט אלסיהושע בן אלכסנדר הכהן כץ. זיין בארימטסטער חיבור, ספר מאירת עינים, האט אים געגעבן דעם צונאמען סמ"ע, לויט די ראשי תיבות פונעם ספר. אין דער רבנישער ליטעראטור ווערט ער אפט דערמאנט פשוט אלס "דער סמ"ע".^[2]

פריע לעבן און לימודים

רבי יהושע פלק איז געבוירן געווארן ארום דעם יאר 1555 אין קראקע, אינעם דעמאלטיגן פויליש-ליטווישער פארבאנד. זיין פאטער איז געווען רבי אלכסנדר הכהן כץ.^[3]

אין זיינע יונגע יארן האט ער געלערנט ביי די גרעסטע תורה-גדולים פון יענער תקופה, אריינגערעכנט דער מהרש"ל (רבי שלמה לוריא).דער מהר"ל מפראג (רבי יהודה ליווא בן בצלאל)

. זייער השפעה איז שטארק אנצומערקן אין זיין שיטה אין הלכה און תלמוד.^[4]

רבנישע טעטיקייט

רבי יהושע פלק האט געדינט אלס רב און פוסק אין עטליכע קהילות אין פוילן. ער האט זיך באזונדער אויסגעצייכנט אין אויסארבעטן הלכה למעשה, און איז געווארן א הויפט סמכות ביי די שפעטערדיגע אחרונים.^[5]

לויט עטליכע מקורות האט ער אויך געשפילט א וויכטיגע ראלע אין פארשפרייטן הלכה'דיגע תקנות, וואס האבן ערמעגליכט אידישע סוחרים זיך אנצופאסן צו די עקאנאמישע באדינגונגען אין פוילן, צווישן זיי דער באוואוסטער היתר עיסקא.^[6]

הויפט ספרים

רבי יהושע פלק'ס הויפט חיבורים זענען:

דרישה – א ברייטע און אנאליטישע פירוש אויפ'ן ארבעה טורים.
פרישה – א קירצערע און מער מסביר'דיגע פירוש אויפ'ן ארבעה טורים.
ספר מאירת עינים (סמ"ע) – א פירוש אויפ'ן שולחן ערוך, בפרט אויף חושן משפט, וועלכער פארנעמט זיך אסאך מיט די חילוקי דעות צווישן דעם שולחן ערוך און דעם רמ"א. דער ספר איז צום ערשטן מאל געדרוקט געווארן אין 1607.^[7]

זיינע פירושים ווערן ביז היינט געדרוקט אין רוב מהדורות פונעם שולחן ערוך און טור, און ווערן אפט ציטירט אין הלכה-ספרים.

הלכה'דיגע השפעה

דער סמ"ע ווערט באטראכט אלס איינער פון די ערשטע גרויסע מפרשים אויפ'ן שולחן ערוך אין פוילן.^[8] זיינע חיבורים האבן געהאט א טיפע השפעה אויף די פסקים פון שפעטערדיגע פוסקים, און ווערן אפט גענוצט אלס יסוד פאר הלכה למעשה.

זיין וועג פון פארבינדן א קלארע הסברה מיט א גרונטליכע הלכה-אנאליז האט געמאכט זיינע ספרים צווישן די וויכטיגסטע נושאי כלים אויפ'ן טור און שולחן ערוך.^[9]

פטירה

רבי יהושע פלק איז נפטר געווארן אין לעמבערג אום י"ט ניסן ה'שע"ד, וואס איז אויסגעפאלן דעם 29סטן מערץ 1614.^[10]

ירושה

דער סמ"ע פארנעמט א באזונדער ארט צווישן די גדולי הפוסקים פון פוילן. זיינע חיבורים ווערן נאך היינט געלערנט אין ישיבות, כוללים און דורך פוסקים איבער דער וועלט. בפרט ספר מאירת עינים, דרישה און פרישה זענען געווארן א קבוע'דיגער טייל פון דער קלאסישער הלכה-ליטעראטור, און זייער השפעה איז אנצומערקן אין פילע שפעטערדיגע הלכה-ווערק.

ביבליאגראפיע

דרישה אויף ארבעה טורים
פרישה אויף ארבעה טורים
ספר מאירת עינים (סמ"ע) אויף שולחן ערוך, חושן משפט

[1] (https://he.wikipedia.org/wiki/יהושע_פלק_כץ)

[2] (https://en.wikipedia.org/wiki/Joshua_Falk)

[3] (https://he.wikipedia.org/wiki/יהושע_פלק_כץ)

[4] (https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/רבי_יהושע_פלק_כץ)

[5] (https://www.nechama.org.il/commentators/204.html)

[6] (https://www.nechama.org.il/commentators/204.html)

[7] (https://he.wikipedia.org/wiki/יהושע_פלק_כץ)

[8] (https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/רבי_יהושע_פלק_כץ)

[9] (https://en.wikipedia.org/wiki/Joshua_Falk)

[10] (https://he.wikipedia.org/wiki/יהושע_פלק_כץ)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]