Pergi ke kandungan

Sweden

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.

63°U 16°T / 63°U 16°T / 63; 16

Kerajaan Sweden
Konungariket Sverige (Svensk)
Lagu kebangsaan: Du gamla, Du fria
Engkau yang purba, engkau yang bebas[1]
Lokasi Sweden di Kesatuan Eropah
Lokasi Sweden di Kesatuan Eropah
Ibu negara
dan bandar terbesar}
Stockholm
59°21′U 18°4′T / 59.350°U 18.067°T / 59.350; 18.067
Bahasa utamaBahasa Sweden[2]
Bahasa minoriti kebangsaanFinland, Yiddish, Meänkieli, Romani Chib dan Sami[2]
PemerintahNegara kesatuan dengan sistem berparlimen dan raja berperlembagaan
• Raja
Carl XVI Gustaf
Andreas Norlén
Ulf Kristersson
Badan perundanganRiksdag
Pembentukan
• Gustav Vasa dipilih sebagai raja
6 Jun 1523
1814–1905
• Menyertai Kesatuan Eropah
1 Januari 1995
• Menyertai NATO
7 Mac 2024
Keluasan
• Jumlah
450,019 km2 (173,753 bt2)
• Perairan (%)
9.0
Populasi
• Perkiraan Mei 2026
10,608,128[3]
• Kepadatan
25.9/km2 (67.1/sq mi)
KDNK (PPP)2026
• Jumlah
$829.539 bilion[4]
• Per kapita
$77,094[4]
KDNK (nominal)2026
• Jumlah
$760.481 bilion[4]
• Per kapita
$70,676[4]
Gini (2023)positive decrease 29.3[5]
rendah
HDI (2023)▬ 0.959[6]
sangat tinggi (5)
Mata wangKrona Sweden (SEK)
Zon waktuUTC+1 (CET)
• Musim panas (DST)
UTC+2 (CEST)
Kod panggilan+46
Kod ISO 3166SE
DPT internet.se

Sweden (Jawi: سويدن;[7] Svensk: Sverige), secara rasmi Kerajaan Sweden (Svensk: Konungariket Sverige), ialah sebuah negara Nordik di Eropah Utara. Negara ini terletak di bahagian timur Semenanjung Scandinavia dan bersempadan dengan Norway di barat dan utara serta Finland di timur laut. Laut Baltik dan Teluk Bothnia terletak di timurnya, manakala Kattegat dan Skagerrak memisahkannya daripada Denmark di barat daya. Sweden dihubungkan dengan Denmark melalui Jambatan Øresund. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah Stockholm.

Sweden mempunyai keluasan kira-kira 450,019 km² apabila perairan pedalaman diambil kira.[8] Penduduknya berjumlah 10,608,128 orang pada Mei 2026.[3] Penduduk tertumpu terutamanya di bahagian tengah dan selatan negara serta di kawasan bandar, sedangkan kawasan utara lebih jarang didiami. Landskap Sweden dicirikan oleh kawasan hutan yang luas, ribuan tasik, dataran rendah di selatan dan kawasan pergunungan di sepanjang sempadan Norway.

Sweden ialah sebuah raja berperlembagaan dan demokrasi berparlimen. Riksdag, parlimen satu dewan negara itu, mempunyai 349 orang anggota yang dipilih setiap empat tahun.[9] Raja Carl XVI Gustaf ialah ketua negara yang menjalankan fungsi perwakilan dan istiadat, sementara kuasa eksekutif dilaksanakan oleh kerajaan yang diketuai perdana menteri.[10] Sweden menyertai Kesatuan Eropah pada 1995 dan, selepas lebih dua abad dasar ketidakberpihakan ketenteraan, menjadi anggota NATO pada 7 Mac 2024.[11]

Negara Sweden moden berkembang daripada kerajaan Scandinavia pada Zaman Pertengahan. Sweden menjadi sebahagian daripada Kesatuan Kalmar pada 1397 sebelum Gustav Vasa dipilih sebagai raja pada 1523, suatu peristiwa yang menandai pemisahannya daripada kesatuan tersebut. Sweden berkembang menjadi sebuah kuasa besar Eropah pada abad ke-17, tetapi kehilangan sebahagian besar wilayah Baltiknya selepas Perang Utara Besar. Finland diserahkan kepada Rusia pada 1809, dan Sweden kemudian membentuk kesatuan dengan Norway dari 1814 hingga 1905.[12] Perindustrian, pembaharuan politik dan perkembangan institusi kebajikan pada abad ke-19 dan ke-20 membentuk negara Sweden kontemporari.

Sweden mempunyai ekonomi maju dan berorientasikan eksport, dengan sektor perkhidmatan yang besar serta industri pembuatan, kejuruteraan, kenderaan, farmaseutikal, perhutanan dan teknologi yang penting. Negara ini mengekalkan sistem kebajikan yang luas dan berada dalam kategori pembangunan manusia sangat tinggi; nilai Indeks Pembangunan Manusianya ialah 0.959 bagi 2023, yang meletakkannya di tempat kelima dunia.[6] Sweden menggunakan krona Sweden dan tidak menggunakan euro sebagai mata wangnya.

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Prasejarah dan Zaman Viking

[sunting | sunting sumber]
Pemandangan udara Borgberget dan kubu bukit di Birka di pulau Björkö
Borgberget dan kubu bukit di Birka, di pulau Björkö. Birka berkembang sebagai sebuah pusat perdagangan penting di rantau Baltik semasa Zaman Viking.

Kehadiran manusia yang terawal di wilayah Sweden masa kini dikesan sejak lebih 14,000 tahun lalu, sebelum kira-kira 12,000 SM, ketika manusia mengikuti pengunduran lapisan ais daratan pada penghujung zaman ais terakhir. Dalam pembahagian arkeologi Sweden, Zaman Batu berlangsung kira-kira dari 12,000 hingga 1700 SM, diikuti Zaman Gangsa sehingga sekitar 500 SM dan Zaman Besi sehingga kira-kira 1100 M. Tinggalan arkeologi dari seluruh negara menunjukkan perubahan beransur-ansur dalam petempatan, penggunaan sumber, teknologi dan organisasi masyarakat sepanjang tempoh prasejarah yang panjang ini.[13]

Zaman Viking di Scandinavia lazimnya merangkumi sekitar abad ke-8 hingga abad ke-11. Istilah tersebut merujuk kepada suatu tempoh sejarah dan kegiatan tertentu, bukannya satu bangsa yang seragam. Sweden sebagai sebuah negara bersatu juga belum wujud ketika itu; wilayah Sweden masa kini terdiri daripada beberapa komuniti, kawasan kekuasaan dan identiti setempat yang berubah-ubah.[14] Masyarakat Scandinavia timur mengambil bahagian dalam pelayaran, perdagangan dan peperangan merentasi Laut Baltik serta melalui laluan sungai di Eropah Timur. Penemuan syiling, barang kemas, sutera, kaca dan barangan import lain menunjukkan hubungan perdagangan yang menjangkau dunia Islam melalui Eropah Timur hingga kawasan Laut Kaspia dan Baghdad.[15]

Birka, di pulau Björkö di Tasik Mälaren, muncul pada pertengahan abad ke-8 dan berkembang sebagai salah sebuah pusat perdagangan utama di Baltik. Pedagang dan tukang di bandar tersebut berhubung dengan rangkaian perdagangan jarak jauh, sebelum Birka kehilangan kedudukannya sebagai pusat perdagangan sekitar 970.[16]

Proses pengkristianan berlaku secara beransur-ansur dan tidak seragam antara wilayah. Mubaligh Ansgar berusaha menyebarkan agama Kristian di Birka seawal abad ke-9, tetapi perubahan yang lebih meluas berlaku pada akhir abad ke-10 dan abad ke-11 apabila golongan pemerintah menerima pembaptisan, gereja dibina dan keuskupan ditubuhkan. Menjelang abad ke-12, organisasi gereja Kristian telah bertapak dengan kukuh di kebanyakan kawasan selatan dan tengah Sweden.[17]

Pembentukan kerajaan dan Kesatuan Kalmar

[sunting | sunting sumber]

Pada awal Zaman Pertengahan, wilayah Sweden masih belum membentuk sebuah kerajaan yang sepenuhnya bersatu. Sepanjang abad ke-12 dan ke-13, kuasa raja semakin kukuh, pentadbiran menjadi lebih tersusun dan bandar seperti Sigtuna, Stockholm, Visby dan Kalmar berkembang sebagai pusat perdagangan. Gereja pula menjadi institusi agama, politik dan ekonomi yang utama. Walaupun kerajaan semakin berpusat, perbezaan wilayah kekal ketara untuk suatu tempoh yang panjang.[18]

Penyatuan undang-undang turut memperkukuh kerajaan. Pada sekitar 1350, pada zaman pemerintahan Magnus Eriksson, undang-undang wilayah yang berbeza-beza digantikan bagi sebahagian besar urusan kerajaan dengan satu kod undang-undang kerajaan, sementara bandar tertakluk pada undang-undang bandar yang berasingan.[19] Hubungan perdagangan dengan Liga Hansa memberikan saudagar dan bandar Jerman pengaruh besar dalam perdagangan Baltik serta kehidupan bandar Sweden. Wabak Hitam pada abad ke-14 pula menyebabkan kematian penduduk secara meluas, mengurangkan hasil cukai dan menyumbang kepada pergolakan ekonomi serta politik.[18][19]

Pada masa yang sama, bahagian barat dan selatan wilayah yang kini menjadi Finland semakin terikat dengan kerajaan Sweden dan lingkungan budaya Eropah Barat. Perjanjian antara Sweden dengan Novgorod pada 1323 menetapkan pembahagian lingkungan kekuasaan di rantau tersebut. Sepanjang zaman pemerintahan Sweden, sistem undang-undang dan sosial Sweden berakar di wilayah Finland, walaupun Finland pada ketika itu bukan sebuah entiti politik tersendiri, sebaliknya terdiri daripada beberapa wilayah kerajaan yang diperintah dari Sweden.[20]

Pada 1397, Denmark, Norway dan Sweden disatukan di bawah seorang raja dalam Kesatuan Kalmar. Kesatuan politik tersebut tidak menghapuskan ketiga-tiga kerajaan, tetapi sepanjang kewujudannya dibelenggu perebutan kuasa antara monarki, golongan bangsawan dan kelompok yang menentang pengaruh Denmark. Beberapa pemberontakan berlaku di Sweden, termasuk Pemberontakan Engelbrekt pada 1430-an.[18]

Ketegangan memuncak pada 1520 apabila Christian II, selepas menawan Stockholm dan dimahkotakan sebagai raja Sweden, melaksanakan siri hukuman mati yang dikenali sebagai Pertumpahan Darah Stockholm. Hampir 100 orang, termasuk bangsawan, anggota majlis dan dua orang uskup, dihukum mati di Stortorget di Stockholm.[21]

Pemberontakan menentang Christian II kemudiannya dipimpin oleh Gustav Vasa. Beliau dipilih sebagai Raja Sweden pada 6 Jun 1523, menandai keluarnya Sweden secara muktamad daripada Kesatuan Kalmar.[22] Tarikh 6 Jun kemudiannya diperingati sebagai Hari Kebangsaan Sweden; pada tarikh yang sama pada 1809, satu Instrumen Pemerintahan baharu turut diterima pakai.[23]

Potret Gustav Vasa dalam pakaian abad ke-16
Gustav Vasa, yang dipilih sebagai Raja Sweden pada 1523.

