Przejdź do zawartości

Wojna na Bliskim Wschodzie (2026)

Przejrzana
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Wojna na Bliskim Wschodzie
konflikt izraelsko-irański
Ilustracja
Od góry, lewa strona, odwrotnie do ruchu wskazówek zegara: amerykańska flota na Morzu Arabskim; odpalenie pocisku rakietowego z amerykańskiego okrętu; dym nad zbombardowanym Teheranem; atak na szkołę w Minabie; zniszczenia po nalocie na Tel Awiw; ataki powietrzne na irański okręt; izraelskie myśliwce nad syryjskim Dajr az-Zaur; amerykański myśliwiec startuje z lotniskowca
Czas

Od 28 lutego 2026

Miejsce

Azja Zachodnia, Ocean Indyjski

Terytorium

Bliski Wschód

Przyczyna

oficjalnie: eliminacja potencjału nuklearnego Iranu[1]

Strony konfliktu
 Iran
Hezbollah
Siły Mobilizacji Ludowej
Islamski Ruch Oporu w Iraku[2]
 Ruch Huti[3]
Ruch Amal[4]
 Izrael
 Stany Zjednoczone
 Arabia Saudyjska[6]
 Zjednoczone Emiraty Arabskie[6]
 Kuwejt[7]

Dowódcy
Iran A. Chamenei 
Iran M. Chamenei
Iran A. Laridżani 
Iran M. Pezeszkian
Iran M. Ghalibaf
Iran A. Nasirzade 
Iran M. Ebn or-Reza
Iran A. Musawi 
Iran A. Aliabadi
Iran M. Pakpur 
Iran A. Wahidi
Iran A. Hatami(inne języki)
Iran A. Szamchani 
Iran M. Musawi
Iran B. Behmard(inne języki)
Iran A. Elhami(inne języki)
Iran A. Tangsiri(inne języki) 
Iran S. Irani(inne języki)
N. Kassem
M. Raad
F. al-Fajad
A. Humajdawi(inne języki)
A. al-Kaʿbi(inne języki)
K. al-Chazali(inne języki)
A. al-Wala’i(inne języki)
A. al-Husi(inne języki)
M. al-Maszat
J. al-Madani(inne języki)
N. Berri
Izrael B. Netanjahu
Izrael J. Kac
Izrael E. Zamir(inne języki)
Izrael T. Bar(inne języki)
Izrael N. Lotan(inne języki)
Izrael I. Kohen(inne języki)
Izrael S. Klapper(inne języki)
Izrael R. Milo(inne języki)
Izrael S. Binder(inne języki)
Izrael D. Barnea(inne języki)
Stany Zjednoczone D. Trump
Stany Zjednoczone P. Hegseth
Stany Zjednoczone D. Caine(inne języki)
Stany Zjednoczone D. Caudle(inne języki)
Stany Zjednoczone K. Wilsbach(inne języki)
Stany Zjednoczone C. Cooper(inne języki)
Stany Zjednoczone C. Renshaw(inne języki)
Stany Zjednoczone D. France(inne języki)
Stany Zjednoczone K. Leahy(inne języki)
Stany Zjednoczone R. Correll
Stany Zjednoczone J. Ratcliffe
Arabia Saudyjska M. ibn Salman
Arabia Saudyjska C. ibn Salman(inne języki)
Arabia Saudyjska F. ar-Ruwajli(inne języki)
Arabia Saudyjska T. ibn Bandar(inne języki)
Arabia Saudyjska M. al-Amr(inne języki)
Arabia Saudyjska D. al-Aluwajt(inne języki)
Zjednoczone Emiraty Arabskie M. ibn Zajid
Zjednoczone Emiraty Arabskie H. Al Maktum
Zjednoczone Emiraty Arabskie I. al-Mazru’i(inne języki)
Kuwejt M. as-Sabah
Kuwejt A. as-Sabah(inne języki)
Kuwejt B. al-Muzajn
Straty
Iran 3468 zabitych (≥1400 cywilów)[8]

Liban ≥2702 zabitych[8]

Izrael ≥45 zabitych
Izrael 8614 rannych[8]
Stany Zjednoczone 15 zabitych
Stany Zjednoczone 538 rannych[9]

Wojna na Bliskim Wschodziemiędzynarodowy konflikt zbrojny, który rozpoczął się 28 lutego 2026 roku od zbombardowania Iranu w ramach izraelskiej operacji „Ryczący Lew” (hebr. מִבְצַע שְׁאָגַת הָאֲרִי, miwca sze’agat ha-ari) i amerykańskiej „Epicka Furia” (ang. operation Epic Fury), na co Iran odpowiedział atakami odwetowymi na kraje regionu w ramach operacji „Dotrzymana Obietnica 4” (pers. عملیات وعده صادق ۴, amaliat wadeh sadegh 4). Konflikt rozszerzył się o działania zbrojne Izraela w Libanie, który w ramach walk z wspierającymi Iran podległymi mu bojówkami(inne języki) (zwłaszcza z Hezbollahem) dokonał inwazji lądowej na ten kraj(inne języki). Do ataków na Iran bądź jego sojuszników przyłączyły się potajemnie również ostrzeliwane przez niego Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Kuwejt[6][7]. Działania zbrojne doprowadziły do zablokowania przez Iran(inne języki) kluczowej dla światowej gospodarki cieśniny Ormuz, co spowodowało światowy kryzys paliwowy(inne języki).

Walki z Iranem ustały 8 kwietnia 2026 roku po zawarciu trwającego rozejmu(inne języki). Starcia w Libanie formalnie przerwano osobnym rozejmem(inne języki) z 16 kwietnia 2026 roku. 11 kwietnia 2026 roku w pakistańskim Islamabadzie odbyły się rozmowy pokojowe(inne języki), które nie przyniosły porozumienia. Stany Zjednoczone w ramach nacisków na Iran nałożyły na niego blokadę morską(inne języki).

W trakcie nalotów siły izraelsko-amerykańskie dokonały zamachu(inne języki) na rządzącego od 1989 roku najwyższego przywódcy Iranu Alego Chameneiego oraz szeregu innych irańskich liderów, co doprowadziło do niejasności kto faktycznie kieruje krajem(inne języki).

Wojna stanowi część szerszego konfliktu Izraela z Iranem, a jego wybuch stanowił złamanie zawieszenia broni, które zakończyło poprzednią wojnę Izraela i USA z Iranem z 2025 roku. Jest epizodem szerszego kryzysu geopolitycznego na Bliskim Wschodzie(inne języki), który rozpoczął się od wybuchu wojny w Strefie Gazy w 2023 roku i zbiegł się z trwającym od 2025 roku kryzysem wewnętrznym w Iranie(inne języki). Walki w Libanie są kolejną odsłoną trwającego od 2023 roku konfliktu zbrojnego Izraela z Hezbollahem(inne języki).

Kalendarium

[edytuj | edytuj kod]

28 lutego

[edytuj | edytuj kod]

W sobotę 28 lutego siły zbrojne Izraela i Stanów Zjednoczonych rozpoczęły bombardowanie celów w Iranie. 200 myśliwców dokonało nalotu na 500 różnych obiektów, m.in. w Teheranie, Isfahanie i w Tebrizie. W ataku zniszczone zostały m.in. pałac prezydencki i budynek Rady Bezpieczeństwa Narodowego[10][11].

Według danych Czerwonego Półksiężyca w wyniku nalotów w Iranie zginęło 201 osób oraz blisko 750 zostało rannych. Wśród ofiar znaleźli się m.in. Mohammad Pakpur (dowódca Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej), Ali Szamchani (doradca najwyższego przywódcy), oraz Aziz Nasirzade (minister obrony)[10].

Pierwszego dnia ataku doszło do trafienia pociskiem rakietowym w szkołę podstawową dla dziewcząt Szadżare Tajjebe w Minabie, w wyniku którego zginęło co najmniej 115 uczennic[12], a kolejnych kilkadziesiąt osób zostało rannych. Atak ten spotkał się z ostrą krytyką ze strony irańskich władz, które określiły go mianem zbrodni wojennej[13]. Analizy wskazują, że w szkołę trafił pocisk Tomahawk, a sprawcami ataku byli Amerykanie[14].

Iran odpowiedział wystrzeleniem ponad 100 rakiet i dronów w stronę Izraela oraz atakiem na bazy amerykańskie w Kuwejcie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Katarze i Bahrajnie[10]. Ponadto rakiety uderzyły w międzynarodowe lotnisko w Kuwejcie[15] i wieczorem w luksusowy hotel w Dubaju[16]. Ponadto Iran ogłosił, iż zablokował(inne języki) cieśninę Ormuz[10].

Izrael i USA doniosły, że podczas nalotów na Teheran zginął najwyższy przywódca Iranu Ali Chamenei[17][18], czemu strona irańska początkowo zaprzeczała[19].

W związku z sytuacją Izrael, Iran, ZEA oraz Irak zamknęły swoją przestrzeń powietrzną dla samolotów. Linie zawiesiły swoje połączenia do tych państw, a samoloty zostały zawrócone[20].

Irański atak powietrzny w Tel Awiwie spowodował śmierć kobiety, a 22 osoby odniosły obrażenia[21]. Z kolei w ZEA w wyniku odłamków zginął imigrant z Azji[22][23].

W wyniku izraelskiego ataku na bazę PMF w Iraku zginęło dwóch bojowników, a trzech zostało rannych[24].

Marzec

[edytuj | edytuj kod]

1 marca

[edytuj | edytuj kod]

Przed godziną 2:00 czasu lokalnego (23:00 czasu polskiego) irański dron, najprawdopodobniej poprzez błąd systemu, wleciał w hotel Burdż al-Arab w Dubaju[25]. Drony trafiły też w porty lotnicze w Abu Zabi, gdzie w wyniku uderzenia zginęła jedna osoba, a kolejne siedem zostało rannych oraz w Dubaju, gdzie zostało rannych czterech pracowników lotniska[26]. Po raz kolejny irański pocisk uderzył w Zjednoczone Emiraty Arabskie, które nie biorą udziału w wojnie.

Około godziny 5:00 czasu lokalnego (2:30 czasu polskiego) irańskie rządowe media oficjalnie potwierdziły, że w ataku z dnia poprzedniego zginął(inne języki) najwyższy przywódca Ali Chamenei[27][28]. W Iranie z tego powodu ogłoszono 40-dniową żałobę narodową[29].

Irańskie media zawiadomiły 1 marca 2026, że w wyniku ataku zginął Mahmud Ahmadineżad, były prezydent Iranu w latach 2005–2013[30], jednak informacja ta nie została potwierdzona[31][32].

Irański pocisk balistyczny uderzył tego dnia w schron w izraelskim mieście Bet Szemesz, zabijając 9 osób[33].

Na czas wakatu po śmierci Alego Chameneiego obowiązki najwyższego przywódcy przejęła Rada Przywódcza, w której skład weszli: Masud Pezeszkian (prezydent Iranu), Alireza Arafi (członek Zgromadzenia Ekspertów i głowa seminariów szyickich w kraju) oraz Gholamhosejn Mohseni-Eże’i (głowa sądownictwa w Iranie)[34].

W wyniku ataku irańskiego drona w Kuwejcie zginęło sześciu amerykańskich żołnierzy, a kilkanaście zostało rannych[35].

