Tokelau

Tokelau
Bendera Lambang
Cogan kata: Tokelau mo te Atua "Tokelau untuk Tuhan"
Lagu kebangsaan: Te Atua o Tokelau "Tuhan Tokelau"
Lokasi Tokelau di Oceania
Ibu negara	Tiada
Bahasa rasmi	Tokelau dan Inggeris
Demonim	Orang Tokelau
Pemerintah	Wilayah tidak berpemerintahan sendiri dalam Alam New Zealand dengan pemerintahan tempatan terdevolusi
• Raja	Charles III
• Pentadbir	Andre van der Walt
• Ulu o Tokelau	Alapati Pita Tavite
Badan perundangan	General Fono
Sejarah pentadbiran
• Pentadbiran New Zealand bermula	1926
• Akta Tokelau 1948 berkuat kuasa	1 Januari 1949
Keluasan
• Jumlah	12.2 km2 (4.7 bt2)
Populasi
• Bancian penduduk tahun 2022	1,485
• Kepadatan	121.7/km2 (315.2/sq mi)
Mata wang	Dolar New Zealand (NZD)
Zon waktu	UTC+13 (Waktu Tokelau (TKT))
Kod panggilan	+690
Kod ISO 3166	TK
DPT internet	.tk

Tokelau (Jawi: توکيلاو;) ialah sebuah wilayah tidak berpemerintahan sendiri dalam Alam New Zealand yang terletak di Polinesia, di tengah Lautan Pasifik Selatan. Wilayah ini terdiri daripada tiga atol karang, iaitu Atafu, Nukunonu dan Fakaofo, yang terletak kira-kira 480 km di utara Samoa. Tokelau tidak mempunyai sebuah ibu negara tunggal kerana setiap atol mempunyai pusat pentadbirannya sendiri. Dengan keluasan tanah sekitar 12.2 km² dan penduduk biasa seramai 1,485 orang menurut Banci 2022, Tokelau merupakan salah satu wilayah berpenduduk paling kecil di dunia.

Penduduk Tokelau ialah warganegara New Zealand, manakala bahasa Tokelau dan bahasa Inggeris digunakan dalam pemerintahan, pendidikan dan kehidupan awam. Pemerintahan wilayah berakar pada sistem tradisional tiga atol. General Fono bertindak sebagai badan perundangan kebangsaan, manakala Ulu o Tokelau, iaitu ketua kerajaan, digilirkan setiap tahun antara tiga Faipule atau pemimpin atol. Pada 2026, jawatan Ulu dipegang oleh Alapati Pita Tavite, sementara Andre van der Walt ialah Pentadbir Tokelau yang dilantik oleh kerajaan New Zealand.

Atol-atol Tokelau telah didiami selama kira-kira seribu tahun. Selepas hubungan dengan dunia Eropah berkembang pada abad ke-19, wilayah ini menjadi naungan British dan kemudiannya sebahagian daripada Koloni Kepulauan Gilbert dan Ellice. Britain memindahkan pentadbirannya kepada New Zealand pada 1926, dan Akta Tokelau 1948 menjadikan Tokelau sebahagian daripada New Zealand mulai 1 Januari 1949. Walaupun kuasa pentadbiran kemudiannya banyak diturunkan kepada institusi Tokelau, wilayah ini masih disenaraikan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu sebagai wilayah tidak berpemerintahan sendiri. Referendum pada 2006 dan 2007 mengenai pemerintahan sendiri dalam persatuan bebas dengan New Zealand masing-masing gagal mencapai ambang sokongan dua pertiga yang ditetapkan. Perbincangan mengenai penentuan nasib sendiri dihidupkan semula oleh General Fono pada 2022 dan masih berlangsung menjelang ulang tahun ke-100 pentadbiran New Zealand pada 2026.

Ekonomi Tokelau mempunyai asas sumber yang kecil akibat keluasan tanah dan kedudukannya yang terpencil. Hasil lesen perikanan dalam zon ekonomi eksklusif yang luas serta sokongan belanjawan daripada kerajaan New Zealand merupakan dua sumber utama pendapatan awam. Ketiga-tiga atol yang rendah juga sangat terdedah kepada kenaikan aras laut, limpahan air laut semasa cuaca buruk dan kesan perubahan iklim yang lain.