Zaman Vasa dan zaman kuasa besar

[sunting | sunting sumber]

Pemerintahan Gustav Vasa mempercepat pembentukan sebuah negara berpusat. Pentadbiran, kutipan cukai dan pengawalan wilayah diperkemas, manakala Reformasi Protestan mengubah hubungan antara monarki dengan gereja. Pada Riksdag Västerås 1527, Gustav Vasa memperoleh sokongan bagi pemutusan kuasa Gereja Katolik di Sweden dan pengambilalihan sebahagian besar hartanya oleh negara. Pada 1544, Riksdag menerima sistem monarki turun-temurun, menggantikan prinsip bahawa raja dipilih.[22][24]

Pada abad ke-17, Sweden berkembang menjadi salah sebuah kuasa ketenteraan utama di Eropah Utara. Di bawah Gustav II Adolf, Sweden memasuki Perang Tiga Puluh Tahun pada 1630. Campur tangan tersebut didorong oleh gabungan kepentingan strategik, perdagangan dan agama dalam perebutan kuasa Eropah.[25] Kejayaan ketenteraan dan peluasan wilayah menjadikan Sweden sebuah kuasa besar Eropah, tetapi peperangan berterusan memerlukan cukai dan pengerahan tentera yang tinggi. Pada masa yang sama, Axel Oxenstierna mengetuai pembangunan birokrasi yang lebih sistematik, termasuk lembaga pusat, pentadbiran wilayah dan perkhidmatan awam yang lebih teratur.[24]

Perdamaian Westphalia pada 1648 mengukuhkan kedudukan Sweden di kawasan Baltik dan utara Jerman. Selepas perang seterusnya dengan Denmark, Perjanjian Roskilde pada 1658 memberikan Sweden wilayah seperti Skåne, Blekinge, Bohuslän dan Halland, sekali gus membawa kerajaan itu hampir kepada keluasan wilayah Eropah maksimumnya.[26]

Peta perkembangan wilayah Empayar Sweden di tanah besar Eropah dari 1560 hingga 1815
Perkembangan wilayah Empayar Sweden di tanah besar Eropah antara 1560 dengan 1815.

Penguasaan tersebut tidak bertahan. Perang Utara Besar bermula pada 1700 dan membabitkan Sweden dalam perang panjang menentang gabungan musuh yang mencabar kedudukannya di Baltik. Kekalahan besar tentera Sweden dalam Pertempuran Poltava pada 1709 menandai permulaan keruntuhan kedudukan negara itu sebagai kuasa besar.[27] Selepas peperangan berlarutan sehingga 1721, Perdamaian Nystad menamatkan perang antara Sweden dengan Rusia dan menandai berakhirnya zaman Sweden sebagai empayar kuasa besar.[28]

Abad ke-18 dan ke-19

[sunting | sunting sumber]

Selepas kematian Charles XII pada 1718, kuasa raja dikurangkan dengan ketara. Instrumen Pemerintahan 1719 menjadi asas kepada tempoh yang dikenali sebagai Zaman Kebebasan (1719–1772), apabila Riksdag dan Majlis Kerajaan mempunyai kuasa yang jauh lebih besar berbanding monarki. Kehidupan politik turut menyaksikan kemunculan kumpulan politik Topi dan Kopiah.[24][23] Pada 1772, Instrumen Pemerintahan baharu yang diperkenalkan oleh Gustav III memperkukuh semula kuasa raja dengan mengurangkan kedudukan Riksdag.[23]

Peperangan Napoleon membawa perubahan wilayah terbesar sejak berakhirnya zaman kuasa besar. Rusia menakluki Finland dalam Perang Finland pada 1808–1809, dan wilayah tersebut dipisahkan daripada Sweden pada 1809 untuk menjadi Kadipaten Agung Finland yang berautonomi dalam Empayar Rusia.[20] Krisis kekalahan perang turut membawa perubahan politik di Sweden. Gustav IV Adolf digulingkan pada Mac 1809, dan Instrumen Pemerintahan baharu diterima pakai oleh Riksdag pada 6 Jun. Perlembagaan itu menghapuskan pemerintahan beraja mutlak dan mengasaskan pembahagian kuasa antara raja dengan Riksdag.[23]

Pada 1810, Riksdag memilih marsyal Perancis Jean-Baptiste Bernadotte sebagai putera mahkota. Beliau menaiki takhta pada 1818 sebagai Charles XIV John dan mengasaskan cabang diraja Wangsa Bernadotte yang terus menduduki takhta Sweden. Selepas Perang Napoleon, Sweden dan Norway memasuki kesatuan pada 1814. Norway mengekalkan perlembagaan dan parlimennya sendiri, sementara kedua-dua negara berkongsi seorang raja; hubungan tersebut merupakan sebuah kesatuan peribadi yang berlangsung sehingga 1905.[29] Perlembagaan Norway telah disemak pada November 1814 untuk menyesuaikannya dengan kesatuan tersebut, tetapi kedudukan institusi Norway kekal cukup kukuh untuk membolehkan perkembangan politik dalam negerinya sendiri.[30] Pertikaian mengenai hubungan luar negara dan perkhidmatan konsular akhirnya menyumbang kepada pembubaran kesatuan secara aman pada 1905.[31]

Abad ke-19 juga membawa perubahan ekonomi dan sosial yang mendalam. Pada awal abad itu, kebanyakan penduduk masih bergantung pada pertanian, tetapi penggunaan enjin wap, perkembangan bengkel mekanikal, pembinaan landasan kereta api, telegraf dan kaedah baharu pengeluaran keluli mempercepat perindustrian pada separuh kedua abad ke-19. Pertumbuhan industri menjadi semakin pesat selepas 1860-an dan mewujudkan asas bagi ekonomi industri Sweden pada abad berikutnya.[32]

Pertumbuhan penduduk, kemiskinan luar bandar dan pencarian peluang ekonomi di luar negara turut menghasilkan penghijrahan besar-besaran. Menurut Statistiska centralbyrån, kira-kira 1.4 juta orang berhijrah dari Sweden antara 1860 dengan 1930, kebanyakannya ke benua Amerika. Penghijrahan tersebut memberikan kesan ketara terhadap pertumbuhan penduduk dan pasaran buruh Sweden.[33]

Abad ke-20 dan ke-21

[sunting | sunting sumber]

Sweden mengekalkan sikap berkecuali semasa Perang Dunia Pertama, walaupun perang menyebabkan gangguan perdagangan, kekurangan bekalan dan pengenalan catuan dalam negara.[34] Tempoh perang dan tahun-tahun sejurus selepasnya bertepatan dengan kemajuan besar dalam pendemokrasian. Keputusan prinsip pada Disember 1918 membuka jalan kepada hak mengundi sejagat dan sama rata bagi lelaki dan wanita, yang dilaksanakan melalui beberapa pindaan perlembagaan pada 1919 dan 1921. Pilihan raya pada September 1921 merupakan pilihan raya Riksdag pertama yang diadakan berdasarkan prinsip tersebut, dan wanita pertama memasuki Riksdag apabila parlimen baharu bersidang pada Januari 1922. Walau bagaimanapun, beberapa kategori orang dewasa masih dikecualikan daripada hak mengundi sehingga pembaharuan kemudian pada abad ke-20.[35]

Semasa Perang Dunia Kedua, Sweden sekali lagi mengisytiharkan dirinya berkecuali pada 1 September 1939. Walau bagaimanapun, pelaksanaan dasar berkecuali berubah mengikut keadaan strategik. Pada 1940 kerajaan membenarkan tentera Jerman menggunakan rangkaian kereta api Sweden bagi transit antara Jerman dengan Norway, dan transit tentera bersenjata tertentu pada 1941 merupakan penyimpangan yang jelas daripada dasar berkecuali. Selepas kedudukan Jerman semakin lemah, transit tentera tersebut dihentikan pada 1943.[36][37] Pada fasa akhir perang, dasar Sweden semakin memihak kepada usaha kemanusiaan dan jiran Scandinavia. Lebih 7,000 orang Yahudi Denmark melarikan diri ke Sweden pada 1943, manakala operasi Bas Putih pada 1945 membawa ribuan tahanan dari kem tahanan Jerman ke Sweden.[36]

Dari 1930-an, Parti Demokratik Sosial Sweden menjadi kuasa utama dalam politik Sweden selama beberapa dekad. Perindustrian dan pertumbuhan ekonomi pascaperang memungkinkan peluasan sistem keselamatan sosial serta perkhidmatan awam. Reformasi dalam pencen, penjagaan kesihatan, pendidikan, perumahan dan perlindungan sosial membantu membentuk negara kebajikan Sweden dan menjadi salah satu unsur utama perkembangan model Nordik pada abad ke-20.