2 marca

[edytuj | edytuj kod]

Izrael rano uderzył w cele związane z Hezbollahem w Libanie. Na skutek ataku zginęły 52 osoby, a 154 zostały ranne[36]. Dodatkowo tego dnia Izraelczycy przeprowadzili dwa ataki na trzy budynki kompleksu nuklearnego w Natanz, mimo że nie jest on czynny od czerwca 2025 roku[37][38].

Nad Kuwejtem zostały strącone 3 amerykańskie samoloty F-15E – według wstępnych doniesień myśliwce zostały omyłkowo zestrzelone przez kuwejcką obronę powietrzną, za to późniejsze ustalenia wskazują, że sprawcą zestrzelenia był kuwejcki F/A-18 Hornet[39]. Piloci katapultowali się i przeżyli[39]. Ponadto 1 lub 2 marca trafiony przez irańskie pociski został radar amerykańskiego systemu THAAD w Mwaffak w Jordanii[40].

Według izraelskiego ministra zdrowia wskutek działań wojennych na terenie Izraela zginęło do tej pory 12 osób, a 777 osób zostało rannych[33][41]. W Iranie, według Czerwonego Półksiężyca, zginęło 787 osób, z czego 165 to ofiary sobotniego ataku na szkołę w Minabie[42].

3 marca

[edytuj | edytuj kod]

Armia izraelska wkroczyła do południowego Libanu, aby – jak określił rzecznik Sił Obronnych Izraela ppłk Nadaw Szoszani – „zapobiec atakom przeciwko ludności cywilnej i bardzo ważnym strategicznie punktom”. Według izraelskiego ministra obrony Jisra’ela Kaca dokonano tego w celu „ochrony przygranicznych miejscowości, które są ostrzeliwane przez Hezbollah”[43][44].

Również tego dnia Siły Obronne Izraela kontynuowały intensywne ataki na cele w Iranie. Wśród zaatakowanych celów znalazły się radary i innego rodzaju urządzenia wykrywające, wyrzutnie rakiet ziemia–powietrze, wyrzutnie rakiet ziemia–ziemia i powiązana z nimi infrastruktura, centra dowodzenia i kontroli, strategiczne bazy wojskowe w Teheranie oraz obiekty wykorzystywane do mechanizmów represji i egzekwowania prawa przez irański reżim. IDF zaatakowały także przy użyciu lotnictwa położony w stolicy Iranu kompleks irańskich przywódców, najważniejszą z siedzib irańskiego reżimu, i budynek Irańskiej Instytucji Nadawczej. Oprócz celów w Teheranie przeprowadzono również ataki w rejonie Isfahanu, w Parchin(inne języki), w Kermanie oraz na bazę irańskiej marynarki wojennej w Buszehr. Dodatkowo wojsko amerykańskie zniszczyło 11 irańskich statków. Według różnych doniesień, Izrael i Stany Zjednoczone zaatakowały irańskie siły graniczne wzdłuż granicy iracko-irańskiej, a oceny zawarte w tych doniesieniach wskazywały, że celem było umożliwienie siłom kurdyjskim w północnym Iraku wkroczenia do Iranu i podjęcia działań przeciwko reżimowi. W godzinach popołudniowych 3 marca Siły Powietrzne Izraela dokonały ataku na zebranie Zgromadzenia Ekspertów w Kom, gdy wybierano nowego najwyższego przywódcę Iranu[37].

4 marca

[edytuj | edytuj kod]
Zatopienie irańskiej lekkiej fregaty rakietowej IRINS „Dena” u wybrzeża Cejlonu widziane z amerykańskiego okrętu podwodnego USS „Charlotte” (4 marca)

W nocy z 3 na 4 marca siły Izraela i USA przeprowadziły kolejną falę nalotów. W odwecie Iran zaatakował dronami cele w Emiratach i Katarze. Jeden z dronów spowodował pożar na terenie amerykańskiego konsulatu w Dubaju[45]. W Kuwejcie po trafieniu odłamkami zginęła 11-letnia dziewczynka[46][47].

W pobliżu Cejlonu, około 75 kilometrów na południe od portu Galle na Sri Lance amerykański okręt podwodny zaatakował torpedami irańską fregatę IRINS „Dena”, zatapiając ją. Zginęło co najmniej 87 członków załogi irańskiej jednostki[48].

W Libanie Siły Powietrzne Izraela zbombardowały m.in. Baalbek, podczas gdy wojska lądowe zaatakowały Al-Chijam[49].

5 marca

[edytuj | edytuj kod]

Amerykańskie siły powietrzne zbombardowały irańskie lotniska, niszcząc na ziemi co najmniej pięć samolotów[50].

Irańskie drony wleciały na teren azerbejdżańskiej Nachiczewańskiej Republiki Autonomicznej, rozbijając się m.in. w pobliżu lotniska w Nachiczewanie. Na wkutek uderzenia cztery osoby zostały ranne[51]. Władze Azerbejdżanu zażądały wyjaśnień i zastrzegły sobie prawo do odwetu[52][53].

6 marca

[edytuj | edytuj kod]

W nocy z 5 na 6 marca nastąpiła kolejna fala bombardowań Teheranu przez Siły Powietrzne Izraela[54].

W walkach w Libanie rannych zostało ośmiu izraelskich żołnierzy z brygady Giwati, w tym syn skrajnie prawicowego ministra Becalela Smotricza[49].

7 marca

[edytuj | edytuj kod]

Tego dnia w godzinach porannych Iran dokonał ataku dronów na port lotniczy Dubaj, który spowodował konieczność tymczasowego zawieszenia jego działalności zarówno krótko po ataku, jak i o poranku następnego dnia. Atak nastąpił po zapewnieniach prezydenta Iranu, Masuda Pezeszkiana, że nie będzie z jego strony już żadnych uderzeń na sąsiednie kraje, pod warunkiem, że nie będzie dochodziło z terenów tych państw do ataków na Iran i przeproszeniu za wcześniejsze irańskie ataki[55][56].

8 marca

[edytuj | edytuj kod]

W nocy z soboty na niedzielę Stany Zjednoczone i Izrael zbombardowały magazyny ropy naftowej i rafinerię w Teheranie[57]. Równolegle Izraelski Korpus Morski przeprowadził uderzenie na hotel w Bejrucie, gdzie wśród zabitych znaleźli się czterej irańscy oficerowie odpowiedzialni za koordynację z Hezbollahem[49].

8 marca Modżtaba Chamenei, syn poprzedniego najwyższego przywódcy Aliego Chamenejego, został wybrany przez Zgromadzenie Ekspertów nowym najwyższym przywódcą Iranu[58][59].

Tego dnia w zasadzce Hezbollahu na czołg IDF w południowym Libanie zginęło dwóch izraelskich żołnierzy[49], co stanowiło pierwsze potwierdzone ofiary śmiertelne w szeregach IDF od wznowienia wojny[57]. Liczba uchodźców wewnętrznych w Libanie sięgnęła 510 tysięcy. Izrael zażądał od libańskich mieszkańców ewakuacji za rzekę Litani[49].

9 marca

[edytuj | edytuj kod]

9 marca Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej ponownie ogłosił zamknięcie cieśniny Ormuz i zagroził ostrzeliwaniem statków próbujących przepłynąć tą trasą[60]. Tego dnia siły NATO strąciły w przestrzeni powietrznej Turcji pocisk nadlatujący od strony Iranu[61].

Rakiety Hezbollahu zniszczyły ośrodek łączności satelitarnej w dolinie Ela, na południe od Tel Awiwu[49][62].

Izrael zażądał od Libańczyków opuszczenia całej Ad-Dahija[49].

10 marca

[edytuj | edytuj kod]

10 marca Izrael przeprowadził kolejną „szeroką falę” nalotów na Teheran, wymierzonych w infrastrukturę stolicy Iranu[63].

W odpowiedzi Iran przeprowadził trzy fale ataków odwetowych na Izrael oraz bazy Stanów Zjednoczonych w Emiratach i Arabii Saudyjskiej[63].

11 marca

[edytuj | edytuj kod]

11 marca w Teheranie odbyła się ceremonia pogrzebowa irańskich dowódców wojskowych, którzy zginęli w dotychczasowych atakach. Pomimo zagrożenia kolejnymi nalotami, uczestniczyły w niej tysiące Irańczyków[64].

Amerykańskie wojsko poinformowało o zniszczeniu 16 irańskich stawiaczy min[65].

Dwa drony uderzyły w sąsiedztwie lotniska w Dubaju[64][66].

Wieczorem Hezbollah wystrzelił około 100 rakiet w kierunku Hajfy, większość została przechwycona[67].

12 marca

[edytuj | edytuj kod]

Rano miała miejsce seria nalotów wymierzonych w Islamski Ruch Oporu w Iraku; w Al-Ka’im i Kirkuku zginęło 35 bojowników, a 90 zostało rannych[68]. Tegoż dnia Siły Powietrzne Izraela zbombardowały obiekty nuklearne pod Teheranem[69].

Irańska armia przekazała z kolei, że uderzyła dronami w izraelskie lotniska wojskowe Palmachim i Owda, a także w siedzibę Szin Bet[70]. W Bahrajnie pociski trafiły w zbiorniki paliwa w Al-Muharrak, w pobliżu międzynarodowego lotniska[70].

W Iraku rozbił się amerykański tankowiec powietrzny KC-135, cała sześcioosobowa załoga zginęła[71]. Według Amerykanów był to wypadek, za to zestrzelenie samolotu przypisał sobie Islamski Ruch Oporu w Iraku[71].

W wyniku ataku irańskiego drona w Irackim Kurdystanie zginął francuski żołnierz, Arnaud Frion[72].

13 marca

[edytuj | edytuj kod]

Irańskie pociski spadły w Zarzir w północnej części Izraela, wywołując dyskusje o braku ochrony izraelskich Arabów[73].

Oprócz tego pięć amerykańskich samolotów zostało uszkodzonych w irańskim ostrzale ich bazy w Arabii Saudyjskiej[74].

14 marca

[edytuj | edytuj kod]

Stany Zjednoczone zbombardowały irańską wyspę Chark, która jest głównym hubem eksportowym irańskiej ropy naftowej[75]. CENTCOM poinformowało o zniszczeniu bunkrów oraz składów min morskich[76]. Rzecznik władz Iranu powiedział, że ataki na infrastrukturę naftową Iranu wywołają „nowy poziom” odwetu[76]. Tego dnia niezidentyfikowany pocisk lub dron uderzył w lądowisko śmigłowców na terenie ambasady USA w Bagdadzie[76].

Według doniesień podawanych przez agencje Semafor i Reuters, Izrael poskarżył się amerykańskim urzędnikom, że kończą mu się zapasy pocisków przechwytujących[77]. Komentatorzy zwrócili też uwagę na fakt, iż koszt zestrzelenia drona Shahed 136 przy użyciu systemów „Patriot” wielokrotnie przewyższa koszt budowy takiego drona[78].

Irański minister spraw zagranicznych oznajmił, że cieśnina Ormuz jest otwarta dla żeglugi, ale nie dla tankowców oraz wrogich jednostek amerykańskich i izraelskich[60].