Sejarah

Penempatan dan masyarakat awal

Bukti arkeologi menunjukkan bahawa atol-atol Tokelau telah didiami kira-kira 1,000 tahun lalu. Tradisi lisan pula memelihara salasilah dan sejarah masyarakat tempatan untuk beberapa abad. Sebelum penyatuan di bawah pentadbiran luar, Atafu, Nukunonu dan Fakaofo sebahagian besarnya berkembang sebagai masyarakat politik yang tersendiri, meskipun penduduknya berkongsi bahasa, hubungan kekeluargaan dan kebudayaan yang rapat.

Masyarakat tradisional bergantung terutama pada sumber laut dan kelapa. Kehidupan politik diatur melalui kelompok keluarga dan pemimpin tempatan, manakala hubungan antara atol merangkumi perkahwinan, perdagangan serta pada masa tertentu persaingan dan peperangan. Fakaofo mempunyai pengaruh politik yang lebih besar dalam sebahagian sejarah pramoden Tokelau.

Hubungan Eropah dan pemerintahan kolonial

Lukisan penduduk Fakaofo yang diterbitkan pada 1849 berdasarkan pelayaran penjelajahan Amerika Syarikat pada abad ke-19.

Hubungan yang semakin kerap dengan kapal Eropah pada abad ke-19 membawa barangan, makanan dan pengaruh luar baharu. Pada 1850-an, mubaligh Gereja Katolik dan London Missionary Society, sebahagiannya dengan bantuan orang Tokelau yang telah terdedah kepada kegiatan mubaligh di Samoa, memperkenalkan agama Kristian secara meluas.

Perubahan yang jauh lebih merosakkan berlaku pada 1860-an apabila kapal perekrut buruh dari Peru membawa keluar secara paksa 253 lelaki Tokelau yang berkeupayaan bekerja. Ramai daripada mereka meninggal dunia akibat penyakit dan hanya sebilangan kecil kembali. Kehilangan sebahagian besar lelaki dewasa mengubah struktur sosial dan politik ketiga-tiga atol serta mengukuhkan peranan Taupulega, iaitu majlis tempatan yang berasaskan kepimpinan masyarakat dan orang tua-tua.

Tokelau menjadi protektorat British pada 1877 dan status tersebut diperkukuh secara rasmi pada 1889. Kumpulan atol ini, yang turut dikenali dalam pentadbiran kolonial sebagai Union Islands, dilampirkan oleh Britain pada 1916 dan dimasukkan ke dalam Koloni Kepulauan Gilbert dan Ellice. Pada 1926, Britain memindahkan tanggungjawab pentadbiran Tokelau kepada New Zealand.

Pentadbiran New Zealand

Dataran kampung di Fakaofo. Pentadbiran Tokelau terus berasaskan masyarakat di setiap atol melalui institusi tempatan seperti Taupulega.

Akta Tokelau 1948 menetapkan bahawa Atafu, Fakaofo dan Nukunonu membentuk Tokelau dan menjadikan wilayah tersebut sebahagian daripada New Zealand. Akta itu mula berkuat kuasa pada 1 Januari 1949. Pada 1976, pindaan perundangan menggugurkan perkataan Islands daripada nama statutori, dan sejak itu nama undang-undang wilayah ini ialah Tokelau.

Sejak separuh kedua abad ke-20, New Zealand secara beransur-ansur memindahkan tanggungjawab pentadbiran kepada institusi Tokelau. Tokelau Amendment Act 1996 memberi General Fono kuasa membuat peraturan bagi keamanan, ketenteraman dan pemerintahan yang baik di wilayah itu, termasuk kuasa percukaian. Kuasa dan penyediaan perkhidmatan tempatan turut semakin tertumpu pada tiga Taupulega, sementara badan kebangsaan mengendalikan perkara yang dikongsi oleh ketiga-tiga atol.

Penentuan nasib sendiri

Tokelau kekal dalam senarai Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bagi Wilayah Tidak Berpemerintahan Sendiri, dan New Zealand merupakan kuasa pentadbirnya. Proses untuk menentukan status politik jangka panjang Tokelau berkembang terutama pada penghujung abad ke-20 dan awal abad ke-21.

Dalam referendum pertama pada Februari 2006, kira-kira 60% pengundi menyokong cadangan agar Tokelau menjadi negara berpemerintahan sendiri dalam persatuan bebas dengan New Zealand. Sokongan itu tidak mencapai ambang dua pertiga yang telah ditetapkan oleh General Fono bagi perubahan status.

