Pergi ke kandungan

Dolly Parton

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.

Dolly Parton
Parton pada tahun 1977
Kelahiran
Dolly Rebecca Parton

(1946-01-19)19 Januari 1946
Pittman Center, Tennessee, A.S.
Meninggal dunia25 Ogos 2026(2026-08-25) (umur 80)
Nashville, Tennessee, A.S.
Pekerjaan
  • Ahli muzik
  • penulis lagu
  • pelakon
  • dermawan
  • ahli perniagaan
Tahun aktif1956–2026
PasanganCarl Dean (k. 1966; m. 2025)
Saudara
  • Bill Owens (bapa saudara)
  • Randy Parton (adik)
  • Stella Parton (adik)
  • Rachel Parton George (adik)
Kerjaya muzik
Genre
  • Country
  • bluegrass
  • gospel
  • rock
Alat muzik
  • vokal
  • gitar
Diskografi
Senarai karya terkenal Karya terkenal
All I Can Do (en) Terjemah
I Will Always Love You
Jolene
9 to 5 Sunting nilai ini di Wikidata
Syarikat rakaman
Laman web rasmidollyparton.com
Tandatangan

Dolly Rebecca Parton Dean (née Parton; 19 Januari 1946 – 25 Ogos 2026) ialah ahli muzik, penulis lagu, pelakon, dermawan, dan ahli perniagaan Amerika Syarikat. Digelar "Ratu Country", beliau merupakan salah satu penghibur lagu country yang paling dihormati dalam sejarah. Parton menerima pelbagai sanjungan, termasuk 11 Anugerah Grammy, tiga Anugerah Emmy dan Anugerah Kemanusiaan Jean Hersholt, bersama dengan pencalonan untuk dua Anugerah Akademi, enam Anugerah Golden Globe, dan satu Anugerah Tony.

Parton menulis lagu pertamanya pada usia enam tahun, mula sering membuat persembahan di televisyen pada usia 10 tahun, dan membuat rakaman pertamanya pada usia 11 tahun. Beliau menjadi penulis lagu profesional pada usia 16 tahun dan, selepas menulis hit untuk seniman lain, album sulungnya, Hello, I'm Dolly, dikeluarkan pada 1967, memulakan kerjaya menjangkau masa hampir 60 tahun dan 49 album studio.

Parton menggubah lebih daripada 3,000 lagu, termasuk "I Will Always Love You" (pencapai carta country A.S. dua kali dan hit antarabanngsa untuk Whitney Houston yang menjual 40 juta salinan di seluruh dunia), "Jolene", "Coat of Many Colors" dan "9 to 5". Sebagai pelakon, beliau membintangi dalam 9 to 5 (1980) dan The Best Little Whorehouse in Texas (1982), menerima pencalonan Golden Globe untuk kedua-duanya, serta Rhinestone (1984), Steel Magnolias (1989), Straight Talk (1992), dan Joyful Noise (2012).

Dengan anggaran jualan melebihi 100 juta rekod, Parton ialah salah satu seniman muzik paling laris jual sepanjang masa. Muziknya termasuk album emas, platinum dan multiplatinum yang diperakui Persatuan Industri Perakaman Amerika (RIAA). 25 daripada singlenya mencapai nombor satu pada carta muzik country Billboard, seri dengan Reba McEntire untuk yang paling banyak oleh seniman perempuan. Beliau mempunyai 44 album country 10 teratas kerjaya, suatu rekod untuk mana-mana seniman, dan 110 single carta kerjaya selama 40 tahun. Album studio solonya yang ke-49 dan terakhir, Rockstar (2023), menjadi albumBillboard 200 yang masuk carta tertingginya, memuncak pada nombor tiga.

Kehidupan awal

[sunting | sunting sumber]

Dolly Rebecca Parton[2] dilahirkan pada 19 Januari 1946, di kabin satu bilik di tebing Sungai Little Pigeon[3] di Pittman Center, Tennessee.[4][5] Beliau ialah anak keempat daripada 12 adik-beradik dan merupakan anak kepada Avie Lee Caroline (née Owens; 1923–2003) dan Robert Lee Parton Sr. (1921–2000).[6] Adik-beradiknya: Willadeene (lahir 1940), David Wilburn (1942–2024),[7] Coy Denver (1943–2026),[8] Robert Lee "Bobby" (born 1948), Stella Mae (lahir 1949), Cassie Nan (lahir 1951), Randle Huston "Randy" (1953–2021),[9] Larry Gerald (1955–1955),[10] kembar Frieda Estelle (lahir 1957) dan Floyd Estel (1957–2018),[11] dan Rachel Ann (lahir 1959).[12][13] Nama tengah Parton datang daripada ibu moyang sebelah ibunya Rebecca (née Dunn) Whitted.[14]