15 marca

[edytuj | edytuj kod]

Rano 15 marca irański dron uderzył w bazę Ali as-Salim w Kuwejcie, gdzie stacjonują żołnierze z Włoch i Stanów Zjednoczonych. Nie odnotowano strat w ludziach, za to zniszczony został hangar i – według pierwszych doniesień – jeden należący do Włochów bezzałogowiec[79]. Według późniejszych doniesień i analiz zdjęć satelitarnych w atakach dronów na bazę Ali as-Salim uszkodzone zostały też trzy kuwejckie i dwa włoskie myśliwce[80].

16 marca

[edytuj | edytuj kod]

Siły Obronne Izraela poinformowały o rozpoczęciu operacji lądowej przeciwko pozycjom Hezbollahu w południowym Libanie. Według komunikatu IDF działania te miały na celu wzmocnienie „wysuniętej linii obrony” oraz likwidację infrastruktury militarnej i bojowników działających na granicy z Izraelem. Operację poprzedziły rajdy izraelskich sił w wschodnim sektorze południowego Libanu, podczas których, według doniesień, zginęło kilku bojowników Hezbollahu[81]. Tego dnia Siły Powietrzne Izraela zniszczyły na lotnisku Teheran-Mehrabad tzw. irański Air Force One, czyli samolot pasażerski Airbus A340-300, z którego korzystał był ajatollah Chamenei[82].

17 marca

[edytuj | edytuj kod]

W wyniku izraelskiego nalotu w Teheranie zginął Ali Laridżani, uważany za kluczową postać irańskiej polityki[83].

18 marca

[edytuj | edytuj kod]

Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych po raz pierwszy użyły nowego typu bomby przeciwbunkrowej. Dwutonowe bomby GBU-72(inne języki) zostały zrzucone na umocnienia w rejonie cieśniny Ormuz[84]. Tego dnia w nalocie IAF zginął Esma’il Chatib(inne języki), minister wywiadu Iranu, co zostało potwierdzone przez prezydenta Masuda Pezeszkiana[85]. Siły amerykańsko-izraelskie zbombardowały także rafinerię South Pars w Bandar Kangan[86].

19 marca

[edytuj | edytuj kod]
Trafienie F-35 nad Iranem (19 marca)

Siły Powietrzne Izraela zaatakowały irańskie okręty w Bandar-e Anzali nad Morzem Kaspijskim[87].

Tymczasem Rada Północnoatlantycka zdecydowała o tymczasowym zawieszeniu misji szkoleniowej NATO w Iraku i ewakuacji około 600 żołnierzy. Sojusz poinformował, że wycofanie sił ma charakter „operacyjnej pauzy”, a powrót instruktorów ma nastąpić po ustabilizowaniu się sytuacji w regionie[88].

Obrona przeciwlotnicza Iranu uszkodziła amerykański F-35, który wprawdzie po tym zdarzeniu wylądował awaryjnie, niemniej to pierwsze potwierdzone trafienie tego typu nowoczesnego myśliwca zbudowanego w technologii stealth[89][90].

Kata’ib Hezbollah ogłosił, że wstrzyma ataki na ambasadę USA w Bagdadzie na pięć dni, pod warunkiem zakończenia bombardowań Bejrutu i zakończenia przesiedlania cywilów[91]. Mimo to w amerykańskich nalotach w północnym Iraku zginęło dwóch bojowników PMF[92].

20 marca

[edytuj | edytuj kod]

W izraelskim nalocie na Iran zginął Ali Mohammad Naini(inne języki), rzecznik Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej[93]. Tego dnia, w święto Nouruz, Modżtaba Chamenei po raz pierwszy jako nowy przywódca Iranu wygłosił orędzie, w którym zapowiedział dalszy opór[94].

21 marca

[edytuj | edytuj kod]

Rano Amerykanie zbombardowali przy użyciu bomb penetrujących ośrodek nuklearny w Natanz[95]. Z kolei Iran wystrzelił dwa pociski balistyczne w kierunku amerykańsko-brytyjskiej bazy Diego Garcia na Oceanie Indyjskim; i choć te rakiety nie trafiły w cel, okazało się, że zasięg irańskich pocisków może być większy niż dotąd sądzono[96]. W kolejnych godzinach Iran uderzył dronami w zbiorniki z paliwem na lotnisku Ben Guriona w Tel Awiwie[97]. Tegoż dnia Hezbollah ostrzelał Ma’alot-Tarszicha[98].

Po południu zaatakowane dronami zostały bazy Al-Minhad w Zjednoczonych Emiratach Arabskich oraz Ali as-Salim w Kuwejcie (według Iranu to właśnie z tych baz Amerykanie zaatakowali wcześniej wyspę Chark)[99]. Wieczorem irańska rakieta trafiła w izraelskie miasto Dimona, w pobliżu Centrum Badań Jądrowych, raniąc ponad 54 osoby[98][100]. Irańskie władze niedługo później poinformowały, że atak na mieszczącą główny izraelski ośrodek badań jądrowych Dimonę jest odpowiedzią na wcześniejszy atak na ośrodek wzbogacania uranu w Natanz, do którego przeprowadzenia IDF w późniejszym oświadczeniu się nie przyznały. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej stwierdziła, że jest świadoma tego zdarzenia i że nie odnotowała wzrostu promieniowania radioaktywnego na najbliższym obszarze[100]. Kolejny irański pocisk balistyczny uderzył w centrum miasta Arad, powodując rozległe zniszczenia i zranienie co najmniej 65 osób[101].

22 marca

[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump postawił 48-godzinne ultimatum, żądając otwarcia Cieśniny Ormuz i grożąc zniszczeniem irańskiej infrastruktury energetycznej, jeśli ten do tego czasu nie zastosuje się do ultimatum. W odpowiedzi Iran zagroził atakami na instalacje energetyczne państw zatoki perskiej posiadające bazy USA oraz instalację odsalania wody w regionie, a także pełnym zaminowaniem cieśniny[102].

23 marca

[edytuj | edytuj kod]

Prezydent USA ogłosił, że Stany Zjednoczone i Iran przeprowadziły „owocne rozmowy”. Trump poinformował również o wstrzymaniu ataków na Iran na pięć dni oraz przedłużył ultimatum do 28 marca[103]. Izrael jednak dalej kontynuował naloty na Iran[104]. Iran kategorycznie zaprzeczył, że prowadzi jakiekolwiek negocjacje ze Stanami Zjednoczonymi, twierdząc, że twierdzenia Trumpa to celowy zabieg USA mający na celu uspokojenie rynków i obniżenie cen ropy naftowej[105].

Islamski Ruch Oporu w Iraku zaatakował amerykańską bazę Camp Victory(inne języki) pod Bagdadem przy użyciu dronów, które uszkodziły lub zniszczyły radar i śmigłowiec[106].

24 marca

[edytuj | edytuj kod]

Donald Trump podtrzymał swoje stanowisko na temat prowadzenia rozmów z Iranem, a Iran ponownie zaprzeczył deklaracji prezydenta Stanów Zjednoczonych, który wspomniał o rzekomych „produktywnych rozmowach” z Iranem[107].

Agencja Bloomberg przekazała, że Zjednoczone Emiraty Arabskie i Arabia Saudyjska rozważały przyłączenie się do wojny, tracąc cierpliwość wobec ciągłego naruszania ich przestrzeni powietrznej przez ataki odwetowe Iranu. Określiły one „czerwoną linię”, po której przekroczeniu mogłyby dołączyć do wojny przeciwko Iranowi, byłby nią atak Teheranu na infrastrukturę energetyczną i wodną tych krajów[108].

W irańskim ataku rakietowym w Irackim Kurdystanie zginęło sześciu bojowników Peszmergów, a 44 zostało rannych[109][110]. Z kolei w wyniku amerykańskich nalotów w Iraku zginęło 15 bojowników PMF, w tym dowódca Saad Dawai al-Baiji, a kilkadziesiąt zostało rannych[111][112].

W Libanie bojownicy Hezbollahu zniszczyli osiem izraelskich czołgów[113][114].

25 marca

[edytuj | edytuj kod]

Iran kategorycznie odrzucił plan pokojowy Donalda Trumpa składający się z 15 punktów (do tych punktów należało m.in. zaprzestanie wzbogacania uranu przez Iran, zgoda na inspekcję fabryk uranu, otwarcie cieśniny Ormuz, ograniczenie ilości rakiet balistycznych i ograniczenie wsparcia dla bojówek szyickich w regionie) oraz ogłosił własny 5-punktowy plan dotyczący tej kwestii (mówiący o gwarancji ze strony sojuszników i USA o niewznawianie konfliktu przeciwko Iranowi, uznaniu międzynarodowym pełnej kontroli Iranu nad cieśniną Ormuz, a także o reparacjach dla Iranu po zakończeniu konfliktu)[115]. Do tego Iran zagroził USA otwarciem nowego frontu, jeżeli USA podejmą próbę ataku lądowego na irańskie wyspy, w tym wyspę Chark. Tym nowym frontem mają być Huti z Jemenu, mający blokować cieśninę Bab al-Mandab – skutkiem tego, jak podawali analitycy, byłby jeszcze większy skok cen paliw oraz wciągnięcie całego regionu w długotrwałą wojnę na wyniszczenie[116].

Były sekretarz obrony USA i szef CIA Leon Panetta ocenił operację Donalda Trumpa przeciw Iranowi jako „spektakularną porażkę” oraz „strzał w kolano”[117].

26 marca

[edytuj | edytuj kod]

Według izraelskich mediów w nalocie w Bandar-e Abbas zginął dowódca marynarki wojennej IRGC Alireza Tangsiri(inne języki), odpowiedzialny za blokadę cieśniny Ormuz; Iran nie potwierdził tych doniesień[118].

Tego dnia w południowym Libanie bojownicy Hezbollahu zadali ciężkie straty wkraczającym do Libanu wojskom Izraela, niszcząc 12 czołgów Merkawa, co stanowi najpoważniejsze straty izraelskich sił pancernych od ponad 40 lat[113][114].

27 marca

[edytuj | edytuj kod]

Izrael zbombardował reaktor na ciężką wodę w pobliżu Araku oraz zakład obróbki uranu w Ardakanie[119].

Iran uderzył w bazę lotniczą Prince Sultan(inne języki) w Arabii Saudyjskiej, trafiając co najmniej jednym pociskiem balistycznym i kilkoma dronami. Rannych zostało co najmniej 12 żołnierzy amerykańskich[120], a do tego zniszczony został samolot E-3[121].

28 marca

[edytuj | edytuj kod]

Jemeńscy rebelianci Huti, wspierani przez Iran, ogłosili przeprowadzenie swojego pierwszego ataku rakietowego na Izrael, co oznaczało ich formalne przystąpienie do konfliktu. Wystrzelili salwę rakiet balistycznych, celując we „wrażliwe cele wojskowe” na południu Izraela. Izraelskie siły obronne (IDF) potwierdziły przechwycenie rakiet wystrzelonych z Jemenu[122].

Na Bliski Wschód przybył okręt USS Tripoli z 3500 żołnierzami piechoty morskiej (marines) na pokładzie. Według zachodnich mediów Amerykanie rozważają wysłanie w rejon walk dodatkowych 10 tys. żołnierzy. „The Wall Street Journal” łączy to z możliwym przygotowaniem do operacji lądowej w Republice Islamskiej[123].