Referendum kedua berlangsung dari 20 hingga 24 Oktober 2007 dengan pemantauan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Daripada 697 pengundi yang mengambil bahagian, 446 mengundi menyokong pemerintahan sendiri dalam persatuan bebas dan 246 menentangnya. Sokongan sebanyak 64.4% sekali lagi berada di bawah ambang dua pertiga, lalu status perlembagaan Tokelau tidak berubah. Pasukan pemantau PBB menyifatkan proses tersebut sebagai boleh dipercayai dan mencerminkan kehendak pengundi.

Pada 23 Mei 2022, General Fono memutuskan untuk menghidupkan semula dialog mengenai penentuan nasib sendiri menjelang ulang tahun ke-100 pentadbiran New Zealand pada 2026. Menjelang Mei 2024, perundingan dengan tiga Taupulega telah membawa kepada persetujuan untuk mewujudkan sebuah jawatankuasa pemandu bagi menilai referendum terdahulu, menerangkan pilihan penentuan nasib sendiri kepada masyarakat dan merangka laluan bagi perbincangan seterusnya. Sehingga 2026, tiada perubahan status perlembagaan telah berkuat kuasa dan Tokelau kekal sebagai wilayah tidak berpemerintahan sendiri dalam Alam New Zealand.

Geografi

Atafu dilihat dari Stesen Angkasa Antarabangsa. Seperti atol Tokelau yang lain, daratan Atafu terdiri daripada motu sempit yang mengelilingi sebuah lagun.

Lagun Nukunonu, salah satu daripada tiga atol Tokelau.

Tokelau terletak di Polinesia di Lautan Pasifik Selatan, kira-kira 483 km di utara Samoa. Atafu merupakan atol paling utara. Ia terletak kira-kira 92 km di utara Nukunonu, manakala Nukunonu berada kira-kira 64 km di utara Fakaofo. Keseluruhan gugusan ini terbentang hampir 200 km dari utara ke selatan.

Setiap atol terdiri daripada beberapa pulau kecil karang atau motu yang mengelilingi sebuah lagun. Keluasan tanah Nukunonu ialah sekitar 4.7 km², Fakaofo 4.0 km² dan Atafu 3.5 km², memberikan jumlah kira-kira 12.2 km². Sebaliknya, zon ekonomi eksklusif Tokelau meliputi kira-kira 318,990 km² lautan.

Daratan atol hanya sekitar tiga hingga lima meter di atas aras laut. Terumbu karang turun dengan curam ke perairan dalam di luar pinggir atol, dan kekurangan ruang tanah merupakan batas penting terhadap pembangunan fizikal. Hampir semua tanah dipegang mengikut hak adat dan diwarisi dalam keluarga atau dimiliki bersama menurut amalan setempat.

Tanah yang nipis dan mudah mengalir mempunyai kesuburan semula jadi yang rendah. Kelapa dan pandanus merupakan antara tumbuhan paling lazim, sementara tanaman makanan seperti pisang, betik, keladi dan sukun turut ditanam di kawasan yang sesuai. Burung laut migrasi merupakan unsur penting fauna daratan dan pesisir Tokelau.

Iklim dan perubahan iklim

Tokelau mempunyai iklim tropika maritim dengan suhu purata sekitar 28 °C (82 °F). Hujan banyak tetapi tidak sekata sepanjang tahun, manakala angin pasat timur hingga tenggara lebih ketara antara April dengan November.

Kedudukan daratan yang amat rendah menjadikan perubahan iklim isu alam sekitar yang sangat penting. Laporan ketelusan iklim New Zealand pada 2024 mengenal pasti limpahan air laut semasa cuaca buruk sebagai bahaya utama berkaitan iklim kepada Tokelau. Model iklim menunjukkan bahawa kekerapan siklon tropika mungkin tidak berubah dengan ketara hingga penghujung abad ini, tetapi siklon yang berlaku dijangka menjadi lebih kuat. Kenaikan aras laut pula meningkatkan keluasan kawasan atol yang boleh mengalami banjir pesisir ketika kejadian cuaca ekstrem.

Program penyesuaian merangkumi perancangan perlindungan pantai, pengukuhan tempat perlindungan kecemasan, penambahbaikan infrastruktur dan peningkatan kapasiti tenaga boleh baharu.

