Edukira joan

Vilada

Wikipedia, Entziklopedia askea
Vilada
Kataluniako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Katalunia
Eremu funtzionalaCatalunya Central
EskualdeaBerguedà
AlkateaJoaquim Espelt Santandreu (en) Itzuli
Izen ofizialaVilada
Posta kodea08613
INEk ezarritako kodea08299
HerriburuaVilada (en) Itzuli
Geografia
Koordenatuak42°08′19″N 1°55′52″E / 42.138611111111°N 1.9311111111111°E / 42.138611111111; 1.9311111111111
Mapa
Azalera22,3 km²
Altitudea757 m
MugakideakCastell de l'Areny, Borredà, La Quar, Cercs eta La Nou de Berguedà
Demografia
Biztanleria432 (2025)
alt_left 194 (%45,1) (%54,9) 236 alt_right
Dentsitatea19 bizt/km²
Etxebizitzak10
MatrikulaB
Hizkuntza ofizialakatalan
vilada.cat

Vilada Kataluniako udalerria da, Berguedà eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 520 biztanle zituen. 22,34 km²-ko azalera du.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Castell de l'Areny, Borredà, La Quar, Cercs eta La Nou de Berguedà.

Mapa
Vilada eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea0200400600800100017001750180018501900195020002050ViladaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 236 gizon, 194 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.42
 
95-99
 
0.00
0.85
 
90-94
 
3.09
1.27
 
85-89
 
2.06
5.51
 
80-84
 
5.15
6.36
 
75-79
 
10.31
9.75
 
70-74
 
7.73
11.44
 
65-69
 
8.76
7.63
 
60-64
 
6.19
5.93
 
55-59
 
8.25
5.93
 
50-54
 
5.15
5.93
 
45-49
 
5.15
8.05
 
40-44
 
8.25
5.08
 
35-39
 
6.19
6.36
 
30-34
 
5.67
2.54
 
25-29
 
3.61
2.97
 
20-24
 
3.09
2.12
 
15-19
 
1.03
3.39
 
10-14
 
3.09
5.08
 
5-9
 
3.61
3.39
 
0-4
 
3.61
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 41,9 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 34) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 6,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 4 —probintzian % 25—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Bartzelonako mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 41,9Probintzia berean · % 44,7Erkidegoan · % 3Beste erkidegoa · % 6,5Estatutik kanpo · % 4
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 17 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 58,8)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Erresuma Batua, Moldavia, Argentina dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 35,3Europa · % 58,8Afrika · % 5,9
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
2
Erresuma Batua
2
2
Moldavia
1
1
Ameriketako Estatu Batuak
1
1
Argentina
1
0
Ekuador
1
1
Errumania
0
1
Ginea
0
1
Kolonbia
0
0
Polonia
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 325 etxebizitza zeuden: 181 (% 55,7) nagusiak eta 144 (% 44,3) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 18 plazarekin (9 plaza etxebizitzako).[5]

325etxebizitza
181etxegune
2etxebizitza turistiko (2026) Bartzelonako mapa

Etxebizitza multzoa Bartzelonako mapa

181
144
Etxebizitza nagusia (181)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (144)

Guztira 181 etxegune zeuden, eta horietatik 57 (% 31,5) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 157
2 pertsona53
3 pertsona40
4 pertsona19
5 edo gehiago12

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 393 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 39,7 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 32,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 8,1.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 33,6 zen 2021ean eta % 39,7 2024an; beraz, 6,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 11,6 izatetik % 8,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 42,3 ziren, eta gizonen artean % 37,4; 4,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 10,4 eta gizonen % 6,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

393biztanle 15 urte edo +, 2024
% 39,7goi-mailako ikasketak+6,1 puntu 2021etik mapa
% 8,1lehen hezkuntza edo gutxiago−3,5 puntu 2021etik mapa
% 8,1
% 32,3
% 19,8
% 39,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 8,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 32,3Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,8Goi-mailako ikasketak · % 39,7
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Bartzelonako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Vilada, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak156% 39,779% 37,477% 42,3
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa78% 19,846% 21,832% 17,6
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)127% 32,373% 34,654% 29,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago32% 8,113% 6,219% 10,4
Guztira393% 100,0211% 100,0182% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Vilada, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 33,6% 20,2% 34,6% 11,6387
2022% 36,4% 21,1% 33,2% 9,3398
2023% 37,7% 20,7% 33,1% 8,5387
2024% 39,7% 19,8% 32,3% 8,1393
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.203 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 37.776 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.884 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 24.150 euro zen. Errenta gordina 20.685 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 48,7[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 31,3), beste diru-sarrerak (% 11,9), langabezia-prestazioak (% 1,1), beste prestazioak (% 7).