29 marca

[edytuj | edytuj kod]

Rzecznik Huti, Jahja Sari (około 1:00 w nocy czasu Polskiego), wydał oświadczenie, że jeszcze w sobotę (28) grupa szyicka przeprowadziła „zmasowany ostrzał rakietami manewrującymi i dronami”, którego celem było „kilka kluczowych obiektów wojskowych” Izraela, który był skoordynowany z jednoczesnym ostrzałem ze strony Iranu i Hezbollahu[124].

W nocy Izrael przeprowadził sukcesywny ostrzał infrastruktury cywilnej w Iranie, w tym źródło wody w Haftkel. Iran przeprowadził serię ataków odwetowych na Izrael i państwa regionu związane z USA. Piętnastu dronom udało się przebić przez obronę przeciwlotniczą, wywołując pożar na lotnisku w Kuwejcie. Systemy obrony przeciwrakietowej ZEA aktywnie reagowały na irańskie rakiety i drony, według ministerstwa obrony wybuchy były słyszalne na terenie całego państwa. W Bahrajnie natomiast zaatakowano zakłady „Aluminium Bahrain”, rannych zostało dwóch pracowników. Firma już wcześniej ograniczyła produkcję o 19% z powodu blokady cieśniny Ormuz. Doszło również do ostrzału baz w północnym Izraelu, do czego przyznał się Hezbollah. W dodatku kolejna szyicka milicja stacjonująca w Iraku, Aszhab al-Kahf(inne języki), zapowiedziała uderzenia na amerykańskie bazy w Jordanii[125].

W Libanie zginęli dwaj indonezyjscy żołnierze sił pokojowych UNIFIL[126]. W innym incydencie tego dnia został ranny polski żołnierz, gdy na drodze patrolu PKW eksplodowała mina[126].

30 marca

[edytuj | edytuj kod]

Ataki amerykańsko-izraelskie uszkodziły budynki WHO w Iranie, co utrudniło działanie organizacji w tym państwie, chociaż żaden z pracowników nie ucierpiał[127].

Irański pocisk lub jego odłamki spadły w strefie przemysłowej Hajfy, powodując pożar w rafinerii[128].

W związku z irańskimi groźbami nt. ataków na izraelskie i amerykańskie uczelnie na Bliskim Wschodzie część z owych uczelni przeszła na nauczanie zdalne[129].

31 marca

[edytuj | edytuj kod]
Samoloty amerykańskiej marynarki wojennej startują z lotniskowca na misję przeciwko Iranowi (31 marca)

Irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej zapowiedział, że 1 kwietnia, od godziny 20:00 czasu teherańskiego, zaczną się uderzenia na bliskowschodnie siedziby 18 ważnych amerykańskich firm technologicznych. Ma być to odpowiedź na śmierć irańskich cywilów w wyniku działań USA[130][131][132]. Iran oskarżył także Izrael i Stany o ataki na budynki firm produkujących leki[127].

Tego dnia izraelski minister Jisra’el Kac zapowiedział niszczenie przygranicznych miejscowości w Libanie i okupację terenów aż do rzeki Litani[133].

Kwiecień

[edytuj | edytuj kod]

1 kwietnia

[edytuj | edytuj kod]

Izraelski Korpus Morski przeprowadził ostrzał Bejrutu, w którym zginął Jusuf Isma’il Haszem, dowódca południowego frontu Hezbollahu[134].

2 kwietnia

[edytuj | edytuj kod]

Most autostradowy w Karadż, najwyższy most w Iranie, został częściowo zniszczony w wyniku amerykańsko-izraelskiego nalotu, w którym zginęło osiem osób[135]. Tegoż dnia irańskie drony uderzyły w amerykańskie centrum logistyczne w Bagdadzie oraz w centrum danych firmy Amazon w Bahrajnie[136].

3–5 kwietnia

[edytuj | edytuj kod]

Irańskie dowództwo ogłosiło zestrzelenie drugiego amerykańskiego F-35[137]. Okazało się, że w istocie był to inny typ myśliwca, F-15E, noszący oznaczenia sił USA w Europie[138]. Tego samego dnia w pobliżu cieśniny Ormuz rozbił się samolot szturmowy A-10 Warthog[139]. Następnie USA przeprowadziły operację poszukiwawczo-ratunkową z udziałem dwóch samolotów C-130 i kilku śmigłowców, w wyniku której pilot i drugi członek załogi zostali odnalezieni na terytorium Iranu i ewakuowani, jednak kosztem kolejnych strat w sprzęcie[140]. Dwa uszkodzone C-130 zostały porzucone i zniszczone (podobno przez samych Amerykanów, tak aby nie zostały przejęte przez Iran), ponadto zniszczony został jeden śmigłowiec MH-6[141]. Podczas akcji ratunkowej zginęło 3 żołnierzy IRGC, a 8 zostało rannych[142].

6 kwietnia

[edytuj | edytuj kod]

W izraelskim ataku powietrznym zginął generał Madżid Chademi(inne języki), szef wywiadu Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC)[143].

7 kwietnia

[edytuj | edytuj kod]
Przedstawiciele irańskiej społeczności żydowskiej oglądają zniszczoną synagogę w Teheranie (7 kwietnia)

Donald Trump zagroził, że USA przeprowadzą zmasowany atak na irańskie elektrownie i mosty, jeśli Iran nie otworzy cieśniny Ormuz do 7 kwietnia. Trump napisał na platformie TruthSocial, że „tej nocy zginie cała cywilizacja i nigdy się nie odrodzi”[144]. Termin ultimatum upływał 8 kwietnia o godzinie 2:00[144]. Około półtorej godziny przed upływem tego deadline’u, ogłoszono jednakże dwutygodniowe zawieszenie broni[145]. Do zawieszenia broni przyczyniła się mediacja Pakistanu, a prawdopodobnie też interwencja dyplomatyczna Chin[146]. Zapowiedziano dalsze rozmowy, mające odbywać się w stolicy Pakistanu[146]. Podstawą dalszych negocjacji ma być 10-punktowa lista przedstawiona przez stronę irańską, obejmująca m.in. zniesienie sankcji na Iran, jego kontrolę nad cieśniną Ormuz (przed wojną jej nie sprawował) oraz wycofywanie wojsk USA z Bliskiego Wschodu[147].

8 kwietnia

[edytuj | edytuj kod]

Kilkanaście godzin po ogłoszeniu zawieszenia broni, Izrael przeprowadził w Libanie naloty w ramach operacji Wieczna Ciemność[148].

11 kwietnia

[edytuj | edytuj kod]

Donald Trump powiedział, że siły amerykańskie rozpoczęły „ oczyszczanie ” Cieśniny Ormuz.[149] Iran twierdził, że amerykański statek zmierzający do cieśniny zawrócił po otrzymaniu ostrzeżenia.[150] The Wall Street Journal doniósł, że niszczyciele Marynarki Wojennej USA wpłynęły do cieśniny po raz pierwszy od początku wojny. Rząd irański podobno groził atakiem na statki, oskarżając USA o naruszenie zawieszenia broni.[151] Dowództwo Centralne USA poinformowało, że statki biorą udział w trałowaniu min. Tego samego dnia w Islamabadzie w Pakistanie odbyły się rozmowy między USA a Iranem — rozmowy na najwyższym szczeblu między nimi od rewolucji islamskiej z 1979 roku — trwające 21 godzin, po których J.D. Vance ogłosił, że nie osiągnięto porozumienia, stwierdzając, że Iran odmówił „zaakceptowania naszych warunków”, USA poinformowało też o tym, że w najbliższym czasie rozpocznie blokadę morską Irańskich portów[152].

Czerwiec

[edytuj | edytuj kod]

7 czerwca

[edytuj | edytuj kod]

Siły IDF przeprowadziły atak na południowe przedmieścia Bejrutu w ramach operacji Wieczna Ciemność. Iran zapowiedział bezpośredni odwet na ten atak, a Irański deputowany Ebrahim Rezaei napisał na platformie X pod adresem Izraela: "Obserwujcie dziś wieczorem niebo nad terytoriami okupowanymi"[153].

Wcześnie w nocy Iran przeprowadził zapowiadany odwet, celem była północ Izraela, użyto rakiet balistycznych. Rakiety zostały przechwycone[154].

Kilka godzin później izraelskie lotnictwo przeprowadziło zmasowane naloty odwetowe na terytorium Iranu, pomimo próśb Trumpa o zachowanie powściągliwości. Eksplozje odnotowano m.in. w Teheranie, Isfahanie oraz Tebrizie. Celami były obiekty wojskowe, bazy lotnicze oraz zakłady petrochemiczne Karun w pobliżu miasta Bandar-e Mahszahr[155].

8 czerwca

[edytuj | edytuj kod]

Wspierani przez Iran bojownicy Huti natychmiast włączyli się do operacji, ogłaszając wystrzelenie rakiet w "wrażliwe cele" na terytorium Izraela. Jemeńska organizacja ogłosiła wprowadzenie całkowitego i bezwarunkowego zakazu żeglugi dla izraelskich statków na Morzu Czerwonym, uznając je za uzasadnione cele wojskowe[156].

Przedstawiciele Iranu otwarcie zagrozili uderzeniami w regionalne aktywa energetyczne państw trzecich, jeśli te udostępnią swoją przestrzeń powietrzną lub pomogą Izraelowi. Irak, Syria oraz zachodni Iran podjęły decyzję o natychmiastowym zamknięciu swojego nieba dla lotów cywilnych[157].

Dowództwo wojskowe Iranu ogłosiło zakończenie tej fazy ataków, ostrzegając jednak przed potężniejszym uderzeniem, jeśli Izrael nie zaprzestanie działań w całym Libanie w ramach operacji Wieczna Ciemność. Izrael również zgodził się na wstrzymanie ataków na Iran, ale przedstawiciel administracji Izraela ostrzegł, że jeśli Hezbollah będzie nadal atakował izraelskie miasta, wówczas IDF ponownie zaatakuje południowe przedmieścia Bejrutu. To samo źródło mówi też, że działania militarne prowadzone na południu Libanu będą nadal prowadzone z pełną mocą[158].

9 czerwca

[edytuj | edytuj kod]

Raporty mówią, że ubiegłej nocy Iran zestrzelił amerykański śmigłowiec AH‐64 Apache. Sam Donald Trump wypowiedział się na ten temat mówiąc, że należy "z konieczności odpowiedzieć". Śmigłowiec miał patrolować cieśninę Ormuz i zostać zestrzelony przez Irańskiego Shaheda. Załoga składająca się z 2 pilotów według raportów ma się dobrze i nie jest ranna[159].

Siły amerykańskie w środku nocy przeprowadziły zapowiadany odwet. Celem była wyspa Keszm i prowincja Hormozgan (miasta Bandar-e Abbas oraz Sirik) . Według raportów użyto pocisków Tomahawk oraz myśliwców[160][161].

10 czerwca

[edytuj | edytuj kod]

IRGC ogłosiło przeprowadzenie ataków odwetowych za pomocą dronów i pocisków balistycznych. Uderzenia wymierzono w amerykańskie bazy wojskowe w regionie (m.in. w Bahrajnie, Kuwejcie oraz bazę Al-Azrak w Jordanii). W Kuwejcie i Bahrajnie uruchomiono syreny alarmowe[162].