Bapa Parton, dikenali sebagai "Lee", bekerja di pergunungan Tennessee Timur, pertama sebagai pemegang pawah dan kemudian mengurus ladang tembakau dan keluasan ekar sendiri yang kecil. Beliau juga mengerjakan kerja pembinaan untuk menambah pendapatan kecil ladang. Walaupun bapanya buta huruf, Parton selalu berkata bapanya merupakan salah satu orang terbijak yang beliau kenali berkaitan dengan perniagaan dan membuat untung.[15][16][17] Ibu Parton menjaga keluarga besar mereka. Beliau hamil 11 kali (yang kesepuluh ialah anak kembar) selama 20 tahun menjadikannya ibu kepada 12 orang anak pada umur 35 tahun. Parton mempercayai kebolehan muziknya kerana pengaruh ibunya; selalu sakit, beliau masih dapat menjaga rumah dan menghiburkan anak-anaknya dengan cerita rakyat Pergunungan Great Smoky dan balada lama. Berketurunan Wales, Avie Lee mengenali banyak lagu yang penghijrah dari Eropah bawa ke selatan Appalachia.[18][19][20] Bapa Avie Lee, Jake Owens, ialah pengkhutbah Pentekosta, dan Parton dengan adik-beradiknya selalu pergi gereja.[21]

Parton lama mempercayai bapanya atas deria perniagaannya dan keluarga ibunya atas kebolehan muziknya. Semasa beliau budak perempuan yang muda, keluarganya berpindah dari Pittman Center, kawasan Tennessee ke kabin dua bilik dan ladang di berdekatan Locust Ridge. Kebanyakan ingatannya masa kanak-kanak berlaku di sana. Replika bagi kabin Locust Ridge dipaparkan kabin taman tema senama Dollywood.[22] Keluasan ekar ladang dan hutan kaya sekeliling mengilhamkannya untuk menulis lagu "My Tennessee Mountain Home" pada 1970-an. Bertahun-tahun selepas ladang tersebut dijual, Parton membelinya semula pada akhir 1980-an. Her brother Bobby membantu dengan pemulihan dan pembinaan semula bangunan.[15] Parton berkata keluarganya membantu "miskin tegar".[23] Bapanya membayar mubalighDr. Robert F. Thomas dengan sekarung mil jagung atas melahirkannya.[24] Kemudian dalam hidup Parton menulis lagu mengenai Dr. Thomas.[25] Beliau juga menggaris panduan kemiskinan keluarganya dalam lagu-lagu terawal "Coat of Many Colors" dan "In the Good Old Days (When Times Were Bad)".[26]

Diskografi

[sunting | sunting sumber]

Album studio solo

  • Hello, I'm Dolly (1967)
  • Just Because I'm a Woman (1968)
  • In the Good Old Days (When Times Were Bad) (1969)
  • My Blue Ridge Mountain Boy (1969)
  • The Fairest of Them All (1970)
  • The Golden Streets of Glory (1971)
  • Joshua (album)|Joshua (1971)
  • Coat of Many Colors (1971)
  • Touch Your Woman (1972)
  • My Favorite Songwriter, Porter Wagoner (1972)
  • My Tennessee Mountain Home (1973)
  • Bubbling Over (1973)
  • Jolene (1974)
  • Love Is Like a Butterfly (1974)
  • The Bargain Store (1975)
  • Dolly: The Seeker & We Used To (1975)
  • All I Can Do (album)|All I Can Do (1976)
  • New Harvest...First Gathering (1977)
  • Here You Come Again (1977)
  • Heartbreaker (1978)
  • Great Balls of Fire (1979)
  • Dolly, Dolly, Dolly (1980)
  • 9 to 5 and Odd Jobs (1980)
  • Heartbreak Express (1982)
  • Burlap & Satin (1983)
  • The Great Pretender (1984)
  • Real Love (1985)
  • Rainbow (1987)
  • White Limozeen (1989)
  • Home for Christmas (1990)
  • Eagle When She Flies (1991)
  • Slow Dancing with the Moon (1993)
  • Something Special (1995)
  • Treasures (1996)
  • Hungry Again (1998)
  • Precious Memories (1999)
  • The Grass Is Blue (1999)
  • Little Sparrow (2001)
  • Halos & Horns (2002)
  • For God and Country (2003)
  • Those Were the Days (2005)
  • Backwoods Barbie (2008)
  • Better Day (2011)
  • Blue Smoke (2014)
  • Pure & Simple (2016)
  • I Believe in You (2017)
  • A Holly Dolly Christmas (2020)
  • Run, Rose, Run (2022)
  • Rockstar (2023)