Perubahan perlembagaan selanjutnya mengukuhkan sistem demokrasi berparlimen. Regeringsformen 1974 diterima pakai oleh Riksdag pada 6 Mac 1974 dan berkuat kuasa pada 1 Januari 1975, menggantikan Instrumen Pemerintahan 1809. Perlembagaan baharu itu memansuhkan secara rasmi baki kuasa politik monarki yang pada praktiknya telah lama tidak digunakan dan mengesahkan prinsip pemerintahan berparlimen. Raja kekal sebagai ketua negara, tetapi tidak menjalankan kuasa pemerintahan politik.[23][38]

Selepas berakhirnya Perang Dingin, dasar luar dan keselamatan Sweden semakin terikat dengan institusi Eropah. Dalam referendum pada 13 November 1994, 52.3% pengundi menyokong keanggotaan dalam Kesatuan Eropah (EU), berbanding 46.8% yang menentang dan 0.9% undi kosong. Riksdag memberikan kelulusan rasmi pada 15 Disember, dan Sweden menjadi anggota EU pada 1 Januari 1995 bersama Austria dan Finland.[39] Dalam referendum pada 14 September 2003, kira-kira 56% pengundi menolak penyertaan Sweden dalam kesatuan mata wang euro, berbanding 42% yang menyokongnya; negara itu oleh itu terus menggunakan krona Sweden.[39]

Dasar ketidakberpihakan ketenteraan yang telah lama menjadi unsur dasar keselamatan Sweden berubah secara mendasar selepas pencerobohan besar-besaran Rusia ke atas Ukraine pada Februari 2022. Kerajaan, dengan sokongan luas di Riksdag, memutuskan pada 16 Mei 2022 untuk memohon keanggotaan NATO, dan permohonan rasmi dikemukakan dua hari kemudian bersama Finland. Selepas semua negara anggota meratifikasi penyertaan Sweden, instrumen penyertaannya diserahkan kepada kerajaan Amerika Syarikat pada 7 Mac 2024, menjadikan Sweden anggota penuh NATO.[40] Dengan penyertaan tersebut, Sweden menjadi anggota ke-32 perikatan itu.[41]

Geografi

[sunting | sunting sumber]
Gunung Kebnekaise yang diliputi salji dilihat dari kawasan pergunungan
Landskap pergunungan di sekitar Kebnekaise, Sweden utara.

Sweden memanjang dari kawasan beriklim sederhana di selatan hingga jauh ke utara Bulatan Artik. Daratan Sweden berjumlah kira-kira 409,628 km² dan perairan pedalamannya kira-kira 40,391 km², menjadikan jumlah kawasan dalam sempadan darat dan perairan pedalaman sekitar 450,019 km² menurut pengiraan Statistics Sweden yang digunakan bagi 2025.[8]

Bahagian barat dan barat laut negara mengikuti Pergunungan Scandinavia, yang membentuk sebahagian sempadan dengan Norway. Kawasan tengah mempunyai banyak hutan, tasik dan lembah sungai, sementara bahagian selatan pada umumnya lebih rendah dan mempunyai kawasan pertanian yang lebih luas. Antara tasik terbesar ialah Vänern, Vättern dan Mälaren. Garis pantai Sweden menghadap Teluk Bothnia dan Laut Baltik di timur serta Kattegat dan Skagerrak di barat daya.

Kepulauan pantai merupakan ciri penting geografi Sweden. Kepulauan Stockholm, kepulauan di pesisir Göteborg dan kepulauan di Laut Baltik terdiri daripada ribuan pulau dan pulau kecil. Dua pulau terbesar Sweden, Gotland dan Öland, terletak di Laut Baltik.

Iklim

[sunting | sunting sumber]

Walaupun terletak pada latitud utara yang tinggi, sebahagian besar Sweden mempunyai iklim yang lebih sederhana daripada kawasan lain pada latitud setanding kerana pengaruh Atlantik Utara dan peredaran atmosfera Eropah Utara. Perbezaan latitud dan ketinggian menghasilkan variasi yang ketara antara bahagian selatan, tengah, pedalaman utara dan kawasan pergunungan.[42]

Musim sejuk umumnya lebih sederhana di bahagian selatan dan pesisir, manakala Sweden utara mengalami musim sejuk yang lebih panjang dan sejuk. Tempoh siang juga berubah dengan ketara mengikut musim; bahagian paling utara mengalami matahari tengah malam pada musim panas dan malam kutub pada sebahagian musim sejuk. Data SMHI menunjukkan bahawa purata kerpasan tahunan Sweden telah meningkat sejak pertengahan abad ke-20 dan kini menghampiri 700 mm setahun secara purata bagi seluruh negara.[43]

Alam sekitar

[sunting | sunting sumber]

Hutan meliputi sebahagian besar daratan Sweden dan mempunyai kepentingan ekologi serta ekonomi. Perlindungan alam dilaksanakan melalui taman negara, rizab alam, kawasan Natura 2000 dan beberapa kategori perlindungan lain yang berasaskan undang-undang alam sekitar.

Pada akhir 2025, 15.7% daripada keseluruhan kawasan Sweden, mengikut takrif statistik yang turut merangkumi kawasan marin berkaitan, berada di bawah perlindungan rasmi. Kawasan perlindungan keseluruhan, termasuk sebahagian zon ekonomi eksklusif, menghampiri 9.5 juta hektar. Pada tahun yang sama, Taman Negara Nämdöskärgården diwujudkan sebagai taman negara marin baharu di wilayah Stockholm.[44]

Politik dan pentadbiran

[sunting | sunting sumber]
Bangunan Riksdagshuset di Stockholm
Riksdagshuset di Stockholm, tempat persidangan Riksdag, parlimen kebangsaan Sweden.

Perlembagaan dan kerajaan

[sunting | sunting sumber]

Sweden ialah negara kesatuan yang mengamalkan demokrasi berparlimen dan raja berperlembagaan. Perlembagaannya terdiri daripada empat undang-undang asas, iaitu Instrumen Kerajaan, Akta Pewarisan, Akta Kebebasan Akhbar dan Undang-undang Asas Kebebasan Bersuara. Akta Riksdag (Riksdagsordningen), yang mengawal organisasi dan tatacara parlimen dengan lebih terperinci, mempunyai kedudukan antara undang-undang asas dengan undang-undang biasa.[10]

Instrumen Kerajaan menetapkan bahawa semua kuasa awam berasal daripada rakyat dan Riksdag merupakan wakil utama rakyat. Raja atau ratu ialah ketua negara, tetapi tidak mempunyai kuasa politik dalam pemerintahan. Carl XVI Gustaf menaiki takhta pada 15 September 1973 dan menjalankan tugas perwakilan serta istiadat sebagai ketua negara, termasuk membuka persidangan tahunan Riksdag dan menerima tauliah duta asing.[45]

Kerajaan Sweden mentadbir negara dan bertanggungjawab kepada Riksdag. Selepas berunding dengan wakil parti, Speaker mencadangkan seorang calon perdana menteri kepada Riksdag. Calon tersebut diluluskan selagi tidak ditolak oleh sekurang-kurangnya 175 daripada 349 ahli Riksdag; perdana menteri yang dilantik kemudiannya memilih menteri-menteri lain.[46] Ulf Kristersson daripada Parti Moderat menjadi perdana menteri pada 18 Oktober 2022.[47] Kerajaan Kristersson terdiri daripada Parti Moderat, Demokrat Kristian dan Liberal, manakala Demokrat Sweden bekerjasama dengan kerajaan di Riksdag berasaskan Perjanjian Tidö.[48]

Kehakiman berfungsi secara bebas daripada cabang politik dalam memutuskan kes individu. Mahkamah am mengendalikan terutamanya perkara jenayah dan sivil, manakala mahkamah pentadbiran mengadili pertikaian antara individu atau pertubuhan dengan pihak berkuasa awam. Riksdag, kerajaan dan pihak berkuasa lain tidak boleh menentukan cara sesebuah mahkamah memutuskan kes tertentu.[49]

Parlimen dan pilihan raya

[sunting | sunting sumber]

Riksdag ialah parlimen satu dewan Sweden dan mempunyai 349 orang ahli. Ahlinya dipilih setiap empat tahun melalui sistem perwakilan berkadar dalam pilihan raya yang bebas, sulit dan langsung. Daripada 349 kerusi, 310 merupakan kerusi tetap kawasan pilihan raya dan 39 lagi ialah kerusi pelarasan yang digunakan untuk menjadikan pembahagian keseluruhan kerusi lebih sepadan dengan bahagian undi setiap parti di peringkat negara. Pada umumnya, sesebuah parti perlu memperoleh sekurang-kurangnya 4% undi di seluruh negara untuk menyertai pembahagian kerusi; parti yang tidak mencapai ambang itu masih boleh memperoleh kerusi tetap dalam sesuatu kawasan pilihan raya jika mendapat sekurang-kurangnya 12% undi di kawasan berkenaan.[50]

Selain menggubal undang-undang, Riksdag menentukan hasil dan perbelanjaan negara melalui belanjawan, meneliti tindakan kerajaan serta mengambil bahagian dalam urusan Kesatuan Eropah dan dasar luar. Sebahagian besar penyediaan keputusan dilakukan oleh 15 jawatankuasa parlimen yang masing-masing mengkhusus dalam bidang dasar tertentu.[51] Speaker mengetuai dan menyelaras kerja Riksdag serta mempunyai peranan utama dalam pembentukan kerajaan. Andreas Norlén daripada Parti Moderat, yang pertama kali dipilih sebagai Speaker pada 2018, memegang jawatan tersebut bagi penggal 2022–2026.[52]

Keputusan pilihan raya Riksdag 2022[53]
Parti Bahagian undi (%) Kerusi
Demokratik Sosial 30,33 107
Demokrat Sweden 20,54 73
Parti Moderat 19,10 68
Parti Kiri 6,75 24
Parti Pusat 6,71 24
Demokrat Kristian 5,34 19
Parti Hijau 5,08 18
Liberal 4,61 16
Parti lain 1,54 0

Dalam pilihan raya Riksdag 2022 pada 11 September, lapan parti memperoleh kerusi dan peratus keluar mengundi ialah 84,21%, bersamaan 6,547,801 pengundi.[53] Pilihan raya Riksdag, wilayah dan perbandaran seterusnya dijadualkan pada 13 September 2026.[54]

Pembahagian pentadbiran

[sunting | sunting sumber]
Peta Sweden yang menunjukkan sempadan 21 län
Peta 21 län, iaitu wilayah pentadbiran negara Sweden.