Politik dan pentadbiran

Kedudukan perlembagaan

Tokelau ialah wilayah tidak berpemerintahan sendiri dalam Alam New Zealand. Penduduknya mempunyai kewarganegaraan New Zealand, tetapi wilayah tersebut mempunyai institusi politik, sistem kehakiman dan perkhidmatan awamnya sendiri. Kuasa pentadbiran telah diturunkan secara beransur-ansur daripada New Zealand kepada institusi Tokelau.

New Zealand, dengan perundingan bersama Tokelau, mengekalkan tanggungjawab terhadap kewajipan antarabangsa Tokelau, pertahanan dan keselamatan serta beberapa aspek pengurusan zon ekonomi eksklusifnya. Undang-undang New Zealand tidak terpakai secara automatik di Tokelau melainkan pemakaiannya diperluas secara nyata kepada wilayah tersebut menurut kerangka perundangan yang berkenaan.

Charles III ialah Raja New Zealand dan dengan itu raja bagi Alam New Zealand yang merangkumi Tokelau. Hubungan pentadbiran antara New Zealand dengan Tokelau diwakili oleh Pentadbir Tokelau, suatu jawatan statutori yang dilantik oleh Menteri Luar Negeri New Zealand. Andre van der Walt mengambil alih jawatan itu pada Jun 2026.

Institusi pemerintahan

General Fono ialah badan perundangan kebangsaan Tokelau. Komposisinya ditentukan berdasarkan perwakilan ketiga-tiga atol: setiap atol diwakili oleh Faipule, Pulenuku dan wakil tambahan berdasarkan bilangan penduduk. Pada 2026, General Fono mempunyai 20 orang ahli. Pilihan raya umum diadakan setiap tiga tahun.

General Fono mempunyai kuasa membuat peraturan bagi keamanan, ketenteraman dan pemerintahan yang baik di Tokelau. Akta Tokelau juga menetapkan bahawa peraturan tersebut hendaklah diterbitkan dalam bahasa Tokelau dan bahasa Inggeris.

Antara persidangan General Fono, urusan eksekutif dikendalikan melalui Majlis Kerajaan Berterusan. Ulu o Tokelau mengetuai kerajaan kebangsaan dan mempengerusikan majlis tersebut. Jawatan Ulu digilirkan setiap tahun antara Faipule Atafu, Nukunonu dan Fakaofo. Alapati Pita Tavite dari Nukunonu mengangkat sumpah sebagai Ulu ke-12 pada 9 Mac 2026, memulakan penggal keduanya dalam jawatan itu selepas pernah berkhidmat pada 2023.

Pentadbiran atol

Sistem pemerintahan Tokelau berasaskan tiga masyarakat atol atau nuku. Setiap satunya mempunyai Taupulega, iaitu institusi pemerintahan tempatan yang berakar pada kepimpinan tradisional, serta seorang Faipule sebagai pemimpin atol dan seorang Pulenuku yang mengurus hal ehwal kampung. Taupulega menjalankan tanggungjawab luas terhadap perkhidmatan dan urusan tempatan serta menyerahkan perkara tertentu yang bersifat kebangsaan kepada General Fono dan badan eksekutif.

Keluasan berikut berdasarkan data Kerajaan Tokelau, angka penduduk berdasarkan Banci 2022, manakala penyandang jawatan merupakan keputusan pilihan raya umum 2026.

Pentadbiran tiga atol Tokelau

Atol	Keluasan tanah (km²)	Penduduk (2022)	Faipule (2026)	Pulenuku (2026)
Atafu	3.5	499	Kelihiano Kalolo	Malala Lafaialii
Nukunonu	4.7	447	Alapati Pita Tavite	Petelo Patelesio
Fakaofo	4.0	539	Esera Fofō Tuisano	Feleti Tulafono

Penduduk

Banci Penduduk dan Perumahan Tokelau 2022 mencatat 1,485 penduduk biasa, terdiri daripada 499 orang di Atafu, 447 di Nukunonu dan 539 di Fakaofo. Jumlah itu lebih rendah daripada 1,647 penduduk biasa yang direkodkan pada 2019, sekali gus menggambarkan turun naik yang boleh menjadi ketara dalam sebuah masyarakat yang sangat kecil dan mempunyai tahap pergerakan penduduk yang tinggi.

Diaspora Tokelau jauh lebih besar daripada penduduk yang menetap di wilayah itu sendiri. Laporan kerajaan New Zealand pada 2024 menganggarkan kira-kira 8,600 orang Tokelau tinggal di New Zealand. Sebagai warganegara New Zealand, orang Tokelau mempunyai hak untuk memasuki dan menetap di New Zealand.

