Patrick Stewart

Patrick Stewart
	; Patrick Stewart (2017)
Data i miejsce urodzenia	13 lipca 1940 ; Mirfield
Data i miejsce śmierci	28 października 2026 ; Los Angeles
Zawód	aktor, reżyser
Współmałżonek	Sheila Falconer (1966–1990; rozwód); Wendy Neuss (2000–2003; rozwód); Sunny Ozell (od 2013)
Lata aktywności	1959–2026
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Patrick Stewart (ur. 13 lipca 1940 w Mirfield, zm. 28 października 2026 w Los Angeles) – brytyjski aktor filmowy, teatralny, telewizyjny i głosowy^[1]^[2]^[3].

Prócz ról aktorskich reżyserował też niektóre odcinki serialu Star Trek: Następne pokolenie, w którym grał główną rolę kapitana Picarda (1987–1994). Powtórzył ją w kilku filmach pełnometrażowych serii Star Trek i serialu Star Trek: Picard. Po roli profesora Xaviera w X-Men (2000) i jego kontynuacjach stał się jednym z najpopularniejszych aktorów w Hollywood^[4]. Był trzykrotnie nominowany do Złotego Globu i czterokrotnie do nagrody Emmy^[4].

16 grudnia 1996 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 7021 Hollywood Boulevard^[5]^[6].

W 2010 otrzymał tytuł szlachecki^[1] z rąk królowej Elżbiety II (ogłoszenie 2009, inwestytura 2010)^[7]^[8]^[9].

Życiorys

Młodość

Urodził się w Mirfield w hrabstwie West Riding of Yorkshire jako syn Gladys (z domu Barrowclough), tkaczki i pracowniczki włókiennictwa^[1], i Alfreda Stewarta, pułkowego sierżanta w armii brytyjskiej. Miał dwóch starszych braci, Geoffreya (ur. 28 stycznia 1925) i Trevora (ur. 10 sierpnia 1935). Jego rodzice nie nadali mu drugiego imienia, ale w latach 80. używał drugiego imienia „Hewes”. Od dziecka interesował się filmem i teatrem. W wieku dwunastu lat brał udział w szkolnych przedstawieniach i był związany z lokalną grupą teatralną. Uczęszczał do Mirfield Secondary Modern School (dziś Mirfield High School), którą opuścił w wieku 15 lat i pracował jako reporter-praktykant w lokalnej gazecie, ale został zwolniony, ponieważ zbyt dużo czasu poświęcał teatrowi^[3]. W 1957 uczył się w szkole teatralnej Bristol Old Vic Theatre School^[3], którą założył Laurence Olivier.

Kariera

W 1960 zadebiutował na scenie i przez dwadzieścia lat pracował w Royal Shakespeare Company. W 1971 trafił na Broadway jako Tom Snout w sztuce Sen nocy letniej^[10].

W połowie lat 70. przeplatał scenę teatralną z występami w serialach telewizyjnych. Pojawił się jako Leondegrance w filmie fantasy Johna Boormana Excalibur (1981) u boku Nigela Terry’ego, Helen Mirren i Nicholasa Claya. Grał postać Gurneya Hallecka w Diunie (1984) Davida Lyncha, filmie fantastycznonaukowym wyprodukowanym przez Dina De Laurentiisa.

Rozpoznawalność przyniosły mu początkowo kreacje szekspirowskie, a później telewizyjna rola kapitana Picarda w serialu telewizyjnym Star Trek: Następne pokolenie (1987–1994), Star Trek: Stacja kosmiczna (1993–1999) i kilku filmach pełnometrażowych serii Star Trek. Do roli tej powrócił po osiemnastu latach w serialu Star Trek: Picard^[11].

Rola Prospero w produkcji off-broadwayowskiej Burza w 1996 przyniosła mu nominację do nagrody Outer Critics Circle w kategorii wybitny aktor w sztuce teatralnej^[12].

Kolejnym sukcesem stała się rola profesora Xaviera w filmach z franczyzy X-Men, od filmu z 2000, po Logan: Wolverine (2017), a później także w MCU, w tym jego ostatnim filmie kinowym, Avengers: Doomsday^[13]^[2]^[3].

W 2008 był nominowany do Tony Award za tytułową kreację w Makbecie^[14].

Zmarł w wieku 86 lat w swoim domu w Los Angeles, krótko przed śmiercią cierpiąc na chorobę Alzheimera i otępienie z ciałami Lewy’ego^[3].