Pentadbiran Sweden beroperasi pada peringkat negara, wilayah dan tempatan. Negara ini mempunyai 21 län, dan setiap län mempunyai sebuah lembaga pentadbiran län (länsstyrelse) yang merupakan pihak berkuasa kerajaan pusat. Lembaga tersebut melaksanakan keputusan Riksdag dan kerajaan di peringkat wilayah, menyelaras kegiatan kerajaan serta bertindak sebagai penghubung antara kerajaan pusat dengan pihak berkuasa tempatan.[55]

Selari dengan pentadbiran negara itu ialah pemerintahan sendiri tempatan yang terdiri daripada 21 wilayah (regioner) dan 290 perbandaran (kommuner). Badan pembuat keputusan wilayah dan perbandaran dipilih secara langsung dalam pilihan raya umum, dan kedua-duanya mempunyai hak untuk mengenakan cukai bagi membiayai tugas masing-masing.[56] Wilayah bertanggungjawab terutamanya terhadap penjagaan kesihatan dan pembangunan serantau, serta mempunyai tanggungjawab dalam bidang seperti perpustakaan serantau; pengangkutan awam serantau dan tempatan pula merupakan tanggungjawab bersama wilayah dengan perbandaran.[57] Perbandaran menguruskan pelbagai perkhidmatan tempatan termasuk pendidikan, kebajikan sosial dan penjagaan warga emas, perancangan fizikal, bekalan air dan pembetungan, pengurusan sisa serta perkhidmatan menyelamat.[58] Region Gotland merupakan kes khas kerana badan yang sama menjalankan fungsi perbandaran, fungsi wilayah dan tanggungjawab pembangunan serantau di pulau tersebut.[59]

Län Sweden mengikut jumlah penduduk pada 31 Disember 2025[60][61]
Bendera Län Pusat pentadbiran[62] Bil. perbandaran[63] Keluasan darat (km²) Penduduk Kepadatan penduduk
(orang/km²)		 Kod SCB
Bendera län Stockholm Stockholm Stockholm 26 6,548 2,486,251 380 01
Bendera län Uppsala Uppsala Uppsala 8 8,231 410,575 50 03
Bendera län Södermanland Södermanland Nyköping 9 6,097 300,440 49 04
Bendera län Östergötland Östergötland Linköping 13 10,603 472,529 45 05
Bendera län Jönköping Jönköping Jönköping 13 10,480 369,722 35 06
Bendera län Kronoberg Kronoberg Växjö 8 8,458 203,121 24 07
Bendera län Kalmar Kalmar Kalmar 12 11,206 245,477 22 08
Bendera län Gotland Gotland Visby 1 3,150 60,852 19 09
Bendera län Blekinge Blekinge Karlskrona 5 2,943 156,616 53 10
Bendera län Skåne Skåne Malmö dan Kristianstad 33 11,007 1,433,083 130 12
Bendera län Halland Halland Halmstad 6 5,451 346,090 64 13
Bendera län Västra Götaland Västra Götaland Göteborg 49 23,914 1,777,803 74 14
Bendera län Värmland Värmland Karlstad 16 17,613 283,037 16 17
Bendera län Örebro Örebro Örebro 12 8,543 308,357 36 18
Bendera län Västmanland Västmanland Västerås 10 5,141 280,756 55 19
Bendera län Dalarna Dalarna Falun 15 28,172 286,043 10 20
Bendera län Gävleborg Gävleborg Gävle 10 18,208 283,452 16 21
Bendera län Västernorrland Västernorrland Härnösand 7 21,674 240,640 11 22
Bendera län Jämtland Jämtland Östersund 8 49,205 132,736 3 23
Bendera län Västerbotten Västerbotten Umeå 15 55,013 279,028 5 24
Bendera län Norrbotten Norrbotten Luleå 14 97,973 248,927 2 25

Hubungan luar dan pertahanan

[sunting | sunting sumber]

Sweden menyertai Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 19 November 1946[64] dan merupakan salah satu daripada empat negara yang menubuhkan Majlis Nordik pada 1952 bersama Denmark, Iceland dan Norway.[65] Negara ini menjadi anggota Kesatuan Eropah pada 1 Januari 1995 dan menyertai Kawasan Schengen pada 25 Mac 2001. Sweden tidak menggunakan euro dan terus menggunakan krona Sweden (SEK) sebagai mata wangnya.[66]

Ulf Kristersson dan Antony Blinken berdiri bersama semasa upacara penyertaan Sweden ke NATO
Perdana Menteri Ulf Kristersson bersama Setiausaha Negara Amerika Syarikat Antony Blinken di Washington, D.C. pada 7 Mac 2024, ketika Sweden secara rasmi menjadi anggota NATO.

Semasa Perang Dingin, dasar keselamatan Sweden berasaskan ketidakberpihakan pada masa aman dengan matlamat untuk mengekalkan sikap berkecuali jika berlaku perang. Selepas berakhirnya Perang Dingin, negara itu secara beransur-ansur memperluas kerjasama keselamatan dengan Kesatuan Eropah dan NATO.[67] Berikutan perubahan persekitaran keselamatan selepas pencerobohan besar-besaran Rusia ke atas Ukraine pada Februari 2022, Sweden bersama Finland mengemukakan permohonan rasmi untuk menyertai NATO pada 18 Mei 2022. Sweden menjadi anggota penuh perikatan itu pada 7 Mac 2024.[11]

Angkatan Tentera Sweden bertanggungjawab mempertahankan wilayah, ruang udara dan perairan negara serta menyumbang kepada pertahanan kolektif bersama sekutu NATO. Angkatan tersebut merangkumi Tentera Darat, Tentera Laut, Tentera Udara dan Home Guard (Hemvärnet); tugas pertahanan turut merangkumi pengawasan wilayah serta pertahanan siber.[68]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]

Sweden mempunyai ekonomi pasaran maju dan berpendapatan tinggi yang sangat terbuka kepada perdagangan antarabangsa. OECD menyifatkannya sebagai ekonomi berasaskan pengetahuan yang terintegrasi rapat dalam rantaian nilai global, dengan asas perindustrian yang kukuh, tenaga kerja berkemahiran tinggi serta sumber domestik seperti hutan, bijih besi dan hidroelektrik.[69] Menurut Statistics Sweden, keluaran dalam negara kasar (KDNK) pada harga semasa berjumlah SEK6.654 trilion pada 2025, manakala KDNK per kapita ialah kira-kira SEK623,000. KDNK benar meningkat sebanyak 1.5% pada tahun tersebut selepas pertumbuhan yang lemah pada dua tahun sebelumnya.[70][71]

Sektor perkhidmatan merupakan bahagian terbesar ekonomi. Dalam perangkaan OECD bagi 2023, perkhidmatan menyumbang 72.2% daripada nilai ditambah, industri termasuk pembinaan 26.0%, manakala pertanian, perhutanan dan perikanan menyumbang 1.1%.[72] Walaupun struktur ekonomi semakin berorientasikan perkhidmatan dan kegiatan berintensif pengetahuan, sektor pembuatan kekal penting terutama dalam eksport. Asas perindustrian Sweden secara sejarah berkait dengan pemprosesan sumber hutan dan mineral serta penggunaan hidroelektrik, kemudian berkembang kepada kejuruteraan, kenderaan, elektronik, farmaseutikal dan industri berteknologi tinggi.[69]

Mata wang negara ialah krona Sweden (SEK). Walaupun Sweden menjadi anggota Kesatuan Eropah pada 1995, negara itu belum menggunakan euro.[73] Dasar monetari dilaksanakan oleh Sveriges Riksbank, yang menetapkan sasaran inflasi tahunan sebanyak 2% berdasarkan indeks harga pengguna dengan kadar faedah tetap (CPIF).[74] Sistem kebajikan dan perkhidmatan awam negara dibiayai oleh hasil cukai yang besar; nisbah cukai kepada KDNK ialah 41.4% pada 2024, berbanding purata OECD sebanyak 34.1%.[75] Pada 2025, kewangan awam mencatatkan defisit bersamaan 1.3% KDNK, sementara hutang kasar kerajaan umum yang disatukan bersamaan 35.1% KDNK.[76]

Taraf pembangunan manusia Sweden adalah antara yang tertinggi di dunia. Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNDP) merekodkan Indeks Pembangunan Manusia (HDI) sebanyak 0.959 bagi 2023, yang menempatkan Sweden di kedudukan kelima bersama Jerman dalam Human Development Report 2025.[6] Bagi pengagihan pendapatan, Bank Dunia merekodkan pekali Gini sebanyak 29.3 bagi 2023.[5]

Perdagangan dan industri

[sunting | sunting sumber]
Kilang Volvo di Olofström, Sweden
Kilang Volvo di Olofström. Kenderaan dan peralatan pengangkutan merupakan antara keluaran eksport utama Sweden.[77]

Perdagangan luar mempunyai peranan besar dalam ekonomi Sweden. Pada 2024, eksport barangan dan perkhidmatan bersamaan kira-kira 55% KDNK. Struktur eksportnya juga agak terpelbagai dari segi destinasi, dengan tiada satu pun pasaran menyumbang lebih daripada 11% eksport barangan pada tahun tersebut.[78]

Perdagangan barangan membentuk hampir 70% daripada keseluruhan perdagangan luar Sweden. Sekitar dua pertiga eksport barangan menuju negara yang mengambil bahagian dalam pasaran dalaman EU, manakala Jerman, Norway, Amerika Syarikat, Denmark dan Finland termasuk antara destinasi eksport barangan terpenting. Import pula banyak berasal dari negara-negara Nordik, Jerman, Belanda dan China.[77]