Równolegle do działań wojennych administracja USA wysyła sprzeczne sygnały dotyczące możliwego porozumienia pokojowego. Donald Trump oraz wiceprezydent J.D. Vance twierdzą, że Waszyngton jest bliski wynegocjowania umowy kończącej konflikt i rozwiązującej kwestię irańskiego programu nuklearnego[163], ale Prezydent Donald Trump publicznie oświadczył, że USA będą „atakować bardzo mocno” i planują kontynuację nalotów, "jeszcze dziś" a potem "zobaczą co się wydarzy". Prezydent Iranu Masud Pezeszkian zapowiedział, że jego kraj pozostanie niezłomny i będzie stanowczo reagował na agresję[164][165].

Amerykańskie siły powietrzne i morskie przeprowadziły serię zmasowanych nalotów na cele wojskowe w Iranie. CENTCOM uderzyło m.in. w irańskie systemy obrony przeciwlotniczej, stacje radarowe oraz bazy dronów w południowym Iranie (okolice portu Bandar-e Abbas, wyspy Qeshm, wyspy Hengam, miasta Minab oraz Sirik)[166].

W wyniku amerykańskiego ataku na tankowiec naftowy MT Settebello zginęło trzech hinduskich marynarzy[167].

11 czerwca

[edytuj | edytuj kod]

IRGC ogłosiło przeprowadzenie ataków odwetowych na cele o strategicznym znaczeniu w regionie. Teheran twierdzi, że zaatakował za pomocą dronów bazę 5. Floty Marynarki Wojennej USA w Bahrajnie oraz inne obiekty w Kuwejcie i Jordanii[168].

Iran ogłosił całkowite zamknięcie cieśniny Ormuz dla żeglugi międzynarodowej, w tym dla tankowców. Choć CENTCOM zapewnia, że tranzyt statków handlowych odbywa się bez zakłóceń, media donoszą o ostrzelaniu pierwszych jednostek[169].

Donald Trump poinformował w wywiadzie dla Fox News, że przedstawiciele władz Iranu poprosili go o wstrzymanie bombardowań. Teheran kategorycznie zaprzecza tym doniesieniom, nazywając je „zasłoną dymną”[170].

14 czerwca

[edytuj | edytuj kod]

Premier Pakistanu Shehbaz Sharif poinformował 14 czerwca o zawarciu porozumienia pokojowego, co potwierdził Donald Trump. Iran i USA zadeklarowały natychmiastowe i trwałe zakończenie działań wojennych na wszystkich frontach, w tym w Libanie[171].

18 czerwca

[edytuj | edytuj kod]

W nocy z 17 na 18 czerwca sfinalizowane zostało 14-punktowe porozumienie irańsko-amerykańskie. Donald Trump podpisał je w Wersalu, natomiast prezydent Iranu podpisał umowę elektronicznie[172].

Lipiec

[edytuj | edytuj kod]

8 lipca

[edytuj | edytuj kod]

8 lipca tymczasowe porozumienie o zawieszeniu broni między Stanami Zjednoczonymi a Iranem zostało zerwane w wyniku ponownych amerykańskich ataków na irańskie cele. Trump zasugerował później, że amerykańscy negocjatorzy nadal mogliby podjąć rozmowy, choć wyraził wątpliwości co do ich potencjalnego powodzenia[173].

Ofiary

[edytuj | edytuj kod]
Państwo Zabici Ranni
 Iran[8] 3468 26 500
 Liban[8] 2702 8311
 Irak[8] 118 ≥12
 Izrael[8] 26 7791
 Stany Zjednoczone[8] 15 381
 Zjednoczone Emiraty Arabskie[8] 12 224
 Kuwejt[8] 7 ≥12
 Katar 4[174] 20[8]
 Palestyna[8] 4 0
 Arabia Saudyjska[8] 3 29
 Bahrajn[8] 3 ≥12
 Oman[8] 3 16
 Turcja 3[174] 0
 Francja 1[175] 0
 Jordania[8] 0 29
 Azerbejdżan 0 4[51]

Według UNICEF podczas bombardowań Libanu przez Izrael zginęło 120 dzieci, a około 400 zostało rannych[176].

Ocena prawna

[edytuj | edytuj kod]

Szereg ekspertów z zakresu prawa międzynarodowego wyraziło opinie, że atak Izraela i Stanów Zjednoczonych na Iran bez zgody Rady Bezpieczeństwa ONZ i bez wykazania bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego tym krajom stanowił rażące naruszenie prawa międzynarodowego[177]. Nico Krisch(inne języki) uznał złamanie prawa międzynarodowego za „oczywiste” i stwierdził, że zagrożenie uzasadniające atak musiałoby być pewne i niemal natychmiastowe, a nic nie wskazywało, by Iran miał posiadać broń atomową w najbliższej przyszłości. W jego ocenie odpowiedź zbrojna Iranu spełniała wymogi legalnej samoobrony, ale tylko jeżeli chodzi o ataki na Izrael i amerykańskie bazy[177]. Beatrice Fihn stwierdziła, że prezydent Trump złamał prawo nie tylko międzynarodowe, ale też amerykańskie[177]. Alberto Alemanno(inne języki) uznał to za niezgodny z prawem międzynarodowym jednostronny atak zbrojny na suwerenne państwo bez zgody Rady Bezpieczeństwa ONZ i bez wiarygodnego uzasadnienia w postaci samoobrony zgodnie z art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych, stanowiący wojnę prewencyjną, którą prawo międzynarodowe konsekwentnie odrzuca[178]. Jego zdaniem wojna ta dowodzi jawnego wprowadzenia podwójnych standardów w egzekwowaniu prawa międzynarodowego, gdyż Stany Zjednoczone i Izrael prowadzą operacje, takie jak zabójstwo głowy państwa, które spowodowałyby konsekwencje przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym, gdyby zostały przeprowadzone np. przez państwa globalnego Południa[178]. Deklarowana przez Izrael przyczyna wojny – atak wyprzedzający, nie była prawdziwa, gdyż państwu temu nie groziło pewne i bliskie uderzenie Iranu, nadto Izrael nie przedstawił informacji uzasadniających działanie w samoobronie, wymaganych Kartą Narodów Zjednoczonych[179].

Wojna spotkała się także z negatywną oceną moralną szeregu politologów. Roman Kuźniar ocenił, że Stany Zjednoczone Trumpa prowadzą tę wojnę, ponieważ mają pewność swojej bezkarności i na koszt innych mogą zademonstrować swoją potęgę oraz „prawo predatora” do używania siły wobec innych bez ograniczeń i dostatecznych powodów[179].

Reakcje

[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Iranu Masud Pezeszkian wydał 1 marca oświadczenie mówiące, że zabójstwo Alego Chameneiego jest „deklaracją wojny przeciwko muzułmanom” oraz że Iran uważa zemstę za to zabójstwo jako swój obowiązek[180].

Społeczne

[edytuj | edytuj kod]
Flaga Iranu w latach 1964–1980 z wizerunkiem lwa i słońca, używana często przez irańską opozycję, także podczas protestów w Iranie

Po ataku w wielu miastach zapanowała panika ze strachu przed dalszymi nalotami, a część mieszkańców ewakuowała się ze stolicy[181][182]. Tysiące prorządowych Irańczyków zebrało się na placach w Teheranie i innych miastach Iranu, by opłakiwać śmierć ajatollaha i demonstrować pod antyamerykańskimi hasłami[183].

Z kolei opozycjoniści wychodzili na ulice, ciesząc się z ataku[184], zwłaszcza gdy zaczęły spływać informacje o śmierci najwyższego przywódcy Iranu Alego Chameneiego w ataku oraz gdy zostały one potwierdzone przez irańskie media[185][186]. Świętowała także irańska diaspora[187]. W wielu miastach świata Irańczycy celebrowali machając flagami Iranu z wizerunkiem lwa i słońca[188]. Reza Pahlawi, syn obalonego w 1979 roku szacha Iranu nazwał atak „interwencją humanitarną”, prosząc wojska amerykańskie o zachowanie „wszelkiej możliwej ostrożności, by ocalić życie cywilów”[189].

Partia Tude, pomimo zdecydowanie opozycyjnego stanowiska względem islamskich władz Iranu, potępiła „atak przestępczego rządu Izraela i imperializmu USA”, wskazując że „zniszczenie Iranu nie jest sposobem na uwolnienie się od obecnego reżimu”[190].

Międzynarodowe

[edytuj | edytuj kod]
  •  ONZ: Rada Bezpieczeństwa ONZ zwołała nadzwyczajne posiedzenie w sprawie eskalacji na Bliskim Wschodzie. Sekretarz generalny ONZ António Guterres wezwał do natychmiastowego wstrzymania działań zbrojnych[191].
  •  NATO: sekretarz generalny Mark Rutte oświadczył, że nie ma „absolutnie żadnych planów” na to, żeby Sojusz Północnoatlantycki zaangażował się w atak na Iran[192].
  •  Austria odmówiła Stanom Zjednoczonym wykorzystania jej przestrzeni powietrznej przy operacjach wojskowych związanych z wojną z Iranem, powołując się na swoją neutralność[193].
  •  Chiny: MSZ ChRL wydało komunikat, w którym wezwało do natychmiastowego zaprzestania działań zbrojnych oraz poszanowania suwerenności Iranu[194]. Później, odnosząc się do gróźb Donalda Trumpa, że USA mogą zaatakować irańskie elektrownie, chińskie MSZ oznajmiło, że dalsza eskalacja konfliktu prowadzi do „chaosu” i ponownie wezwało do zakończenia walk oraz powrotu do negocjacji[195].
  •  Hiszpania: premier Pedro Sánchez oświadczył 28 lutego, że jego kraj „odrzuca jednostronną akcję militarną” przeciwko Iranowi[10], po czym Hiszpania odmówiła udostępniania Amerykanom baz w Rocie i Morón do działań przeciw Iranowi[196].
  •  Liban: prezydent Joseph Khalil Aoun poinformował 5 marca, że zwrócił się do prezydenta Francji Emmanuela Macrona, by ten podjął interwencję u władz Izraela w sprawie wstrzymania nalotów na Liban[54].
  •  Niemcy: prezydent Frank-Walter Steinmeier ocenił, że atak na Iran jest sprzeczny z prawem międzynarodowym i jest „politycznie fatalnym błędem”[197].
  •  Pakistan prowadził rozmowy z USA i Iranem oraz pośredniczy pomiędzy Teheranem a wysłannikami Donalda Trumpa. Pakistański feldmarszałek Asim Munir rozmawiał z Trumpem i zabiegał o wznowienie negocjacji i zaprzestanie działań zbrojnych, ponieważ Pakistan obawiał wciągnięcia do konfliktu (ze względu na zawarty układ z Arabią Saudyjską)[198].
  •  Polska: minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski stwierdził, że „i rząd, i prezydent wyrażają solidarność polityczną z naszym najważniejszym sojusznikiem [tj. USA], ale także z sojusznikami i przyjaciółmi w Turcji, na Cyprze i rejonie Zatoki Perskiej[199]. Premier Tusk zapewnił 17 marca, że Polska nie wyśle wojsk na wojnę z Iranem, ponieważ konflikt „nie dotyczy bezpośrednio naszego bezpieczeństwa”, a Polska ma „inne zadania”[200].
  •  Palestyna: Hamas ogłosił poparcie dla Iranu, ale też wezwał Iran do powstrzymania się od ataków na kraje arabskie[201].
  •  Rosja wezwała Izrael i Stany Zjednoczone, aby zaprzestały agresji wobec Iranu i powróciły do politycznego i dyplomatycznego rozwiązania sytuacji[202].
  •  Szwajcaria, powołując się na swoją neutralność, odmówiła wstępu w swoją przestrzeń powietrzną dla amerykańskich samolotów wojskowych zmierzających na wojnę z Iranem, dopuszczając jedynie tranzyty humanitarne i medyczne[203].
  •  Turcja: prezydent Recep Tayyip Erdoğan oświadczył, że atak Stanów Zjednoczonych i Izraela na Iran narusza suwerenność tego kraju i zapowiedział „wzmocnienie działań dyplomatycznych” w celu zakończenia konfliktu[10].
  •  Ukraina: Wołodymyr Zełenski poinformował, że Stany Zjednoczone zwróciły się do Ukrainy o wsparcie w obronie przed irańskimi dronami Shahed[204]. Następnie Zełenski ogłosił decyzję o wysłaniu ukraińskich specjalistów wojskowych od zestrzeliwania dronów do amerykańskich baz na Bliskim Wschodzie[205].
  •  Watykan: papież Leon XIV zaapelował do narodów o powstrzymanie „spirali przemocy” głosząc, że wojna może prowadzić do „tragedii o ogromnych rozmiarach”[206].
  •  Włochy odmówiły amerykańskim bombowcom lecącym na wojnę z Iranem dostępu do bazy Sigonella na Sycylii[207].