Bahasa

Bahasa Tokelau, yang dikenali sebagai te gagana Tokelau, ialah bahasa masyarakat tempatan dan unsur penting identiti budaya Tokelau. Bahasa Inggeris juga digunakan secara meluas dalam pentadbiran dan pendidikan. Undang-undang menghendaki peraturan yang dibuat oleh General Fono dicetak dalam kedua-dua bahasa.

Sistem persekolahan menggunakan pendekatan dwibahasa. Dalam rangka kurikulum yang diterangkan oleh Jabatan Pendidikan Tokelau, bahasa Tokelau merupakan bahasa pengantar utama pada tahun-tahun awal persekolahan. Bahasa Inggeris diperkenalkan secara formal pada Tahun 3, dan menjelang Tahun 7 kedua-dua bahasa digunakan secara lebih seimbang dalam pengajaran.

Agama dan masyarakat

Gereja Katolik di Nukunonu, atol yang mempunyai tradisi Katolik yang kuat.

Kristian menjadi agama dominan selepas kegiatan mubaligh pada abad ke-19. Corak denominasi berbeza mengikut atol: masyarakat Atafu secara tradisinya kebanyakannya beraliran Kongregasional, Nukunonu mempunyai majoriti Katolik, manakala Fakaofo mempunyai komuniti Kongregasional dan Katolik yang besar.

Keluarga, kampung dan perkongsian sumber mempunyai kedudukan penting dalam organisasi sosial. Salah satu amalan tradisional ialah inati, sistem pembahagian hasil makanan dan sumber kepada kelompok dalam masyarakat bagi memastikan keperluan komuniti dipenuhi.

Ekonomi

Ciri geografi Tokelau mengehadkan skala pertanian, industri dan pasaran domestiknya. Tanah yang sedikit, jumlah penduduk yang kecil serta jarak yang jauh daripada pasaran luar menyebabkan ekonomi awam bergantung terutama pada hasil perikanan dan bantuan belanjawan New Zealand.

Perikanan dan kewangan awam

Zon ekonomi eksklusif Tokelau seluas kira-kira 318,990 km² jauh melebihi keluasan daratannya. Bayaran lesen kepada kapal yang menangkap ikan di zon ini merupakan sumber pendapatan utama kerajaan. Menurut laporan ketelusan New Zealand 2024, hasil perikanan Tokelau berjumlah NZ$50.8 juta bagi tempoh 2021 hingga 2023.

New Zealand turut menyediakan sokongan belanjawan bagi pembiayaan perkhidmatan asas. Sokongan belanjawan umum berjumlah NZ$15 juta setahun pada tempoh yang dilaporkan pada 2024, selain pembiayaan projek pembangunan dalam kesihatan, pendidikan, pengangkutan, telekomunikasi, tenaga dan ketahanan iklim.

Pengeluaran tempatan tertumpu pada keperluan asas dan kegiatan sara diri, termasuk perikanan, kelapa serta tanaman dalam skala kecil. Sebahagian besar barangan penggunaan dan makanan yang tidak dapat dihasilkan secara tempatan perlu diperoleh dari luar, dengan Samoa menjadi penghubung pengangkutan utama.

Tenaga

Tokelau melakukan pelaburan besar dalam tenaga suria pada awal 2010-an. Sistem fotovolta yang dipasang pada ketiga-tiga atol pada 2013 pada mulanya menyediakan hampir 100% tenaga elektrik daripada sumber boleh baharu. Walau bagaimanapun, permintaan elektrik kemudian meningkat dan sebahagian keperluan tambahan kembali dipenuhi dengan penjana diesel.

Dasar tenaga Tokelau terus menyasarkan pengeluaran elektrik sepenuhnya daripada sumber boleh baharu. Program terkini merangkumi peluasan kapasiti fotovolta, penambahbaikan rangkaian pengagihan dan penyimpanan tenaga serta kajian terhadap sumber lain yang boleh mengurangkan kebergantungan pada bahan api import.

Infrastruktur dan perkhidmatan

Pengangkutan

Tongkang meninggalkan jeti di Nukunonu untuk mengambil penumpang dan kargo daripada kapal yang berada di perairan lebih dalam.