Keluaran eksport utama mencerminkan gabungan industri kejuruteraan maju dan industri berasaskan sumber. Peralatan pengangkutan seperti kereta dan lori merupakan kumpulan eksport barangan terbesar, di samping mesin, ubat-ubatan, kayu, pulpa dan kertas serta besi dan keluli. Import penting termasuk minyak mentah dan produk petroleum, kenderaan dan komponennya, makanan, peralatan elektrik dan telekomunikasi serta besi dan keluli.[77] Hubungan antara import dan eksport juga rapat kerana banyak industri Sweden bergantung pada komponen dan barangan perantaraan yang diimport untuk menghasilkan keluaran akhir bagi pasaran domestik dan antarabangsa.[77]

Pasaran buruh dan inovasi

[sunting | sunting sumber]

Sweden mempunyai kadar penyertaan tenaga kerja dan pekerjaan yang tinggi, tetapi pengangguran kekal sebagai cabaran ekonomi. Pada 2025, tenaga buruh berumur 15 hingga 74 tahun berjumlah 5.773 juta orang, dengan 5.263 juta orang bekerja. Kadar pekerjaan ialah 69.0%, manakala 510,000 orang menganggur, bersamaan kadar pengangguran 8.8%, meningkat 0.4 mata peratusan berbanding 2024.[79]

Penyelidikan dan pembangunan (R&D) merupakan unsur penting dalam daya saing ekonomi. Perbelanjaan R&D dalaman berjumlah kira-kira SEK224 bilion pada 2023, bersamaan 3.60% KDNK. Sektor perusahaan melaksanakan 74% daripada keseluruhan R&D tersebut, berbanding 67% pada 2014, sekali gus mencerminkan peranan besar syarikat swasta dalam penyelidikan, pembangunan produk dan inovasi teknologi.[80]

Tenaga

[sunting | sunting sumber]
Empangan stesen hidroelektrik Harsprånget di Lapland, Sweden
Empangan stesen hidroelektrik Harsprånget di Lapland, Sweden. Hidroelektrik merupakan sumber penjanaan elektrik terbesar negara pada 2024.

Sistem elektrik Sweden bergantung terutamanya pada hidroelektrik, tenaga nuklear dan tenaga angin, dengan sumbangan tenaga suria yang semakin meningkat. Menurut statistik rasmi Energimyndigheten, jumlah penjanaan elektrik mencapai 169.3 TWh pada 2024. Hidroelektrik menyumbang 64.2 TWh, tenaga nuklear 48.7 TWh, tenaga angin 40.4 TWh dan tenaga suria 4.1 TWh, manakala penjanaan haba konvensional menyumbang 11.8 TWh. Secara keseluruhan, hidroelektrik, nuklear, angin dan suria menghasilkan kira-kira 93% elektrik negara pada tahun tersebut.[81]

Pada 2024, penjanaan daripada angin, nuklear dan suria meningkat berbanding tahun sebelumnya, manakala hidroelektrik dan penjanaan haba konvensional berkurang. Buat pertama kalinya, kapasiti terpasang tenaga angin melebihi kapasiti hidroelektrik, walaupun hidroelektrik masih menghasilkan jumlah elektrik yang jauh lebih besar. Sweden juga merupakan pengeksport bersih elektrik pada tahun tersebut, dengan aliran elektrik ke luar negara berjumlah 39.1 TWh berbanding 5.7 TWh yang diimport.[81]

Demografi

[sunting | sunting sumber]

Penduduk

[sunting | sunting sumber]
Peta kepadatan penduduk Sweden mengikut perbandaran pada 2023
Kepadatan penduduk Sweden mengikut perbandaran pada 31 Disember 2023.

Statistics Sweden mencatatkan 10,608,128 orang penduduk pada Mei 2026.[3] Bagi statistik tahunan yang lengkap, jumlah penduduk pada 31 Disember 2025 ialah 10,605,529, meningkat sebanyak 17,819 orang sepanjang tahun tersebut.[82]

Pada akhir 2025, 20.1% penduduk berumur bawah 18 tahun dan 21.1% berumur 65 tahun ke atas. Kadar kesuburan keseluruhan ialah 1.42 anak bagi setiap wanita pada tahun itu.[82] Statistics Sweden mentakrifkan penduduk berlatar belakang asing sebagai orang yang lahir di luar Sweden atau lahir di Sweden dengan kedua-dua ibu bapa lahir di luar negara; kumpulan ini membentuk 27.7% penduduk pada 2025.[82]

Jangka hayat ketika lahir kekal tinggi. Pada 2025, jangka hayat ialah kira-kira 85.6 tahun bagi wanita dan 82.5 tahun bagi lelaki.[83]

Penduduk sangat tertumpu di kawasan metropolitan Stockholm, Göteborg dan Malmö serta bandar-bandar lain di selatan dan tengah Sweden. Kawasan pedalaman utara mempunyai kepadatan penduduk yang jauh lebih rendah.

Lima perbandaran Sweden dengan penduduk terbanyak, 31 Disember 2025[60]
Kedudukan Perbandaran Penduduk
1 Stockholm 999,239
2 Göteborg 613,278
3 Malmö 367,924
4 Uppsala 249,726
5 Linköping 168,714

Bahasa dan minoriti

[sunting | sunting sumber]

Bahasa Sweden ialah bahasa utama (Svensk: huvudspråk) Sweden menurut Akta Bahasa 2009. Undang-undang itu menetapkan bahasa Sweden sebagai bahasa bersama masyarakat yang hendaklah boleh digunakan dalam semua bidang kehidupan masyarakat. Ia juga merupakan bahasa yang digunakan di mahkamah, pihak berkuasa pentadbiran dan badan awam lain, tertakluk kepada hak bahasa tertentu yang diperuntukkan dalam undang-undang lain.[2]

Lima bahasa minoriti kebangsaan yang diiktiraf dalam undang-undang ialah Finland, Yiddish, Meänkieli, Romani Chib dan Sami. Negara mempunyai tanggungjawab khas untuk melindungi dan menggalakkan bahasa-bahasa tersebut. Bahasa Isyarat Sweden juga mempunyai kedudukan khas dan dilindungi di bawah Akta Bahasa.[2]

Dasar minoriti Sweden mengiktiraf lima minoriti kebangsaan yang berkaitan dengan bahasa tersebut, iaitu orang Yahudi, Roma, Sami, Finland Sweden dan Tornedalia. Orang Sami turut mempunyai kedudukan sebagai orang peribumi dan mempunyai institusi perwakilan tersendiri melalui Parlimen Sami Sweden.

Masyarakat

[sunting | sunting sumber]

Pendidikan

[sunting | sunting sumber]
Bangunan utama Universiti Uppsala
Bangunan utama Universiti Uppsala, universiti tertua di Sweden.

Pendidikan Sweden disediakan melalui sistem sekolah perbandaran dan sekolah bebas yang menerima pembiayaan awam. Kewajipan persekolahan bermula pada tahun kalendar apabila kanak-kanak mencapai umur enam tahun, pada masa ini melalui kelas prasekolah sebelum pendidikan asas sembilan tahun. Pendidikan asas menyediakan kurikulum kebangsaan dan skala gred A hingga F digunakan mulai tahun enam.[84]

Selepas pendidikan wajib, kebanyakan pelajar meneruskan ke gymnasieskola, yang menyediakan program akademik atau vokasional. Pendidikan tinggi pula diberikan oleh universiti dan institusi pengajian tinggi awam serta beberapa institusi bebas yang mempunyai kuasa pemberian ijazah. Agensi Pengajian Tinggi Sweden bertanggungjawab terhadap jaminan mutu, manakala institusi yang diiktiraf termasuk Universiti Uppsala, Universiti Lund, Universiti Stockholm, Institut Karolinska, Institut Teknologi Diraja KTH dan pelbagai universiti serantau.[85]

Kesihatan dan kebajikan

[sunting | sunting sumber]

Sistem penjagaan kesihatan Sweden bersifat terdesentralisasi. Kerajaan pusat menetapkan rangka kerja dan dasar umum, manakala 21 wilayah mempunyai tanggungjawab utama menyediakan penjagaan kesihatan dan pergigian. Perbandaran pula bertanggungjawab terhadap bidang seperti penjagaan warga emas, sebahagian perkhidmatan orang kurang upaya dan beberapa bentuk penjagaan selepas keluar hospital.[86]

Perkhidmatan kesihatan merupakan sebahagian daripada sistem kebajikan yang lebih luas, bersama pencen, insurans sosial, bantuan keluarga, pendidikan dan perkhidmatan penjagaan. Pembiayaannya bergantung terutamanya pada cukai negara, wilayah dan perbandaran, dengan pembahagian tanggungjawab antara setiap peringkat kerajaan.

Pengangkutan

[sunting | sunting sumber]
Jambatan Øresund merentasi perairan antara Sweden dengan Denmark
Jambatan Øresund membawa jalan raya dan kereta api antara Sweden dengan Denmark.

Sweden mempunyai rangkaian jalan raya dan kereta api yang luas bagi menghubungkan pusat-pusat penduduk yang berjauhan. Jalan utama menghubungkan bandar di selatan dan tengah dengan kawasan utara, manakala rangkaian kereta api membawa perkhidmatan penumpang antara bandar, kereta api serantau dan pengangkutan barang.

Menurut Trafikverket, terdapat kira-kira 15,700 km landasan kereta api di Sweden. Trafikverket menguruskan sebahagian besar rangkaian itu, dan kira-kira 78% daripada keseluruhan rangkaian kereta api negara telah dielektrikkan.[87] Laluan utama menghubungkan Stockholm dengan Göteborg, Malmö, Uppsala dan bandar-bandar di utara, sementara perkhidmatan rentas sempadan beroperasi ke Norway dan Denmark.

Jambatan Øresund, yang dibuka kepada lalu lintas pada 2000, merupakan hubungan jalan raya dan kereta api sepanjang kira-kira 16 km antara kawasan Malmö dan Copenhagen. Sistem itu terdiri daripada jambatan, pulau buatan Peberholm dan terowong bawah laut serta merupakan penghubung tetap utama antara Semenanjung Scandinavia dengan Denmark.[88]

Pengangkutan udara tertumpu terutamanya di Lapangan Terbang Stockholm Arlanda, lapangan terbang terbesar Sweden. Pada 2025, Arlanda menyediakan 163 destinasi terus dan menerima lebih daripada 24 juta penumpang. Lapangan Terbang Göteborg Landvetter ialah hab udara utama kedua bagi trafik antarabangsa.[89]

Pelabuhan Göteborg merupakan pintu masuk laut penting bagi perdagangan Sweden, sementara pelabuhan di Stockholm, Trelleborg, Malmö dan beberapa bandar Baltik menyediakan perkhidmatan barang dan feri penumpang ke negara-negara sekitar Laut Baltik.