Galeria

[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Giselle Ruhiyyih Ewing, Ben Johansen: „Czeka was pewna śmierć”. Trump rozpętał piekło na Bliskim Wschodzie. Konsekwencje mogą być nieprzewidywalne. onet.pl. [dostęp 2026-03-01]. (pol.).
  2. Iraq’s Kataib Sayyid Al-Shuhada, Harakat Al-Nujaba join Iran in war against US [online], Shafaq News, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  3. Huti atakują Izrael. Po raz pierwszy od początku wojny na Bliskim Wschodzie [online], RMF24 [dostęp 2026-03-28].
  4. Aymenn Jawad Al-Tamimi, The Amal Movement and the New War in Lebanon: Interview [online], Middle East Forum, 9 kwietnia 2026 [dostęp 2026-05-15] (ang.).
  5. Palestinian Islamic Jihad armed wing says Lebanon commander killed in Israeli strikes [online], L'Orient Today [dostęp 2026-04-13] (ang.).
  6. 1 2 3 Eric Schmitt, Vivian Nereim, Saudi Arabia and U.A.E. Carried Out Secret Attacks in Iran, U.S. Officials Say, „The New York Times”, 14 maja 2026 (ang.).
  7. 1 2 Saudi Arabia, Kuwait Hit Iran-Backed Militias in Iraq [online], The Wall Street Journal, 13 maja 2026 [dostęp 2026-05-15].
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 US-Israel attacks on Iran: Death toll and injuries live tracker. Al Jazeera. [dostęp 2026-05-05]. (ang.).
  9. Setki poszkodowanych żołnierzy USA. Nowe dane Pentagonu. 2026-04-04.
  10. 1 2 3 4 5 6 Karolina Nowakowska, Atak USA i Izraela: Wszystko, co wiemy o ataku na Iran i losie ajatollaha, „Dziennik Gazeta Prawna”, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-02-28].
  11. Wojna na Bliskim Wschodzie. Dlaczego USA i Izrael zaatakowały Iran?. TVP Info, 2026-02-28. [dostęp 2026-02-28]. (pol.).
  12. At least 115 girls killed in strike on school in southern Iran [online], Middle East Eye [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  13. 85 female elementary students killed in US-Israeli strike on Iran [online], Tehran Times, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-02-28] (ang.).
  14. Tess McClure, Minab school bombing: what evidence is there that the US was responsible?, „The Guardian”, 10 marca 2026 (ang.).
  15. Dron uderzył w międzynarodowe lotnisko w Kuwejcie. Sieć obiegły nagrania [online], Wiadomości Onet, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-02-28].
  16. Eksplozja w centrum Dubaju po ataku drona. Luksusowy hotel w ogniu [online], Wiadomości Onet, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-02-28].
  17. Najwyższy przywódca Iranu zginął w ataku. Nie żyje Ali Chamenei [online], TVP Info, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-02-28].
  18. Maciej Zubel: Trump: ajatollah Chamenei nie żyje. Wirtualna Polska, 2026-02-28. [dostęp 2026-02-28]. (pol.).
  19. Losy najwyższego przywódcy Iranu Alego Chameneiego. Napływają sprzeczne informacje. onet.pl, 2026-02-28. [dostęp 2026-02-28]. (pol.).
  20. Marta Morświnek, Ataki na Iran paraliżują ruch lotniczy. Kraje regionu zamykają niebo [online], Forsal.pl, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-02-28].
  21. t, Woman killed, 22 injured in direct strike in Tel Aviv after siren sounded late, „Ynetglobal”, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-07-01] (ang.).
  22. B.B.C. Persian, Hugo Bachega in Beit Shemesh, Trump says ‘there will likely be more’ US deaths as Iran strikes to continue until ‘all’ goals achieved [online], BBC News [dostęp 2026-07-01] (ang.).
  23. Tal Shalev i inni, February 28, 2026 — US-Israeli strikes on Iran [online], CNN, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-07-01] (ang.).
  24. Two killed in Israeli strike on PMF base in Iraq [online], Shafaq News | Latest breaking news in Iraq and the world [dostęp 2026-06-23] (ang.).
  25. Grupa Wirtualna Polska, Irański dron uderzył w słynny hotel w Dubaju. Burdż Al Arab w ogniu [online], WP Wiadomości, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-03-01].
  26. Seria uderzeń na lotniska na Bliskim Wschodzie. Kilkanaście osób rannych [online], Wydarzenia Interia, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-01].
  27. Iran’s supreme leader is dead following major attack by US and Israel [online], AP News, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  28. Iran potwierdza śmierć Alego Chameneia. „Znajduje się w gronie wielkich męczenników” [online], Wiadomości Onet [dostęp 2026-03-01].
  29. Iran potwierdza śmierć ajatollaha Alego Chameneia. 40 dni żałoby narodowej [online], deon.pl, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-01].
  30. Media: Nie żyje były prezydent Iranu. Zginął w ataku Izraela i USA [online], PolsatNews, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-01].
  31. Paulina Pacuła, Korekta: informacja o śmierci Ahmadineżada została zdementowana [online], oko.press, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-02].
  32. Mahmud Ahmadineżad miał zginąć w ataku. Nieoficjalne informacje [online], Wiadomości Onet, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-02].
  33. 1 2 Iran fires ballistic missiles at Israel, 9 dead in Beit Shemesh, 12 killed nationwide. TRTWorld, 2026-03-02. [dostęp 2026-03-02]. (ang.).
  34. Rada Przywódcza rozpoczęła prace. Tymczasowo przejmie obowiązki Chameneia [online], PAP [dostęp 2026-03-01].
  35. MSN [online], www.msn.com [dostęp 2026-06-23].
  36. Justin Salhani: Israel intensifies war on Lebanon after Hezbollah attack. Al Jazeera, 2026-03-02. [dostęp 2026-03-02]. (ang.).
  37. 1 2 Alma Research: Daily Report: The Second Iran War – March 3, 2026 (19:00). israel-alma.org, 2026-03-03. [dostęp 2026-03-05]. (ang.).
  38. Raport Wojna na Bliskim Wschodzie – Stan na 4 marca 2026 r. (Dzień 4). [w:] Bieżące [on-line]. trustedone.pl, 2026-03-04. [dostęp 2026-03-05]. (pol.).
  39. 1 2 Mateusz Tomczak, Prawda wyszła na jaw. To on zestrzelił amerykańskie F-15 [online], WP Tech, 4 marca 2026.
  40. Wojciech Rodak, Iran zadał USA bolesny cios. Z dymem poszedł co najmniej jeden radar za pół miliarda [online], Forsal.pl, 6 marca 2026.
  41. Diana Bletter: Health Ministry says 777 people hospitalized since start of Iran war. Times of Israel, 2026-03-02. [dostęp 2026-03-02]. (ang.).
  42. Jana Choukeir, Pesha Magid, US strike on Iran 'ahead of game plan’ but global markets rattled, energy prices soar [online], Reuters, 4 marca 2026 [dostęp 2026-03-04] (ang.).
  43. Israeli military deploys additional forces to southern Lebanon [online], Reuters, 3 marca 2026 [dostęp 2026-03-03] (ang.).
  44. Izraelskie wojsko wkroczyło do Libanu [online], Gazeta.pl, 3 marca 2026 [dostęp 2026-03-03].
  45. Aneta Malinowska, Noc pełna ataków na Bliskim Wschodzie. Odpowiedź Iranu po uderzeniach USA i Izraela [online], Dziennik.pl, 4 marca 2026.
  46. Times, Child dies from falling shrapnel in Kuwait: Health Ministry - kuwaitTimes [online], Kuwait Times, 4 marca 2026 [dostęp 2026-07-01] (ang.).
  47. Al Jazeera Staff, Hundreds of drones target Kuwait, Iraq, Saudi Arabia, UAE amid Iran war [online], Al Jazeera [dostęp 2026-07-01] (ang.).
  48. Maciek Kucharczyk, Irańska fregata nie miała szans. Ciężka torpeda złamała jej kręgosłup [online], Gazeta.pl, 5 marca 2026 [dostęp 2026-03-07].
  49. 1 2 3 4 5 6 7 Łukasz Golowanow, Rozpędza się izraelska kampania w Libanie [online], Konflikty.pl, 10 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  50. US Air Force destroys multiple Iranian aircraft in new strike footage [online], Aerospace Global News, 6 marca 2026 (ang.).
  51. 1 2 Pjotr Sauer, Azerbaijan accuses Iran of ‘terrorist’ drone attack on airport that injured four people, „The Guardian”, 5 marca 2026, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-03-07] (ang.).
  52. PK, Kolejne państwo ostrzelane przez Iran. Drony i rakiety spadły przy lotnisku [online], tvp.info, 5 marca 2026 [dostęp 2026-03-07].
  53. Anna Wyrwik, Irańskie drony uderzyły w Azerbejdżan. Baku zapowiada odwet [online], Gazeta Wyborcza, 5 marca 2026 [dostęp 2026-03-07].
  54. 1 2 Karolina Nowakowska, Iran odpowiada na ofensywę atakami na Izrael i państwa Zatoki Perskiej [PODSUMOWANIE 5.03], „Gazeta Prawna”.
  55. Jane Witherspoon: Iranian drone attack suspends flights at Dubai International airport. [w:] United Arab Emirates [on-line]. euronews.com, 2026-03-07. [dostęp 2026-03-23]. (ang.).
  56. Teheran zmienia taktykę ataków. Jest deklaracja prezydenta Iranu [online], Wiadomości Onet [dostęp 2026-03-07].
  57. 1 2 Tomasz Jakubowski, Patryk Rutkowski, Zmasowane ataki na magazyny ropy. Iran bliski wyboru następcy Chameneiego [online], Gazeta.pl, 8 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  58. Lorenzo Tondo, Ali Khamenei’s son Mojtaba chosen as Iran’s new supreme leader, „The Guardian”, 8 marca 2026 [dostęp 2026-03-23] (ang.).
  59. Arab Desk, Iranian Council of Experts Elects Mojtaba Khamenei as New Supreme Leader [online], Eastern Herald, 9 marca 2026 [dostęp 2026-03-23] (ang.).
  60. 1 2 Weronika Papiernik, Szef MSZ Iranu deklaruje: Cieśnina Ormuz jest otwarta [online], Dziennik.pl, 14 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  61. Patryk Rutkowski, Ewa Kaczorowska, NATO zestrzeliło irańską rakietę. Turcja wydała ostrzeżenie [online], Gazeta.pl, 9 marca 2026.