Odznaczenia

Odznaka Rycerza Kawalera – ogłoszenie 2009^[7], wręczenie (inwestytura) 2010^[8]^[9]
Officer Orderu Imperium Brytyjskiego – ogłoszenie 2000^[15]

Filmografia

Filmy

2026: Avengers: Doomsday jako profesor Charles Xavier (w postprodukcji)
2022: Doktor Strange w multiwersum obłędu jako profesor Charles Xavier
2017: Logan: Wolverine jako profesor Charles Xavier
2014: Match jako Tobi Powell
2014: X-Men: Przeszłość, która nadejdzie (X-Men: Days of Future Past) jako profesor Charles Xavier
2013: Wolverine (The Wolverine) jako profesor Charles Xavier
2013: Polując na słonie (Hunting Elephants) jako Michael Simpson
2009: X-Men Geneza: Wolverine (X-Men Origins: Wolverine) jako profesor Charles Xavier
2006: X-Men: Ostatni bastion (X-Men: The Last Stand) jako profesor Charles Xavier
2005: Gra ich życia (The Game of Their Lives) jako Dent McSkimming Sr.
2003: American Indian Graffiti: This Thing Life jako Ofi
2003: X-Men 2 (X2) jako profesor Charles Francies Xavier
2003: Lew w zimie (The Lion in Winter) jako król Henryk II
2002: Star Trek: Nemesis jako Jean-Luc Picard
2002: Król Teksasu (King of Texas) jako Lear
2000: X-Men jako profesor Xavier
1999: Opowieść wigilijna (A Christmas Carol) jako Ebenezer Scrooge
1998: Star Trek: Rebelia (Star Trek: Insurrection) jako Jean-Luc Picard
1998: Rozprawa (Dad Savage) jako Dad Savage
1998: Schron (Safe House) jako Mace Sowell
1998: Moby Dick jako kapitan Ahab
1997: Teoria spisku (Conspiracy Theory) jako dr Jonas
1997: Spryciarz (Masterminds) jako Raif Bentley
1996: Star Trek: Pierwszy kontakt (Star Trek: First Contact) jako Jean-Luc Picard
1996: Duch Canterville (The Canterville Ghost) jako sir Simon de Canterville
1995: Wybierz mnie (Let It Be Me) jako John
1995: Jeffrey jako Sterling
1994: Star Trek: Pokolenia (Star Trek: Generations) jako Jean-Luc Picard
1994: Gunmen jako Loomis
1994: In Search of Dr. Seuss jako sierżant Mulvaney
1993: Robin Hood: Faceci w rajtuzach (Robin Hood: Men in Tights) jako król Ryszard
1993: Pociąg śmierci (Death Train) jako Malcolm Philpot U.N.A.C.O.
1991: Historia z Los Angeles (L.A. Story) jako Mr. Perdue
1987: Diabelska dyscyplina (The Devil’s Disciple) jako Reverend Anderson
1986: Lady Jane jako Henry Grey, książę Suffolk
1985: Siła witalna (Lifeforce) jako dr Armstrong
1985: Dzikie gęsi II (Wild Geese II) jako Rosyjski generał
1985: Doktor i diabły (The Doctor and the Devils) jako prof. Macklin
1985: Kryptonim „Szmaragd” (Code name: Emerald) jako Płk Peters
1984: Diuna (Dune) jako Gurney Halleck
1984: Uindii jako Mr. Duffner
1984: Papież Jan Paweł II (Pope John Paul II) jako Władysław Gomułka
1981: Excalibur jako Leondegrance
1980: Mały lord Fauntleroy (Little Lord Fauntleroy) jako Wilkins
1980: Hamlet, Prince of Denmark jako Claudius
1978: When the Actors Come jako Janos
1976: The Madness jako Largo Caballero
1975: Hedda jako Ejlert Løvborg
1975: Hennessy jako Tilney
1975: North and South jako John Thorton
1974: Antony and Cleopatra jako Enobarbus
1974: The Gathering Storm jako Clement Attlee