Budaya

[sunting | sunting sumber]
Pemandangan Gamla stan dan Riddarholmen di Stockholm
Gamla stan dan Riddarholmen di pusat bersejarah Stockholm.

Kehidupan budaya Sweden merangkumi kesusasteraan, seni visual, reka bentuk, seni bina, muzik, seni persembahan, perfileman, media dan tradisi masyarakatnya. Dasar kebudayaan kebangsaan yang ditetapkan oleh Riksdag berasaskan prinsip bahawa kebudayaan harus menjadi kuasa yang dinamik dan bebas berlandaskan kebebasan bersuara. Matlamatnya turut merangkumi penyertaan masyarakat dalam kehidupan budaya, mutu dan pembaharuan seni, pemeliharaan serta pembangunan warisan budaya, pertukaran antarabangsa dan antara budaya, serta hak kanak-kanak dan golongan muda untuk menikmati kebudayaan.[90] Perlindungan warisan fizikal pula merangkumi antara lain monumen purba, bangunan bersejarah yang dilindungi dan warisan gerejawi di bawah Historic Environment Act (1988:950).[91]

Sweden mempunyai 15 tapak dalam Senarai Warisan Dunia UNESCO, terdiri daripada 13 tapak kebudayaan, satu tapak semula jadi dan satu tapak campuran. Antaranya ialah Domain Diraja Drottningholm, Bandar Hanseatik Visby, ukiran batu di Tanum, Skogskyrkogården, Kawasan Pantai Tinggi/Kepulauan Kvarken dan Laponia.[92]

Sweden juga mempunyai hubungan institusi yang erat dengan Hadiah Nobel, yang diwujudkan melalui wasiat pencipta dan perindustrian kelahiran Sweden Alfred Nobel. Sejak 1901, Hadiah Nobel dalam fizik, kimia, fisiologi atau perubatan dan kesusasteraan disampaikan di Stockholm pada 10 Disember, ulang tahun kematian Nobel. Sejak 1969, Hadiah Sveriges Riksbank dalam Sains Ekonomi Memperingati Alfred Nobel turut disampaikan dalam upacara di Stockholm, manakala Hadiah Keamanan Nobel disampaikan di Oslo, Norway.[93]

Simbol kebangsaan

[sunting | sunting sumber]
Motif tiga mahkota emas di puncak menara Dewan Bandaraya Stockholm
Motif Tiga Mahkota (Tre Kronor) di puncak Dewan Bandaraya Stockholm. Tiga mahkota emas juga membentuk unsur utama jata kecil Sweden.

Bendera Sweden ditetapkan melalui Lag (1982:269) om Sveriges flagga. Bendera itu berwarna biru dengan salib kuning yang memanjang hingga ke tepinya; undang-undang tersebut turut menetapkan bentuk bendera segi empat dan bendera bercabang tiga serta warna yang digunakan.[94] Jata Sweden pula mempunyai dua bentuk rasmi, iaitu jata besar dan jata kecil. Jata besar juga merupakan jata peribadi ketua negara, manakala jata kecil terdiri daripada perisai biru yang dimahkotai dan memaparkan tiga mahkota emas terbuka, tersusun dua di atas dan satu di bawah. Undang-undang turut mengiktiraf susunan tiga mahkota tanpa perisai dan mahkota diraja sebagai bentuk jata kecil.[95]

Hari Kebangsaan Sweden disambut pada 6 Jun. Tarikh yang sebelumnya dikenali sebagai Hari Bendera Sweden mula dinamakan Hari Kebangsaan pada 1983 dan menjadi cuti umum pada 2005.[96] Lagu Du gamla, du fria pula digunakan secara tradisi sebagai lagu kebangsaan Sweden tetapi tidak pernah ditetapkan secara rasmi melalui undang-undang. Pada sesi 2025/26, Riksdag sekali lagi menolak usul supaya lagu tersebut diterima secara rasmi sebagai lagu kebangsaan, dengan Jawatankuasa Perlembagaan mengekalkan pendirian bahawa pengiktirafan undang-undang tidak diperlukan.[97]

Seni dan seni bina

[sunting | sunting sumber]

Seni bina Sweden mencerminkan perkembangan selama lebih daripada seribu tahun, daripada gereja batu zaman pertengahan dan bangunan Rococo hingga Romantisisme Kebangsaan dan modenisme. Koleksi seni bina negara yang dihimpunkan oleh ArkDes mendokumentasikan perubahan dalam bangunan, perancangan bandar dan kaedah pembinaan, termasuk karya tokoh penting modenisme Sweden.[98] Antara contoh utama Romantisisme Kebangsaan ialah Dewan Bandaraya Stockholm, karya Ragnar Östberg yang siap pada 1923 dan mempunyai menara setinggi 106 meter dengan lambang Tiga Mahkota di puncaknya.[99] Skogskyrkogården di Stockholm, yang direka oleh Gunnar Asplund dan Sigurd Lewerentz, menggabungkan seni bina dan landskap serta disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO.[92]

Tradisi seni visual Sweden merangkumi lukisan, arca, seni grafik, seni gunaan dan reka bentuk. Koleksi Nationalmuseum memberikan tumpuan penting kepada lukisan Sweden abad ke-18 dan ke-19 serta merangkumi karya Carl Larsson, Ernst Josephson, Carl Fredrik Hill dan Anders Zorn, di samping koleksi seni gunaan dan reka bentuk dari akhir Zaman Pertengahan hingga masa kini.[100] Pada penghujung abad ke-19 dan awal abad ke-20, Larsson, Zorn, Bruno Liljefors, Eva Bonnier dan pelukis lain membentuk tempoh penting dalam perkembangan seni lukis Sweden.[101]

Reka bentuk Sweden pada abad ke-20 sering dikaitkan dengan penekanan terhadap fungsi dan bentuk yang ringkas, walaupun bidang kontemporari merangkumi penggunaan warna, bahan mampan dan pendekatan konseptual yang lebih pelbagai. Antara pereka yang berpengaruh ialah Bruno Mathsson, Josef Frank, Märta Måås-Fjetterström, Nisse Strinning dan Stig Lindberg. Organisasi seperti Svensk Form, yang berasal daripada persatuan kraf dan reka bentuk yang ditubuhkan pada 1845, turut memainkan peranan dalam mempromosikan reka bentuk Sweden.[102]

Kesusasteraan

[sunting | sunting sumber]
Potret hitam putih Selma Lagerlöf pada tahun 1920-an
Selma Lagerlöf pada 1920-an. Beliau menerima Hadiah Nobel dalam Kesusasteraan pada 1909 dan merupakan wanita pertama yang menerima hadiah tersebut.

Kesusasteraan Sweden berkembang daripada tradisi lisan dan karya berbahasa Sweden kepada tradisi novel, drama, puisi dan kesusasteraan kanak-kanak yang mempunyai pengaruh antarabangsa. Antara tokoh utama kesusasteraan moden ialah August Strindberg, yang novel Röda rummet dan karya dramanya menjadi penting dalam perkembangan sastera Sweden, serta Selma Lagerlöf, pengarang Gösta Berlings saga.[103]

Akademi Sweden ditubuhkan oleh Gustav III pada 1786 sebagai sebuah institusi kebudayaan bebas untuk memajukan bahasa dan kesusasteraan Sweden. Selain kegiatan berkaitan bahasa, penerbitan dan sokongan kepada penulis serta penterjemah, Akademi tersebut ditugaskan melalui wasiat Alfred Nobel untuk memilih penerima Hadiah Nobel dalam Kesusasteraan, yang mula diberikan pada 1901.[104]

Lagerlöf menerima Hadiah Nobel dalam Kesusasteraan pada 1909 dan menjadi wanita pertama yang memenangi hadiah itu; karya beliau berakar kuat pada cerita rakyat, legenda dan masyarakat Värmland.[105][106] Penulis Sweden lain yang menerima hadiah tersebut termasuk Pär Lagerkvist dan penyair Tomas Tranströmer, yang dianugerahi hadiah pada 2011.[107]

Kesusasteraan kanak-kanak merupakan satu lagi bidang Sweden yang mendapat sambutan luas di luar negara. Astrid Lindgren ialah antara pengarang yang paling banyak diterjemahkan di dunia. Buku pertama mengenai Pippi Långstrump diterbitkan pada 1945 dan watak tersebut kemudiannya menjadi salah satu ciptaan kesusasteraan Sweden yang paling dikenali di peringkat antarabangsa.[108]

Muzik dan seni persembahan

[sunting | sunting sumber]
Empat anggota ABBA dalam rancangan televisyen TopPop pada April 1974
ABBA dalam rancangan televisyen Belanda TopPop pada April 1974. Kemenangan mereka di Eurovision 1974 menerusi “Waterloo” menjadi titik penting kejayaan antarabangsa kumpulan itu.