Album studio kerjasama

  • Just Between You and Me (dengan Porter Wagoner) (1968)
  • Just the Two of Us (dengan Porter Wagoner) (1968)
  • Always, Always (dengan Porter Wagoner) (1969)
  • Porter Wayne and Dolly Rebecca (dengan Porter Wagoner) (1970)
  • Once More (dengan Porter Wagoner) (1970)
  • Two of a Kind (dengan Porter Wagoner) (1971)
  • The Right Combination • Burning the Midnight Oil (dengan Porter Wagoner) (1972)
  • Together Always (dengan Porter Wagoner) (1972)
  • We Found It (dengan Porter Wagoner) (1973)
  • Love and Music (dengan Porter Wagoner) (1973)
  • Porter 'n' Dolly (dengan Porter Wagoner) (1974)
  • Say Forever You'll Be Mine (dengan Porter Wagoner) (1975)
  • Porter & Dolly (dengan Porter Wagoner) (1980)
  • Once Upon a Christmas (dengan Kenny Rogers) (1984)
  • Trio (dengan Emmylou Harris dan Linda Ronstadt) (1987)
  • Honky Tonk Angels (dengan Loretta Lynn dan Tammy Wynette) (1993)
  • Trio II (dengan Emmylou Harris dan Linda Ronstadt) (1999)
  • Smoky Mountain DNA: Family, Faith and Fables[27] (dihargai sebagai Dolly Parton dan Keluarga) (2024)

Filemografi

[sunting | sunting sumber]

Tayangan teater

  • 9 to 5 (1980)
  • The Best Little Whorehouse in Texas (1982)
  • Rhinestone (1984)
  • Steel Magnolias (1989)
  • Straight Talk (1992)
  • Frank McKlusky, C.I. (2002)
  • Gnomeo & Juliet (2011)
  • Joyful Noise (2012)

Karya terbitan

[sunting | sunting sumber]
  • Parton, Dolly (1979). Just the Way I Am: Poetic Selections on "Reasons to Live, Reasons to Love and Reasons to Smile" from the Songs of Dolly Parton. Blue Mountain Press. ISBN 978-0883960431.
  • Parton, Dolly (January 1, 1994). Dolly: My Life and Other Unfinished Business. HarperCollins. ISBN 978-0060177201.
  • Parton, Dolly (January 1, 1994). Coat of Many Colors. illustrated by Judith Sutton. HarperCollins. ISBN 9780060234133.
  • Parton, Dolly (January 1, 2006). Dolly's Dixie Fixin's: Love, Laughter and Lots of Good Food. Viking Studio. ISBN 9780670038145.
  • Parton, Dolly (January 1, 2009). I Am a Rainbow. illustrated by Heather Sheffield. G.P. Putnam's Sons. ISBN 9780141330105.
  • Parton, Dolly (November 27, 2012). Dream More: Celebrate the Dreamer in You. Putnam Pub Group. ISBN 9780399162480.
  • Parton, Dolly; Boynton-Hughes, Brooke (October 18, 2016). Coat of Many Colors. Grosset & Dunlap/Penguin Random House. ISBN 9780451532374.
  • Parton, Dolly; Oermann, Robert K. (November 17, 2020). Dolly Parton, Songteller: My Life in Lyrics. San Francisco: Chronicle Books. ISBN 978-1797205090.
  • Parton, Dolly; Patterson, James (March 7, 2022). Run, Rose, Run. Little, Brown & Company. ISBN 978-0-7595-5434-4.
  • Parton, Dolly (April 25, 2023). Dolly Parton's Billy The Kid Makes It Big. Penguin Workshop. ISBN 9780593661574.
  • Parton, Dolly; Seaver, Rebecca; George-Warren, Holly (October 17, 2023). Behind the Seams: My Life in Rhinestones. Ten Speed Press. ISBN 9781984862129.
  • Parton, Dolly; Parton-George, Rachel (September 17, 2024). Good Lookin' Cookin': A Year of Meals - A Lifetime of Family, Friends and Food. Ten Speed Press. ISBN 9781984863164.
  • Parton, Dolly (October 1, 2024). Dolly Parton's Billy The Kid Comes Home for Christmas. Penguin Workshop. ISBN 9780593755006.
  • Parton, Dolly; Roland, Tom (November 11, 2025). Star of the Show: My Life on Stage. Ten Speed Press. ISBN 978-1984863133.
  • Parton, Dolly (December 2, 2025). Dolly Parton's Billy The Kid Dances His Heart Out. Penguin Workshop. ISBN 978-0593755020.
  • Parton, Dolly; Boynton-Hughes, Brooke (May 26, 2026). Coat of Many Colors: 10th Anniversary Edition. Penguin Workshop. ISBN 9798217140640.