Seriale

2020–2023: Star Trek: Picard jako Jean-Luc Picard
2006: Eleventh Hour jako Profesor Ian Hood
2005: Statyści (Extras) jako on sam
2005: Tajemnicza wyspa (Mysterious Island) jako kapitan Nemo
2003: Frasier jako Alistair Burke (gościnnie)
1993: Star Trek: Stacja kosmiczna (Star Trek: Deep Space Nine) jako kapitan Jean-Luc Picard / Locutus (gościnnie)
1987–1994: Star Trek: Następne pokolenie (Star Trek: The Next Generation) jako Jean-Luc Picard
1982: Ludzie Smileya (Smiley’s People) jako Karla
1981–1983: Maybury jako dr Edward Roebuck
1979: Druciarz, krawiec, żołnierz, szpieg (Tinker, Tailor, Soldier, Spy) jako Karla
1976: Ja, Klaudiusz (I, Claudius) jako Sejan
1974: Upadek Orłów (Fall of Eagles) jako Włodzimierz Lenin

Głosy

2017: Emotki. Film (The Emoji Movie) Kupa
2015: Ted 2 (narrator)
2012: Epoka lodowcowa 4: Wędrówka kontynentów (Ice Age: Continental Drift) jako Ariscratle
2012: Ted jako narrator
2011: Gnomeo i Julia (Gnomeo & Juliet) jako William Szekspir
2009: The Water Warriors
2009: This Side of the Truth jako narrator
2007: Wojownicze żółwie ninja (TMNT) jako Max Winters
2006: Bambi II jako Wielki Książę Lasu
2006: The Elder Scrolls IV: Oblivion jako cesarz Uriel Septim VII
2005–2026: Amerykański tata (American Dad!) jako Avery Bullock
2005: Zebra z klasą (Racing Stripes) jako sir Trenton
2005: Kurczak Mały (Chicken Little) jako pan Wollensworth
2005: High Spirits with Shirley Ghostman jako narrator
2004: Magiczny kamień (Back to Gaya) jako Albert Drolinger
2004: Świat smoków: fantazja ożywiona (Dragons: A Fantasy Made Real) jako narrator
2004: Steamboy (Suchîmubôi) jako Lord Steam
2001: Jimmy Neutron: mały geniusz (Jimmy Neutron: Boy Genius) jako King Goobot
1999: Folwark zwierzęcy (Animal Farm) jako Napoleon
1999: If We Had No Moonjako narrator
1999: Głowa rodziny (Family Guy) jako Picard (gościnnie)
1998: Książę Egiptu (The Prince of Egypt) jako faraon Seti I
1995: 500 Nations
1994: Władca Księgi (The Pagemaster) jako awanturnik
1992: MGM: When the Lion Roarsjako narrator
1990: Liftoff! An Astronaut’s Journeyjako narrator
1989: Simpsonowie (The Simpsons) jako Numer Jeden (gościnnie)
1984: Nausicaä z Doliny Wiatru (Kaze no tani no Naushika) jako Yupa

Produkcja

2020–2023: Star Trek: Picard (producent wykonawczy)
2015–2016: Pogadanki Blunta (producent wykonawczy)
2003: Lew w zimie (The Lion in Winter) (producent wykonawczy)
2002: Król Teksasu (King of Texas) (producent wykonawczy)
1999: Opowieść wigilijna (A Christmas Carol) (producent wykonawczy)
1998: Star Trek: Rebelia (Star Trek: Insurrection) (producent)
1996: Duch Canterville (The Canterville Ghost) (producent)

Reżyseria

1987–1994: Star Trek: Następne pokolenie (Star Trek: The Next Generation)