49%
31%
12%
Soldata · % 48,7Pentsioak · % 31,3Langabezia · % 1,1Beste prestazioak · % 7Beste sarrerak · % 11,9
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 22,9 da, probintziakoaren (31,6; Bartzelonako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,6; Bartzelonako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Vilada udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 203 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 51,8; gainerako % 48,2 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,9 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 51,7 zen eta emakumezkoena % 51,9; langabezia-tasa, aldiz, % 4,6 eta % 11,7 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 167 zen 2023ean, 2021eko 163etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 43,1 osatzen dute, eta gizonek % 56,9.

167okupatu, 2023+% 2,5 2021etik
% 43,1emakumeak okupatuen artean
% 51,8jarduera-tasa, 2024
% 7,9langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 47,7
% 48,2
Okupatuak · % 47,7Langabeak · % 4,1Inaktiboak · % 48,2
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Vilada, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak187% 47,7104% 49,383% 45,9
Langabeak16% 4,15% 2,411% 6,1
Inaktiboak189% 48,2102% 48,387% 48,1
Guztira392% 100,0211% 100,0181% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 73,7), industria (% 14,4), eraikuntza (% 9,0) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 3,0).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Bartzelonako mapa
% 14,4
% 9,0
% 73,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 3,0Industria · % 14,4Eraikuntza · % 9,0Zerbitzuak · % 73,7

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 37,1), eta oinarrizko okupazioak % 7,2.[13] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 57,9), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 50,0).

% 37,1
% 50,3
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 37,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 50,3Oinarrizko okupazioak · % 7,2Ez dago jasota · % 5,4
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Vilada, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak62% 37,126% 27,436% 50,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak84% 50,355% 57,929% 40,3
Oinarrizko okupazioak12% 7,28% 8,44% 5,6
Ez dago jasota9% 5,46% 6,33% 4,2
Guztira167% 100,095% 100,072% 100,0

Okupatuen % 69,5 besteren konturako langileak dira, eta % 30,5 norberaren konturakoak.[14]

% 30,5
% 69,5
Norberaren kontura · % 30,5Besteren kontura eta beste egoera bat · % 69,5
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Vilada, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura51% 30,537% 38,914% 19,4
Besteren kontura116% 69,558% 61,158% 80,6
Guztira167% 100,095% 100,072% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 535 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 22,3 km² denez, NAE lurraldearen % 24 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 85,2 larre iraunkorrak (455 ha, 10 ustiategitan) eta % 14,8 lur goldagarria (79,2 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
24%
76%
NAE · 535 ha (% 24)Gainerako azalera · 1.695 ha (% 76)
NAE, lur-erabileraren arabera
15%
85%
Lur goldagarria · 79,2 ha (% 14,8)Larre iraunkorrak · 455 ha (% 85,2)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 415 behi, 48 ardi eta ahuntz, 1.492 txerri eta 7.072 hegazti zeuden[17].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 271 gidari zeuden erroldatuta: 160 gizon (% 59) eta 111 emakume (% 41)[18]. Biztanleen % 63 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 491 ibilgailuk osatzen zuten: 252 turismo, 90 motozikleta, 70 furgoneta, 44 kamioi eta 15 ziklomotor[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 586 turismokoa zen, probintziako (402) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,4 urtekoa zen; turismoen % 9,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,5k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 49,8 diesel zen eta % 48,4 gasolinazko; 5 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1; probintzian % 1,9). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 41,4k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
29%
25%
41%
0 etiketa · 5 (% 1)ECO · 19 (% 3,9)C etiketa · 140 (% 28,7)B etiketa · 122 (% 25)Etiketarik gabe · 202 (% 41,4)
Turismoak, adinaren arabera
9%
17%
20%
42%
12%
< 4 urte · 23 (% 9,1)4–8 urte · 43 (% 17,1)8–15 urte · 51 (% 20,2)15–25 urte · 106 (% 42,1)≥ 25 urte · 29 (% 11,5)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Barcelona.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Barcelona.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Barcelona.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Barcelona.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Barcelona.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q15544.
  17. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Barcelona.tab (Wikimedia Commons).
  18. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Barcelona.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Katalunia
 Artikulu hau Kataluniako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Vilada&oldid=11784602"(e)tik eskuratuta