Tokelau tidak mempunyai lapangan terbang dan hubungan antarabangsa biasa disediakan melalui laut dari Apia, Samoa. Kerajaan Tokelau mengendalikan perkhidmatan kapal penumpang dan kargo antara Samoa dengan tiga atol. Perjalanan antara Atafu, Nukunonu dan Fakaofo juga bergantung pada kapal.

Ketiadaan pelabuhan laut dalam serta keadaan terumbu di sekeliling atol mengehadkan operasi kapal besar. Penumpang dan kargo dipindahkan antara kapal dan daratan menggunakan kemudahan serta bot yang sesuai dengan keadaan atol. Cuaca buruk boleh mengganggu jadual pengangkutan laut, menjadikan kebolehcapaian salah satu cabaran utama bagi penyediaan perkhidmatan awam dan bekalan.

Telekomunikasi

Antena satelit di Nukunonu, sebahagian daripada infrastruktur telekomunikasi Tokelau.

Tokelau mempunyai perkhidmatan telekomunikasi sendiri melalui sektor awam tempatan, dan pelaburan dalam sambungan digital telah menjadi sebahagian daripada kerjasama pembangunan dengan New Zealand. Kod panggilan antarabangsa Tokelau ialah +690.

Domain peringkat tertinggi kod negara Tokelau ialah .tk. Rekod zon akar Internet Assigned Numbers Authority menyenaraikan Tokelau Telecommunications Corporation (Teletok) sebagai organisasi pengurus domain tersebut.

Pendidikan dan kesihatan

Murid di hadapan Sekolah St. John Bosco di Nukunonu, sekitar 1940.

Tokelau mempunyai sebuah sekolah di setiap atol. Sistem pendidikan merangkumi pendidikan awal kanak-kanak, pendidikan rendah dan menengah. Program peringkat menengah kanan dan pengajian tinggi turut mempunyai hubungan dengan Universiti Pasifik Selatan, sementara dasar pendidikan Tokelau telah bergerak ke arah penyelarasan yang lebih rapat dengan kelayakan pendidikan New Zealand.

Perkhidmatan kesihatan dikendalikan oleh Jabatan Kesihatan Tokelau dengan tumpuan pada penjagaan primer, kesihatan awam, pencegahan penyakit kronik, keselamatan alam sekitar serta air dan sanitasi. Disebabkan saiz wilayah dan keterpencilannya, kerjasama dengan New Zealand dan perkhidmatan luar wilayah kekal penting bagi rawatan khusus serta pembangunan sistem kesihatan.

Kebudayaan dan simbol

Kebudayaan Tokelau, sering dirujuk sebagai faka-Tokelau, memberi penekanan besar kepada keluarga luas, masyarakat atol, kerjasama dan pembahagian sumber. Struktur seperti Taupulega bukan sahaja mempunyai fungsi politik, tetapi turut mencerminkan kesinambungan organisasi masyarakat tempatan daripada zaman sebelum pentadbiran kolonial hingga sistem pemerintahan moden.

Bahasa Tokelau merupakan wahana utama tradisi lisan, lagu, upacara dan pengetahuan tempatan. Kedudukan bahasa tersebut turut diperkukuh melalui sistem pendidikan dwibahasa dan penggunaannya dalam dokumen perundangan Tokelau.

Bendera Tokelau yang kini digunakan telah diluluskan oleh General Fono pada 2008 dan diberikan perkenan diraja pada Ogos 2009. Bendera itu menampilkan Pari Selatan dan sebuah kanu berlayar berwarna kuning pada latar biru, dengan kanu melambangkan perjalanan bersama masyarakat Tokelau menuju masa depan.

Lagu kebangsaan Tokelau ialah Te Atua o Tokelau. Laman rasmi Kerajaan Tokelau menerbitkannya sebagai Viki o Tokelau atau lagu kebangsaan Tokelau; liriknya turut memuatkan ungkapan Tokelau mo te Atua, yang digunakan sebagai cogan kata wilayah.

Lihat juga

• Atol
• Polinesia
• Alam New Zealand
• Niue
• Kepulauan Cook
• Senarai Wilayah Tidak Berpemerintahan Sendiri Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu
• Referendum penentuan nasib sendiri Tokelau 2006
• Referendum penentuan nasib sendiri Tokelau 2007

Pautan luar

• Laman rasmi Kerajaan Tokelau
• Tokelau di laman Kementerian Luar Negeri dan Perdagangan New Zealand
• Tokelau di laman Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai penyahjajahan