Jump to content

Iselesele

Kubuya ku Wikipedia

Iselesele linoma yilungu leqembu elihlukahlukene futhi elihlala emanzini ezinomzimba omfushane, ezingenamisila ezakha uhlelo lwe-I-Anura (ezivela esiGrekini sasendulo ἀνούρα, ngokwezwi nezwi 'engenamsila'). Izinhlobo zamaselesele ezinomzimba osiqinile ngenxa yezindlala ze-parotoid ezifana nezibungu zivame ukubizwa ngokuthi amaxoxo, kodwa umehluko phakathi kwamaxoxo awusebenzi kahle futhi uwumzimba nje, futhi awubonisi indlela yokubonisa nokuhlela noma umlando wokuziphendukela kwemvelo.

Amaselesele asakazeke phansi, kusuka ezindaweni ezishisayo kuya ezifundeni zaphesheya, kodwa inqwaba enkulu yezinhlobo ezahlukahlukene emahlathini emvula asezindaweni ezishisayo nasezindaweni ezingamaxhaphozi ezihambisana nawo. Zihlanganisa cishe u-88% wezinhlobo zezilwane eziphila emanzini nasezweni, futhi ziyingxenye yezinhlobo ezinhlanu izilwane ezinomgogodla. Izinsalela ezindala kakhulu zexoxo" .amaxoxo zaziwa kusukela ku-Early Triassic yaseMadagascar (iminyaka eyizigidi ezingama-250 edlule), kodwa isikhathi se-molecular sisikisela ukuthi ukuhluka kwazo kwezinye izilwane eziphila emanzini nasezweni kungahle kufinyelele ngaphambili kwesikhathi se-Permian, eminyakeni eyizigidi ezingama-265 edlule.  

Amaxoxo amadala anomzimba oqinile,amehlo aphumayo, ulimi olunamathiselwe ngaphambili, imilenze egobekile ngaphansi, futhi awunayo umsila ( wAmaxoxo anemisila). Amaxoxo anesikhumba esithsmbile, esinezithako ezisukela kwezingaphambeki kuya kwezingaphithi. Isikhumba sazo sihlukahluka ngemibala kusuka ensundu, empunga noluhlaza okotshani, kuya kumaphethini abomvu ngokugqamile noma aphuzi nomnyama ukubonisa ubuthi nokuvimbela izilwane ezizingelayo. Amaxoxo amadala aphila emanzini ahlanzekile nasendaweni eyomile; ezinye izinhlobo zivumelana ukuphila ngaphansi komhlaba noma ezihlahleni. Njengoba isikhumba sazo singena kancane, okuzenza zithinteke kalula ekuphelelweni amanzi emzimbeni, zingahlala ezindaweni ezinomswakama noma zibe nokuzivumelanisa okukhethekile nezindawo ezomile. Amaxoxo akhiqiza imisindo ehlukahlukene, ikakhulukazi ngenkathi yawo yokuzalela, futhi abonisa izinhlobo eziningi ezahlukahlukene okuyinkimbinkimbi ukuheha abangane, ukuvimbela izilwane ezizingelayo futhi ngokuvamile aphile.

Umsuka kanye nendlela yokuhlela nokuhlukanisa izinto

[hlela | Hlela umthombo]

Ukusetshenziswa kwamagama avamile iselesele nexoxo akunaso isizathu sendlela yokuhlukanisa izinto. Ngokombono wokuhlukaniswa, wonke amalungu ohlelo lwe-Anura angamaxoxo, kodwa kuphela amalungu omndeni we-Bufonidae abhekwa "njengamasele angempela". Ukusetshenziswa kwegama elithi ixoxo emagameni avamile kuvame ukubhekisela ezinhlotsheni eziphila emanzini noma ezincane futhi ezinezikhumba ezibushelelezi, ezinomswakama; igama elithi frog ngokuvamile libhekisela ezinhlolongweni ezihlala emhlabathini ezinezikhlahla ezomile, ezinamabala. Kunabantu abaningi abahlukile kulo mthetho.uhobo lwexoxo olutholakala emelika (I-Bombina bombina) inesikhumba esinamabala futhi ithanda indawo enamanzi kuyilapho i-Panamanian golden frog (I-Atelopus zeteki) isemndenini we-frog Bufonidae futhi inesikhumba esibushelelezi.

Umsuka wegama lwethimbar I-Anura - kanye nokuphimisela kwalo kokuqala - yisiqalo esiyimfihlo IsiGreki sasendulo ἀν- (an- kusuka ku-ἀ- ngaphambi konkamisa) 'ngaphandle', kanye ne- οὐρά (ourá) 'umsila wezilwane'. okusho ukuthi "engenamsila". Ibhekisela esimweni esingenamisila salezi zilwane eziphila emanzini nasezweni.

Izinhlobo zamaselesele (isele):[1][2]

Imithombo

[hlela | Hlela umthombo]
  1. Phaka FM, Netherlands EC, Kruger DJD, Du Preez LH (March 2019). "Folk taxonomy and indigenous names for frogs in Zululand, South Africa". Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine 15 (1): 17. doi:10.1186/s13002-019-0294-3. PMID 30914047.
  2. Phaka FM, Netherlands EC, Kruger DJD, Du Preez LH. A bilingual field guide to the frogs of Zululand. Suricata 3. Pretoria: South African National Biodiversity Institute; 2017.