Seni persembahan Sweden merangkumi muzik rakyat, muzik klasik, opera, balet, teater dan bentuk kontemporari. Dalam budaya Sámi, yang merupakan salah satu masyarakat peribumi di kawasan Sápmi, joik ialah bentuk nyanyian tradisional yang diwariskan merentas generasi dan terus digunakan serta digabungkan dengan genre kontemporari.[109]

Antara institusi seni persembahan utama negara ialah Opera Diraja Sweden, pentas kebangsaan bagi opera dan balet yang diasaskan oleh Gustav III pada 1773.[110] Teater Drama Diraja (Dramaten), yang diasaskan pada 1788, pula merupakan pentas kebangsaan Sweden bagi teater dan beroperasi sebagai syarikat milik negara.[111]

Muzik popular Sweden mencapai pasaran antarabangsa secara besar-besaran sejak 1970-an. Kemenangan ABBA dalam Pertandingan Lagu Eurovision 1974 di Brighton menerusi “Waterloo” menjadi kejayaan antarabangsa penting bagi muzik pop Sweden. Dalam dekad-dekad berikutnya, pemuzik dan kumpulan seperti Roxette, Ace of Base, The Cardigans, Robyn, Avicii dan Zara Larsson, serta penulis lagu dan penerbit seperti Max Martin, menyumbang kepada kedudukan Sweden sebagai salah satu pusat penting penghasilan muzik popular antarabangsa.[112]

Filem, televisyen dan media

[sunting | sunting sumber]

Perfileman Sweden memperoleh perhatian antarabangsa sejak era filem bisu pada 1910-an dan 1920-an melalui pengarah seperti Victor Sjöström dan Mauritz Stiller. Tradisi tersebut diteruskan oleh beberapa generasi pembikin filem, dengan Ingmar Bergman menjadi tokoh yang sangat berpengaruh dalam sinema antarabangsa selepas Perang Dunia Kedua.[113] Filem Bergman The Seventh Seal (1957), yang memaparkan adegan permainan catur antara seorang kesatria dengan personifikasi kematian, mendapat sambutan antarabangsa dan membantu mengukuhkan reputasi beliau sebagai pengarah bertaraf dunia.[114]

Institut Filem Sweden ditubuhkan pada 1963 dan memainkan peranan dalam menyokong penghasilan filem, pengedaran serta penayangan, pemeliharaan warisan filem dan promosi filem Sweden di luar negara.[115] Arkib filem institut tersebut menyimpan puluhan ribu filem dan berfungsi sebagai salah satu pusat utama pemeliharaan warisan audiovisual Sweden.[116]

Dalam penyiaran awam, Sveriges Radio (SR), Sveriges Television (SVT) dan Sveriges Utbildningsradio (UR) menjalankan perkhidmatan radio, televisyen dan pendidikan untuk orang ramai. Kerangka undang-undang baharu yang diperkenalkan melalui Lag (2025:986) om public service menetapkan bahawa tugas penyiaran awam harus dilaksanakan secara bebas daripada negara serta kepentingan ekonomi, politik dan pusat kuasa lain dalam masyarakat, dengan penekanan terhadap kebebasan dan integriti institusi.[117] Undang-undang tersebut menghimpunkan ketetapan mengenai mandat penyiaran awam, pengurusan, penyeliaan rancangan dan pembiayaan dalam satu rangka perundangan.[118]

Masakan

[sunting | sunting sumber]
Bebola daging Sweden dengan kentang lenyek dan beri lingon
Köttbullar dengan kentang lenyek dan beri lingon di Stockholm.

Masakan Sweden mencerminkan penggunaan bahan tempatan serta tradisi pengawetan makanan yang terbentuk dalam keadaan bermusim di Eropah Utara. Ikan jeruk, khususnya sill atau ikan hering jeruk, menjadi unsur penting dalam hidangan bufet tradisional smörgåsbord, lazimnya bersama kentang rebus, krim masam, daun kucai, keju dan roti rangup knäckebröd. Hidangan lain yang dikenali luas termasuk salmon awet gravlax dan köttbullar, iaitu bebola daging Sweden yang lazim disajikan dengan kentang, sos perang, beri lingon dan timun jeruk atau ditekan.[119][120]

Makanan juga berkait rapat dengan sambutan bermusim. Hidangan Pertengahan Musim Panas lazimnya merangkumi beberapa jenis hering jeruk, kentang baharu yang direbus bersama daun dill, krim masam, daun kucai dan pencuci mulut berasaskan strawberi.[121] Pada bulan Ogos, kräftskiva atau jamuan udang kara air tawar menjadi tradisi akhir musim panas yang berkembang daripada kebiasaan golongan atasan pada zaman dahulu kepada sambutan yang lebih meluas pada abad ke-20.[122]

Amalan fika, iaitu berhenti seketika untuk bersosial sambil menikmati kopi bersama pastri atau kek, merupakan ciri penting kehidupan sosial harian. Kanelbulle, atau ban kayu manis, ialah antara pastri yang paling rapat dikaitkan dengan amalan ini.[123]

Sukan

[sunting | sunting sumber]
Pasukan hoki ais kebangsaan lelaki Sweden di Kungsträdgården pada 2018
Pasukan hoki ais kebangsaan lelaki Sweden di Kungsträdgården, Stockholm, pada 21 Mei 2018.

Sukan berpersatuan mempunyai kedudukan penting dalam kehidupan masyarakat Sweden. Riksidrottsförbundet (RF), badan payung gerakan sukan negara, mempunyai 72 persekutuan sukan anggota yang secara keseluruhannya merangkumi kira-kira 18,000 kelab dan 3.1 juta ahli pada 2026. Organisasi itu juga mempunyai 19 daerah RF-SISU yang menyokong persatuan sukan pada peringkat serantau dan tempatan.[124] Sebahagian besar kegiatan kelab bergantung pada kepimpinan dan penglibatan sukarela; RF merekodkan kira-kira 850,000 orang yang memegang pelbagai peranan kepimpinan dalam gerakan sukan.[125]

Bola sepak merupakan salah satu sukan Sweden yang paling menonjol di peringkat antarabangsa. Sweden menjadi tuan rumah Piala Dunia FIFA 1958 dan mara ke perlawanan akhir sebelum tewas 5–2 kepada Brazil.[126] Bola sepak wanita juga mempunyai tradisi yang kukuh; pasukan bola sepak kebangsaan wanita Sweden memenangi kejohanan Eropah wanita yang pertama pada 1984, menjadi naib juara Piala Dunia Wanita FIFA 2003 dan kemudiannya meraih pingat perak Olimpik pada 2016 dan 2021.[127]

Hoki ais dan sukan musim sejuk turut mempunyai kedudukan penting. Pada 2006, pasukan hoki ais lelaki Sweden menjadi pasukan pertama dalam sejarah hoki antarabangsa yang memenangi pingat emas Olimpik dan Kejohanan Dunia lelaki pada tahun kalendar yang sama.[128] Sweden juga mempunyai tradisi yang panjang dalam ski rentas desa; antara atlet Olimpiknya yang paling berjaya ialah Sixten Jernberg dan Charlotte Kalla, masing-masing dengan sembilan pingat Olimpik.[129]