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ "Dolly Parton to release new album, Blue Smoke, in the US on May 13, 2014" Diarkibkan April 21, 2014, di Wayback Machine, websterpr.com; accessed May 10, 2014.
  2. ↑ Parton 1994, m/s. 2.
  3. ↑ Parton 1994, m/s. 3.
  4. ↑ Schmidt, Randy L., penyunting (2017). Dolly on Dolly: interviews and encounters with Dolly Parton. Chicago Review Press. ISBN 978-1-61373-519-0 – melalui Google Books. But if you want to know the names of some hollers and some ridges and some knobs where I lived, I was born at Pittman Center on Pittman Center Road.
  5. ↑ Uitti, Jacob (October 13, 2023). "Then & Now: Dolly Parton". American Songwriter. Diarkibkan daripada yang asal pada October 16, 2023. Dicapai pada May 13, 2026.
  6. ↑ "Upland Chronicles: Dolly Parton: Sevier's hometown celebrity". The Mountain Press. Sevierville, Tennessee. May 16, 2011.
  7. ↑ "David W. Parton". Diarkibkan daripada yang asal pada July 25, 2026. Dicapai pada August 15, 2025.
  8. ↑ "Coy 'Denver' Parton". Dicapai pada July 27, 2026.
  9. ↑ Dukes, Billy (January 21, 2021). "Dolly Parton's Brother, Singer Randy Parton, Has Died". Taste of Country. Dicapai pada August 15, 2025.
  10. ↑ "Parton, Larry Gerald". The Knoxville Journal. July 7, 1955. m/s. 22. Dicapai pada August 15, 2025.
  11. ↑ "Floyd Estel Parton". Dicapai pada August 15, 2025.
  12. ↑ "Shine On with Reese | Netflix". netflix.com. Diarkibkan daripada yang asal pada November 10, 2019. Dicapai pada November 10, 2019.
  13. ↑ Black, Lauren Jo (November 15, 2024). "Dolly Parton's Brother, David Wilburn Parton, Passes Away". Country Now. Dicapai pada November 15, 2024.
  14. ↑ "Dolly Parton Biography". The Biography Channel. Diarkibkan daripada yang asal pada August 15, 2012. Dicapai pada January 30, 2012.
  15. 1 2 Parton 1994.
  16. ↑ "Daddy's Dinner Bucket: Mr. Lee Parton". Dolly Parton. June 15, 2015. Dicapai pada July 9, 2018.
  17. ↑ "Dolly Parton: 'I fight illiteracy for my father'". Belfast Telegraph. November 3, 2016. Diarkibkan daripada yang asal pada July 3, 2018. Dicapai pada July 3, 2018.
  18. ↑ Young, Casey (May 25, 2026). ""She Would Cry, & We Would Love It" – Dolly Parton Says Her Mom Introduced Her To Sad Country Songs At A Young Age". Whiskey Riff (dalam bahasa Inggeris AS). Dicapai pada August 25, 2026.
  19. ↑ Hyland, Claire (February 19, 2021). "Nine startling facts about the Queen of Country music Dolly Parton". EVOKE.
  20. ↑ "Good golly Miss Dolly... 10 amazing facts about Ms Parton". Wales Online. June 23, 2014. Dicapai pada May 12, 2021.
  21. ↑ "Family History". Smokey Mountain DNA (dalam bahasa Inggeris AS). OwePar Entertainment. Dicapai pada August 25, 2026.
  22. ↑ "Where is Dolly Parton's childhood home? Is it still there?". August 15, 2021.
  23. ↑ "Dolly Parton talks new album, tour". CNN. July 9, 2002. Diarkibkan daripada yang asal pada May 12, 2006. Dicapai pada July 14, 2014.
  24. ↑ Brooks, Laken. "Dolly Parton's Childhood Doctor Received A Sack Of Cornmeal And A Song". Forbes. Dicapai pada August 31, 2023.
  25. ↑ Dr. Robert F. Thomas, August 19, 2016, dicapai pada August 31, 2023
  26. ↑ Rutledge Hoppe, Graham (2015). "Dollywood: Presenting regional culture through themed environment". University of North Carolina at Chapel Hill. m/s. 15, 24. Dicapai pada August 26, 2026.
  27. ↑ Nicholson, Jessica (May 24, 2024). "Dolly Parton Slates Family Album 'Smoky Mountain DNA – Family, Faith & Fables' for November". Billboard. Dicapai pada May 29, 2024.

Bibliografi

[sunting | sunting sumber]

Bacaan lanjut

[sunting | sunting sumber]

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Dolly_Parton&oldid=6944762"