  62. Iran Missile Strike on Israel’s Satellite Communications Hub. Viral Footage of SES Ha’Ela Teleport Destruction Sparks Global Strategic Alarm [online], Defence Security Asia, 10 marca 2026 (ang.).
  63. 1 2 Tomasz Jakubowski, 11. dzień wojny na Bliskim Wschodzie i najcięższe bombardowania [online], Gazeta.pl, 10 marca 2026.
  64. 1 2 Patryk Rutkowski, Marcin Kozłowski, Izraelskie naloty na Liban. A Iran i Hezbollah łączą siły. Pierwszy raz od wybuchu wojny [online], Gazeta.pl, 11 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  65. Maciej Czarnecki, USA zniszczyły irańskie stawiacze min w Cieśninie Ormuz. Iran odpowiada atakami, „Gazeta Wyborcza”, 11 marca 2026.
  66. Beata Zatońska, Drony uderzyły nieopodal lotniska w Dubaju. Są ranni [online], Dziennik.pl, 11 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  67. Łukasz Dobrzyński, Ponad 100 rakiet w północnym Izraelu. Hezbollah i Iran koordynują atak, „Gazeta Prawna”, 11 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  68. Jawad Al-Samarraie, Dozens killed in massive airstrikes on PMF in Qaim and Kirkuk [online], Iraqi News, 12 marca 2026 (ang.).
  69. Izrael uderza w irański kompleks nuklearny pod Teheranem [online], RMF24, 12 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  70. 1 2 Emilia Bromber, Irańskie drony nad lotniskami wojskowymi w Izraelu i siedzibą Szin Bet [online], Gazeta.pl, 12 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  71. 1 2 Jakub Pogorzelski, Katastrofa amerykańskiego samolotu, zginęła cała załoga. „Zestrzeliliśmy go” [online], Wydarzenia Interia, 13 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  72. French soldier killed, several wounded in Iraq attack, Macron confirms [online], POLITICO, 13 marca 2026 [dostęp 2026-06-21] (ang.).
  73. Tomasz Sajewicz, Uderzenie Iranu wywołało spekulacje. Arabowie wściekli, media pełne obaw [online], Interia Wydarzenia, 13 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  74. Lara Seligman, Shelby Holliday, Five Air Force Refueling Planes Hit in Iranian Strike on Saudi Arabia, „The Wall Street Journal”, 13 marca 2026 (ang.).
  75. Ada Michalak, Trump: Zbombardowaliśmy irański klejnot koronny. Jest odpowiedź Teheranu, „Rzeczpospolita”, 14 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  76. 1 2 3 Jon Gambrell, Sam Mednick, Konstantin Toropin, Samy Magdy, Iran Hits Back After The U.S. Bombs A Key Island As The War Enters Its Third Week [online], HuffPost, 14 marca 2026 [dostęp 2026-03-14] (ang.).
  77. Israel Is Running Critically Low On Interceptors, Semafor Reports [online], HuffPost, 14 marca 2026 [dostęp 2026-03-14] (ang.).
  78. Adolfo Arranz i inni, Cheap drones are reshaping the war in the sky [online], Reuters, 17 marca 2026 (ang.).
  79. Sara Bounaoui, Atak drona na bazę w Kuwejcie. Stacjonują tam żołnierze Włoch i USA [online], Wiadomości WP, 15 marca 2026 [dostęp 2026-03-21].
  80. Satellite Images Reveal Iranian Strike on U.S.-Led Coalition Base in Kuwait – Reports Claim 3 Kuwaiti Eurofighters Destroyed, 2 Italian Fighters Damaged at Ali Al-Salem Hub [online], Defence Security Asia, 20 marca 2026 [dostęp 2026-03-21] (ang.).
  81. Izrael rozpoczął operację lądową w Libanie. Celem terroryści Hezbollahu [online], tvp.info [dostęp 2026-03-16].
  82. Izrael zniszczył irańskiego Air Force One. Potężna kula ognia [online], Polskie Radio 24, 16 marca 2026 [dostęp 2026-03-21].
  83. Waldemar Stelmach, Iran potwierdza śmierć Laridżaniego. Zginął też jego syn [online], RMF24, 18 marca 2026.
  84. Potężna nowa bomba zrzucona na Iran. Pierwszy taki atak w historii [online], Polskie Radio 24, 18 marca 2026 [dostęp 2026-03-21].
  85. Irański szef wywiadu zginął w nalocie. Lista zabitych oficjeli coraz dłuższa [online], tvp.info [dostęp 2026-03-19].
  86. Jakub Sarna, Atak USA i Izraela na największe złoże gazu na świecie. Irańskie zakłady w ogniu [online], RMF24, 18 marca 2026.
  87. Izrael uderza w okręty wojenne Iranu. Alarm nad Morzem Kaspijskim [online], Polskie Radio 24, 19 marca 2026 [dostęp 2026-03-21].
  88. NATO wycofuje żołnierzy z Iraku. „Wrócą, gdy się uspokoi” [online], wpolityce.pl [dostęp 2026-03-20].
  89. Uszkodzili sprzęt za setki milionów dolarów. Pierwszy taki atak Iranu [online], Interia Wydarzenia, 20 marca 2026 [dostęp 2026-03-20].
  90. CONFIRMED: Iranian Air Defences Hit U.S. F-35 Over Iran – First Strike on Stealth Fighter Signals Airpower Risk in Middle East War [online], Defence Security Asia, 20 marca 2026 (ang.).
  91. Aleena Fayaz i inni, Day 19 of Middle East conflict — Trump threatens Iran’s gas fields, Gulf energy sites come under attack [online], CNN, 18 marca 2026 [dostęp 2026-07-01] (ang.).
  92. Al Jazeera Staff, Strikes kill two PMF fighters in northern Iraq amid wider war, group says [online], Al Jazeera [dostęp 2026-07-01] (ang.).
  93. Marta Wolf, Nie żyje rzecznik IRGC. „Zginął męczeńską śmiercią” [online], Gazeta.pl, 20 marca 2026 [dostęp 2026-03-22].
  94. Jakub Sarna, Pierwsze orędzie nowego przywódcy Iranu. Chamenei mówił o „gospodarce oporu” [online], RMF24, 20 marca 2026 [dostęp 2026-03-22].
  95. Magdalena Partyła, Atak na kompleks nuklearny w Iranie. „Pogromcy bunkrów” w akcji [online], RMF24, 21 marca 2026.
  96. Magdalena Partyła, Diego Garcia na celowniku Iranu. W stronę bazy wystrzelono pociski balistyczne [online], RMF24, 21 marca 2026.
  97. Alicja Krause, Drony wymierzone w zbiorniki z paliwem. Atak na izraelskim lotnisku [online], Wydarzenia Interia, 21 marca 2026.
  98. 1 2 Agnieszka Nowak, Iran i Hezbollah zaatakowali z dwóch stron. Kilkadziesiąt rannych w Izraelu [online], Gazeta.pl, 21 marca 2026.
  99. Iran wystrzelił pociski. Dwa kraje Zatoki Perskiej zaatakowane [online], Polskie Radio 24, 21 marca 2026.
  100. 1 2 os/ zm/ know/: Ostrzał Izraela. Iran uderzył w miasto, w którym znajduje się reaktor. pap.pl, 2026-03-21. [dostęp 2026-03-23]. (pol.).
  101. Krzysztof Białkowski, Irański pocisk uderzył w miasto Arad w Izraelu. Co najmniej 65 osób zostało rannych [online], Wiadomości Radio ZET, 21 marca 2026.
  102. Donald Trump daje ultimatum, Iran grozi odwetem. „Nie ma już odwrotu” [online], tvn24.pl, 22 marca 2026 [dostęp 2026-03-25].
  103. Zwrot akcji w sprawie Iranu. Trump ogłasza decyzję [online], RMF24, 23 marca 2026.
  104. Dagmara Pakuła, Seria „bezprecedensowych” ataków na Teheran. Alarmy w całym regionie [online], Wydarzenia Interia, 23 marca 2026.
  105. Jan Matoga, „Żadnych rozmów nie było”. Iran demaskuje strategię Trumpa [online], RMF24, 23 marca 2026.
  106. Wojciech Rodak, Trafili dronami radar i śmigłowiec Black Hawk. Proirańscy bojownicy ośmieszyli USA [online], Forsal.pl, 25 marca 2026.
  107. Grupa Wirtualna Polska, Twarde stanowisko Teheranu. „Iran broni się dostępnymi metodami” [online], WP Wiadomości, 24 marca 2026 [dostęp 2026-03-26].
  108. Sąsiedzi Iranu z Zatoki Perskiej rozważają udział w wojnie. Oto czerwona linia [online], Business Insider Polska, 24 marca 2026 [dostęp 2026-03-26].
  109. Atak rakietowy zabija sześciu kurdyjskich bojowników Peshmerga w Kurdystanie w Iraku, podają źródła | Reuters
  110. Kurdistan hit by over 450 drones, missiles since start of regional conflict, 14 killed | Rudaw
  111. Fifteen killed in airstrike on PMF base in Anbar [online], The New Region [dostęp 2026-07-01] (ang.).
  112. Sinan Mahmoud, Air strike kills 15 PMF fighters in Iraq in deadliest attack since Iran war began [online], The National [dostęp 2026-07-01] (ang.).
  113. 1 2 Marcin Kozłowski, Takich strat Izrael nie miał od lat. Zasadzki Hezbollahu okazały się bolesne [online], Gazeta.pl, 27 marca 2026.
  114. 1 2 Kasper Starużyk, Czarny czwartek izraelskiej armii. Tak wielkich strat nie poniosła od 40 lat, „Gazeta Prawna”, 27 marca 2026.
  115. Polsat News, Iran odrzuca plan USA i przedstawia własne warunki. „Pięć punktów” ujawnione [online], PolsatNews.pl, 25 marca 2026 [dostęp 2026-03-28].
  116. Inwazja lądowa na wyspę Chark? Iran grozi i wskazuje punkt na mapie [online], Business Insider Polska, 25 marca 2026 [dostęp 2026-03-28].
  117. Chaos zamiast strategii. Były szef CIA: Trump strzelił sobie w kolano [online], Wiadomości Onet, 25 marca 2026 [dostęp 2026-03-28].
  118. Iran stracił kluczowego dowódcę? Odpowiadał za blokadę cieśniny Ormuz [online], Wydarzenia Interia, 26 marca 2026.
  119. Kasper Starużyk, Izrael zbombardował irański reaktor ciężkowodny, „Gazeta Prawna”, 27 marca 2026.
  120. Michał Kaźmierczak, Iran uderzył w kluczową bazę USA. Są ranni żołnierze i ogromne zniszczenia [ZDJĘCIA], „Gazeta Prawna”, 28 marca 2026.
  121. Pierwsza taka strata USA od 1969 roku. Cenny samolot zniszczony przez Iran [online], Gazeta.pl, 29 marca 2026 [dostęp 2026-03-29].
  122. Polsat News, Sojusznik Iranu wszedł do wojny. Pierwszy taki atak [online], PolsatNews.pl, 28 marca 2026 [dostęp 2026-03-29].
  123. Polsat News, Kolejne siły USA na Bliskim Wschodzie. Media o szczegółach [online], PolsatNews.pl, 28 marca 2026 [dostęp 2026-03-29].
  124. Kolejny atak rakietowy Huti na Izrael [online], Wiadomości Onet, 29 marca 2026 [dostęp 2026-03-30].
  125. Izrael bombarduje źródło wody w Iranie. Odpowiedź Teheranu. Alarmy w regionie [online], Wiadomości Onet, 29 marca 2026 [dostęp 2026-03-30].
  126. 1 2 Artur Bartkiewicz, W Libanie zginęli dwaj żołnierze sił pokojowych ONZ, „Rzeczpospolita”, 30 marca 2026 [dostęp 2026-04-02].