Przypisy

1 2 3 Patrick Stewart: aktor, który z łatwością odnajdywał się w Star Treku i twórczości Szekspira [online], BBC News Polska [dostęp 2026-10-30] (pol.).
1 2 AlbertA. Wokulski AlbertA., Nie żyje Patrick Stewart. Legendarny aktor Star Treka i X-Men miał 86 lat [online], ppe.pl, 29 października 2026 [dostęp 2026-10-29] .
1 2 3 4 5 Aaron Couch: Patrick Stewart, ‘Star Trek’ Captain and ‘X-Men’ Superhero, Dies at 86. The Hollywood Reporter, 2026-10-29. [dostęp 2025-10-29]. (ang.).
1 2 Szlachcic z pokładu USS Enterprise. Plejada.pl. [dostęp 2010-08-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-18)]. (pol.).
↑ Patrick Stewart. Walk of Fame. [dostęp 2024-07-24]. (ang.).
↑ David Ferrell: Hollywood Star Walk: Patrick Stewart. „Los Angeles Times”, 11 lutego 2010. [dostęp 2024-07-24]. (ang.).
1 2 The London Gazette; Nr 59282; s. 1. thegazette.co.uk, 31 grudnia 2009. [dostęp 2025-02-21]. (ang.).
1 2 The London Gazette; Nr 59520; s. 15861. thegazette.co.uk, 17 sierpnia 2010. [dostęp 2025-02-21]. (ang.).
1 2 Star Trek star Patrick Stewart knighted at Palace. bbc.com, 2 czerwca 2010. [dostęp 2025-02-21]. (ang.).
↑ Patrick Stewart. Internet Broadway Database. [dostęp 2022-05-06]. (ang.).
↑ Rebecca Flint Marx: Patrick Stewart Biography. AllMovie. [dostęp 2022-05-06]. (ang.).
↑ Patrick Stewart. Internet Off-Broadway Database. [dostęp 2022-05-06]. (ang.).
↑ Patrick Stewart. Rotten Tomatoes. [dostęp 2022-05-06]. (ang.).
↑ Patrick Stewart Awards. AllMovie. [dostęp 2022-05-06]. (ang.).
↑ The London Gazette; Nr 56070; s. 24. thegazette.co.uk, 30 grudnia 2000. [dostęp 2025-02-21]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Patrick Stewart w bazie IMDb (ang.)
Patrick Stewart w bazie Filmweb
Patrick Stewart w bazie Notable Names Database (ang.)

[bbc-pol-1] 1 2 3 Patrick Stewart: aktor, który z łatwością odnajdywał się w Star Treku i twórczości Szekspira [online], BBC News Polska [dostęp 2026-10-30] (pol.).

[ppe-2] 1 2 AlbertA. Wokulski AlbertA., Nie żyje Patrick Stewart. Legendarny aktor Star Treka i X-Men miał 86 lat [online], ppe.pl, 29 października 2026 [dostęp 2026-10-29] .

[THR-3] 1 2 3 4 5 Aaron Couch: Patrick Stewart, ‘Star Trek’ Captain and ‘X-Men’ Superhero, Dies at 86. The Hollywood Reporter, 2026-10-29. [dostęp 2025-10-29]. (ang.).

[plejada-4] 1 2 Szlachcic z pokładu USS Enterprise. Plejada.pl. [dostęp 2010-08-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-18)]. (pol.).

[5] Patrick Stewart. Walk of Fame. [dostęp 2024-07-24]. (ang.).

[6] David Ferrell: Hollywood Star Walk: Patrick Stewart. „Los Angeles Times”, 11 lutego 2010. [dostęp 2024-07-24]. (ang.).

[sir1-7] 1 2 The London Gazette; Nr 59282; s. 1. thegazette.co.uk, 31 grudnia 2009. [dostęp 2025-02-21]. (ang.).

[sir2-8] 1 2 The London Gazette; Nr 59520; s. 15861. thegazette.co.uk, 17 sierpnia 2010. [dostęp 2025-02-21]. (ang.).

[sir3-9] 1 2 Star Trek star Patrick Stewart knighted at Palace. bbc.com, 2 czerwca 2010. [dostęp 2025-02-21]. (ang.).

[10] Patrick Stewart. Internet Broadway Database. [dostęp 2022-05-06]. (ang.).

[11] Rebecca Flint Marx: Patrick Stewart Biography. AllMovie. [dostęp 2022-05-06]. (ang.).

[12] Patrick Stewart. Internet Off-Broadway Database. [dostęp 2022-05-06]. (ang.).

[13] Patrick Stewart. Rotten Tomatoes. [dostęp 2022-05-06]. (ang.).

[14] Patrick Stewart Awards. AllMovie. [dostęp 2022-05-06]. (ang.).

[15] The London Gazette; Nr 56070; s. 24. thegazette.co.uk, 30 grudnia 2000. [dostęp 2025-02-21]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

Dingle International Film Festival	Gabriel Byrne (2008) Jim Sheridan (2009) Stephen Frears (2010) Jean-Jacques Beineix (2011) Laura Dern (2014) rodzina Pecka (2016)
San Diego International Film Festival	Alan Arkin (2014) Annette Bening (2016) Patrick Stewart (2017) Keith Carradine (2018) Maurice Galway (2019) Laurence Fishburne (2019) Andy García (2022) Penelope Ann Miller (2024) Mark Hamill (2025) Viola Davis (2026)