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ "Du gamla, Du fria" (PDF) (dalam bahasa Sweden). Government Offices of Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  2. 1 2 3 4 "Språklag (2009:600)" (dalam bahasa Sweden). Riksdag. 28 Mei 2009. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  3. 1 2 3 "Statistics Sweden" (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  4. 1 2 3 4 "Sweden". IMF DataMapper (dalam bahasa Inggeris). Tabung Kewangan Antarabangsa. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  5. 1 2 "World Development Indicators: Gini index" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. Dicapai pada 21 Ogos 2026. Ralat petik: Tag <ref> tidak sah, nama "WorldBankGini" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  6. 1 2 3 "Human Development Index trends, 1990–2023" (PDF). Human Development Report 2025 (dalam bahasa Inggeris). Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 21 Ogos 2026. Ralat petik: Tag <ref> tidak sah, nama "UNDPHDI" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  7. ↑ "کونسرت سولوڠ Malmsteen ڤد 29 سيڤتيمبر اين". Utusan Malaysia. 20 September 2018. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  8. 1 2 "Formally Protected Nature in Sweden 31/12/2025" (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. 29 Mei 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  9. ↑ "Members and parties" (dalam bahasa Inggeris). Riksdag. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  10. 1 2 "The Constitution" (dalam bahasa Inggeris). Government Offices of Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026. Ralat petik: Tag <ref> tidak sah, nama "Constitution" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  11. 1 2 "Sweden officially joins NATO" (dalam bahasa Inggeris). NATO. 7 Mac 2024. Dicapai pada 21 Ogos 2026. Ralat petik: Tag <ref> tidak sah, nama "NATO" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  12. ↑ "History of Sweden – more than Vikings" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  13. ↑ "Intro to the Nordic Stone Age". Historiska museet (dalam bahasa Inggeris). Statens historiska museer. 10 November 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  14. ↑ "Who were the Vikings?". Historiska museet (dalam bahasa Inggeris). Statens historiska museer. 10 November 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  15. ↑ "Norse religion in the Viking Age". Historiska museet (dalam bahasa Inggeris). Statens historiska museer. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  16. ↑ "The Birka Girl and other children of the Viking Age". Historiska museet (dalam bahasa Inggeris). Statens historiska museer. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  17. ↑ "When Scandinavia became Christian". Historiska museet (dalam bahasa Inggeris). Statens historiska museer. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  18. 1 2 3 "Intro to the Middle Ages". Historiska museet (dalam bahasa Inggeris). Statens historiska museer. 10 November 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  19. 1 2 "When Sweden became Sweden". Historiska museet (dalam bahasa Inggeris). Statens historiska museer. 10 November 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  20. 1 2 "Main outlines of Finnish history". thisisFINLAND (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  21. ↑ "The Stockholm blood bath". Historiska museet (dalam bahasa Inggeris). Statens historiska museer. 10 November 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  22. 1 2 "Decisions that have changed Sweden 1523–2023". Sveriges riksdag (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  23. 1 2 3 4 5 "The Instrument of Government – 50 years". Sveriges riksdag (dalam bahasa Inggeris). 26 February 2024. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  24. 1 2 3 "Intro to the Modern Age". Historiska museet (dalam bahasa Inggeris). Statens historiska museer. 10 November 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  25. ↑ "Trettioåriga kriget". Armémuseum (dalam bahasa Sweden). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  26. ↑ "Karl X Gustav". Svenskt biografiskt lexikon (dalam bahasa Sweden). Riksarkivet. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  27. ↑ "Stormaktstid" (PDF). Armémuseum (dalam bahasa Sweden). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  28. ↑ "Rundvandring på plan tre". Armémuseum (dalam bahasa Sweden). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  29. ↑ "Norway's Monarch since 1814". Government.no (dalam bahasa Inggeris). 18 April 2024. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  30. ↑ "Milestones in Norway's democratic history". Stortinget (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  31. ↑ "Christian Michelsen's Government". Government.no (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  32. ↑ "Drömlandet". Tekniska museet (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  33. ↑ "Utvandring från Sverige". Statistiska centralbyrån (dalam bahasa Sweden). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  34. ↑ "Sverige under första världskriget". Armémuseum (dalam bahasa Sweden). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  35. ↑ "The fight for the right to vote". Sveriges riksdag (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  36. 1 2 "Tidslinje: Sverige 1928-1945". Forum för levande historia (dalam bahasa Sweden). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  37. ↑ "Hur neutralt var Sverige under andra världskriget?". Armémuseum (dalam bahasa Sweden). Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  38. ↑ "The Constitution of Sweden" (PDF). Sveriges riksdag (dalam bahasa Inggeris). The Riksdag Administration. 2023. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  39. 1 2 "Sveriges väg till EU-medlemskap". Regeringen.se (dalam bahasa Sweden). Regeringskansliet. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  40. ↑ "Historical relations between Sweden and NATO". Government.se (dalam bahasa Inggeris). Government Offices of Sweden. 3 April 2024. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  41. ↑ "NATO member countries". NATO (dalam bahasa Inggeris). 11 March 2024. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  42. ↑ "Climate in Sweden 1860–2014" (dalam bahasa Inggeris). Institut Meteorologi dan Hidrologi Sweden. 1 Jun 2015. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  43. ↑ "Precipitation" (dalam bahasa Inggeris). Institut Meteorologi dan Hidrologi Sweden. 18 Mac 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  44. ↑ "Increase in protected marine areas 2025" (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. 29 Mei 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  45. ↑ "HM The King" (dalam bahasa Inggeris). Royal Court of Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  46. ↑ "Forming a government" (dalam bahasa Inggeris). Riksdag. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  47. ↑ "The office of Prime Minister in Sweden" (dalam bahasa Inggeris). Government Offices of Sweden. 20 Mac 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  48. ↑ "The Government's political priorities" (dalam bahasa Inggeris). Government Offices of Sweden. 3 November 2022. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  49. ↑ "The mission and role of the Swedish Courts" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Courts. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  50. ↑ "Elections to the Riksdag" (dalam bahasa Inggeris). Riksdag. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  51. ↑ "The work of the Riksdag" (dalam bahasa Inggeris). Riksdag. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  52. ↑ "Andreas Norlén (Mod)" (dalam bahasa Inggeris). Riksdag. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  53. 1 2 "2022 Swedish election results" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Election Authority. 11 Jun 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  54. ↑ "2026 elections – the Riksdag and regional and municipal councils" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Election Authority. 20 Ogos 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  55. ↑ "The County Administrative Board" (dalam bahasa Inggeris). County Administrative Boards of Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  56. ↑ "Kommunallag (2017:725)" (dalam bahasa Sweden). Riksdag. 22 Jun 2017. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  57. ↑ "Regionernas åtaganden" (dalam bahasa Sweden). Sveriges Kommuner och Regioner. 22 Disember 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  58. ↑ "Kommunernas åtaganden" (dalam bahasa Sweden). Sveriges Kommuner och Regioner. 22 Disember 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  59. ↑ "About Region Gotland" (dalam bahasa Inggeris). Region Gotland. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  60. 1 2 "Population in the country, counties and municipalities on December 31, 2025 and population change in October–December 2025" (XLSX) (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  61. ↑ "Befolkningstäthet i Sverige" (dalam bahasa Sweden). Statistics Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  62. ↑ "The county administrative boards work to promote sustainable development" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Länsstyrelserna. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  63. ↑ "Counties and municipalities in numerical order" (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  64. ↑ "United Nations Member States" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  65. ↑ "About the Nordic Council" (dalam bahasa Inggeris). Nordic cooperation. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  66. ↑ "Sweden – EU country" (dalam bahasa Inggeris). Kesatuan Eropah. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  67. ↑ "Statement of Government Policy following Sweden's accession to NATO" (dalam bahasa Inggeris). Government Offices of Sweden. 7 Mac 2024. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  68. ↑ "Defending Sweden" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Armed Forces. 24 Julai 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  69. 1 2 "Environment at a Glance: Sweden" (dalam bahasa Inggeris). OECD. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  70. ↑ "National Accounts, quarterly and annual estimates" (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  71. ↑ "GDP increased in the fourth quarter 2025" (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. 27 Februari 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  72. ↑ "Basic statistics of Sweden, 2023". OECD Economic Surveys: Sweden 2025 (dalam bahasa Inggeris). OECD. 5 Jun 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  73. ↑ "Sweden – EU country" (dalam bahasa Inggeris). European Union. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  74. ↑ "The inflation target" (dalam bahasa Inggeris). Sveriges Riksbank. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  75. ↑ "Revenue Statistics 2025: Sweden" (dalam bahasa Inggeris). OECD. 9 Disember 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  76. ↑ "Public finances had a deficit of SEK 85 billion" (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. 31 Mac 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  77. 1 2 3 4 "Varuhandel – en stor del av Sveriges utrikeshandel" (dalam bahasa Sweden). Kommerskollegium. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  78. ↑ "The Swedish economy faces headwinds". OECD Economic Surveys: Sweden 2025 (dalam bahasa Inggeris). OECD. 5 Jun 2025. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  79. ↑ "Unemployment remained at an elevated level in 2025" (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. 24 Februari 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  80. ↑ "R&D activity in Sweden grows in 2023" (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. 31 Oktober 2024. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  81. 1 2 "Slutgiltig statistik för el och fjärrvärme 2024" (dalam bahasa Sweden). Energimyndigheten. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  82. 1 2 3 "Sweden's population in summary 1960–2025" (dalam bahasa Inggeris). Statistics Sweden. 18 Jun 2026. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  83. ↑ "Livslängden i Sverige 2021–2025" (dalam bahasa Sweden). Statistics Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  84. ↑ "Om grundskolan" (dalam bahasa Sweden). Skolverket. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  85. ↑ "Higher education institutions in Sweden" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Council for Higher Education. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  86. ↑ "Healthcare in Sweden" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  87. ↑ "Järnkoll på spåren" (dalam bahasa Sweden). Trafikverket. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  88. ↑ "Facts about Øresundsbron" (dalam bahasa Inggeris). Øresundsbron. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  89. ↑ "Welcome to Stockholm Arlanda Airport" (dalam bahasa Inggeris). Swedavia. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  90. ↑ "Objectives" (dalam bahasa Inggeris). Government Offices of Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  91. ↑ "Historic Environment Act (1988:950)" (dalam bahasa Inggeris). Swedish National Heritage Board. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  92. 1 2 "Sweden" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  93. ↑ "The Nobel Prize award ceremonies and banquets" (dalam bahasa Inggeris). Nobel Prize Outreach. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  94. ↑ "Lag (1982:269) om Sveriges flagga" (dalam bahasa Sweden). Sveriges riksdag. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  95. ↑ "Lag (1982:268) om Sveriges riksvapen" (dalam bahasa Sweden). Sveriges riksdag. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  96. ↑ "The National Day of Sweden – 6 June" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  97. ↑ "Allmänna helgdagar m.m. (Betänkande 2025/26:KU25 Konstitutionsutskottet)" (dalam bahasa Sweden). Sveriges riksdag. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  98. ↑ "Architecture in Sweden" (dalam bahasa Inggeris). ArkDes. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  99. ↑ "Swedish architecture" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  100. ↑ "The collections" (dalam bahasa Inggeris). Nationalmuseum. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  101. ↑ "Masters of Swedish Painting" (dalam bahasa Inggeris). Nationalmuseum. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  102. ↑ "Swedish design" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  103. ↑ "Books from Sweden – 10 must-reads" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  104. ↑ "About the Swedish Academy" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Academy. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  105. ↑ "Facts on the Nobel Prize in Literature" (dalam bahasa Inggeris). Nobel Prize Outreach. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  106. ↑ "Selma Lagerlöf – Facts" (dalam bahasa Inggeris). Nobel Prize Outreach. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  107. ↑ "The Nobel Prize in Literature 2011" (dalam bahasa Inggeris). Nobel Prize Outreach. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  108. ↑ "Astrid Lindgren – a voice to be reckoned with" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  109. ↑ "Sami in Sweden" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  110. ↑ "About the Opera" (dalam bahasa Inggeris). Royal Swedish Opera. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  111. ↑ "The Royal Dramatic Theatre" (dalam bahasa Inggeris). Government Offices of Sweden. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  112. ↑ "The Swedish music miracle" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  113. ↑ "Room for sensation: Sweden's year in film 2022" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Film Institute. 29 Disember 2022. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  114. ↑ "Ingmar Bergman and Jane Magnusson to Cannes" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Film Institute. 23 April 2018. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  115. ↑ "Swedish Film Institute – we promote film" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Film Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  116. ↑ "Our archives" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Film Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  117. ↑ "Författningsfrågor (Betänkande 2025/26:KU30 Konstitutionsutskottet)" (dalam bahasa Sweden). Sveriges riksdag. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  118. ↑ "Lag (2025:986) om public service" (dalam bahasa Sweden). Sveriges riksdag. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  119. ↑ "10 things to know about Swedish food" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  120. ↑ "Swedish meatballs" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  121. ↑ "Midsummer" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  122. ↑ "The crayfish party" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  123. ↑ "Cinnamon buns – recipe" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Institute. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  124. ↑ "Om Riksidrottsförbundet" (dalam bahasa Sweden). Riksidrottsförbundet. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  125. ↑ "Riksidrottsförbundet" (dalam bahasa Sweden). Riksidrottsförbundet. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  126. ↑ "World Cup winners from 1930, 1934, 1938, 1950, 1954, 1958, 1962, 1966, 1970, 1974 and 1978" (dalam bahasa Inggeris). FIFA. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  127. ↑ "Women's football in Sweden" (dalam bahasa Inggeris). UEFA. 9 Julai 2022. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  128. ↑ "IIHF Guide & Record Book 2024" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). International Ice Hockey Federation. Dicapai pada 21 Ogos 2026.
  129. ↑ "Swedish Olympic Team" (dalam bahasa Inggeris). Swedish Olympic Committee. Dicapai pada 21 Ogos 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Sweden&oldid=6934074"