  127. 1 2 Wojna trwa, Trump coraz bardziej sfrustrowany. Co zrobi z cieśniną Ormuz? [online], oko.press [dostęp 2026-03-31].
  128. Paulina Ciesielska, Irański ostrzał rakietowy w Hajfie. Rafineria w ogniu [online], Wiadomości WP, 30 marca 2026.
  129. Grupa Wirtualna Polska, Groźby IRGC. Uczelnie USA w regionie przechodzą na zdalne nauczanie [online], WP Wiadomości, 30 marca 2026 [dostęp 2026-03-31].
  130. Iran grozi atakami na amerykańskich gigantów. Na liście firma Elona Muska [online], Business Insider Polska, 31 marca 2026 [dostęp 2026-03-31] (pol.).
  131. Grupa Wirtualna Polska, Zacznie się w środę o 20:00. Iran wskazał listę celów [online], WP Wiadomości, 31 marca 2026 [dostęp 2026-03-31] (pol.).
  132. Iran grozi gigantom technologicznym. Na celowniku m.in. Apple, Google i Microsoft [online], Bankier.pl, 31 marca 2026 [dostęp 2026-03-31].
  133. Dawid Zdrojewski, „Wariant Strefy Gazy”. Izraelska ofensywa u sąsiada [online], Wydarzenia Interia, 31 marca 2026.
  134. Laila Bassam, Nazih Osseiran, Beirut strike killed top Hezbollah commander, group says [online], Reuters, 1 kwietnia 2026 (ang.).
  135. Dorota Hilger, Najwyższy most na Bliskim Wschodzie w ogniu. „A to jeszcze nie koniec” [online], Wydarzenia Interia, 2 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-03].
  136. Łukasz Dobrzyński, Atak dronów na lotnisko w Bagdadzie. Płonie amerykański obiekt, „Gazeta Prawna”, 2 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-03].
  137. Iran: Armia twierdzi, że zestrzeliła drugi amerykański myśliwiec F-35 [online], Forsal.pl, 3 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-03].
  138. Dan Sabbagh, Hugo Lowell, US F-15E jet confirmed shot down over Iran as Tehran releases wreckage images, „The Guardian”, 3 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-03] (ang.).
  139. Wojciech Podgórski, Media: drugi samolot sił amerykańskich rozbił się w Zatoce Perskiej [online], Gazeta.pl, 3 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-03].
  140. Maciej Kucharczyk, Ta misja kosztowała 3 samoloty i kilka śmigłowców. Ratując pilota zagrali va banque [online], Gazeta.pl, 7 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-08].
  141. US$2 Billion Burned in Iran: America Saves Two F-15E Airmen But Loses Aircraft in Its Costliest Rescue Mission Ever [online], Defence Security Asia, 5 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-08] (ang.).
  142. Dan Sabbagh, US rescues second crew member of downed F-15E fighter jet from Iran, „The Guardian”, 5 kwietnia 2026, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-06-23] (ang.).
  143. Justyna Sochacka, Zginął ważny irański dowódca. „Dopadniemy ich” [online], TVN24, 6 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-07].
  144. 1 2 Łukasz Dobrzyński, Donald Trump ostrzega przed katastrofą: „Cywilizacja może zginąć dziś w nocy”, „Gazeta Prawna”, 7 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-08].
  145. Przemysław Malinowski, Ogłoszono zawieszenie broni. Co zawiera 10-punktowa pokojowa propozycja Iranu, „Rzeczpospolita”, 8 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-08].
  146. 1 2 Michał Kaźmierczak, Chiny w ostatniej chwili zmieniły bieg konfliktu? Kulisy rozejmu Iran–USA, „Gazeta Prawna”, 8 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-08].
  147. Maria Wiśniewska, Iran zgodził się otworzyć Ormuz. Teraz czas na trudne negocjacje, „Dziennik Gazeta Prawna”, 8 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-08].
  148. Rozejm między Iranem i USA zagrożony po krwawym ataku Izraela na Liban [online], Gazeta Wyborcza, 9 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-09].
  149. Reuters, Trump says U.S. forces are ‘clearing’ Strait of Hormuz, „The Hindu”, 11 kwietnia 2026, ISSN 0971-751X [dostęp 2026-06-09] (ang.).
  150. Majid Alam, US military ship turns back from Hormuz route after Iran's 30-min warning, but then two make the transit [online], Hindustan Times, 11 kwietnia 2026 [dostęp 2026-06-09] (ang.).
  151. Iran War, April 13, 2026: U.S. Military Says Iran Blockade Will Begin Monday [online], The Wall Street Journal, 10 kwietnia 2026 [dostęp 2026-06-09] (ang.).
  152. N.P.R. Staff, The U.S. military says it will blockade Iranian ports as Iran peace talks collapse, „NPR”, 12 kwietnia 2026 [dostęp 2026-06-09] (ang.).
  153. RMF FM, Izrael zaatakował przedmieścia Bejrutu. "Obserwujcie dziś niebo" [online], www.rmf24.pl [dostęp 2026-06-08].
  154. RMF FM, Syreny w Izraelu. Iran wystrzelił pociski [online], www.rmf24.pl [dostęp 2026-06-08].
  155. Polsat News, Izrael zaatakował mimo apelu Trumpa. Słupy dymu nad Iranem [online], PolsatNews.pl, 8 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-08].
  156. Sojusznik Iranu ogłasza atak na Izrael. Wystrzelili rakiety [online], wydarzenia.interia.pl, 8 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-08] (pol.).
  157. Iran grozi regionalnej infrastrukturze energetycznej [online], euronews, 8 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-08].
  158. Iran ogłasza zakończenie ataków na Izrael. I grozi kolejnymi. Izrael też kończy ataki [online], Rzeczpospolita [dostęp 2026-06-08].
  159. Sukces Iranu rozsierdził Trumpa. "Musimy koniecznie odpowiedzieć" [online], wydarzenia.interia.pl, 9 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-09] (pol.).
  160. Lyndal Rowlands, Zaid Sabah, Abby Rogers, US says launched strikes on Iran in response to downing of helicopter [online], Al Jazeera [dostęp 2026-06-09] (ang.).
  161. Max Bearak, Maggie Haberman, Euan Ward, Iran War Live Updates: U.S. Strikes Iran After Trump Vowed to Retaliate for Downed Helicopter, „The New York Times”, 9 czerwca 2026, ISSN 0362-4331 [dostęp 2026-06-09] (ang.).
  162. USA przeprowadziły atak "w samoobronie". Odwet Iranu, "zdecydowana odpowiedź" [online], wydarzenia.interia.pl, 10 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-10] (pol.).
  163. USA uderzyły w Iran. Vance twierdzi, że kraje się porozumieją. Wskazał termin [online], wiadomosci.onet.pl, 10 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-10].
  164. Polsat News, Trump zapowiada ataki na Iran. "Wznowimy bombardowania" [online], PolsatNews.pl, 10 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-10].
  165. Trump zapowiada ataki na Iran. "Zobaczymy, co się wydarzy" [online], wiadomosci.onet.pl, 10 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-10].
  166. USA bombardują Iran. Atak "na wiele celów" [online], wydarzenia.interia.pl, 10 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-11] (pol.).
  167. Settebello: Three Indian sailors killed in US strike on tanker in Gulf of Oman [online], www.bbc.com, 11 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-11] (ang.).
  168. RMF FM, Druga noc amerykańskich nalotów na Iran. Trump grozi kolejnymi atakami [online], www.rmf24.pl [dostęp 2026-06-11].
  169. Grupa Wirtualna Polska, Tak Iran odpowiedział na nocny atak USA [online], WP Wiadomości, 11 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-11].
  170. Trump donosi o prośbie Iranu. Władze w Teheranie mówią o "zasłonie dymnej" amerykańskiego prezydenta [online], wydarzenia.interia.pl, 11 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-11] (pol.).
  171. Przełom na Bliskim Wschodzie. USA i Iran zawarły porozumienie pokojowe [online], wydarzenia.interia.pl, 14 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-14] (pol.).
  172. Agnieszka Nowak, Koniec wojny z Iranem. Trump podpisał wstępne porozumienie. Jakie są ustalenia? [14 punktów] [online], Gazeta.pl, 18 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-19].
  173. Trump Warns Iran That US Is Preparing for More Strikes After Saying Ceasefire Is Over. [w:] Asharq Al-Awsat [on-line]. 2026-07-08. [dostęp 2026-07-11]. (ang.).
  174. 1 2 A helicopter crashed in Qatar! One of our soldiers and two ASELSAN technicians were martyred.. haberler, 2026-03-22. [dostęp 2026-03-25]. (ang.).
  175. French soldier killed and several wounded in attack in Iraq’s Kurdistan region, confirms Macron. Le Monde, 2026-03-13. [dostęp 2026-03-25]. (ang.).
  176. Jakub Czermiński, Atak Izraela na Liban. UNICEF: 120 dzieci zabitych, 370 tys. wysiedlonych, „Rzeczpospolita”, 27 marca 2026.
  177. 1 2 3 Marta Urzędowska, Eksperci ONZ: Atakując Iran, Izrael i USA złamały prawo międzynarodowe. Ale Iran też je łamie [online], Gazeta Wyborcza, 3 marca 2026.
  178. 1 2 Michał Gostkiewicz, „Liczy się odwaga, by nazwać rzeczy po imieniu”. Prawnik o działaniach USA i Izraela [online], Gazeta Wyborcza.
  179. 1 2 Roman Kuźniar. Dlaczego Trump z Netanjahu napadli na Iran?. Rzeczpospolita”, s. A7, 23 marca 2026.
  180. Prezydent Iranu zabrał głos po ataku USA i Izraela. „Mamy uzasadnione prawo” [online], Wiadomości Onet, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-01].
  181. Federica Marsi, Virginia Pietromarchi, Alma Milisic, Israel strikes ‘Heart’ of Tehran; Iran hits back after Khamenei killed [online], Al Jazeera [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  182. „Zginiemy tutaj”. Panika ogarnęła Irańczyków, chaos na ulicach [online], Wydarzenia Interia, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-01] (pol.).
  183. Krzysztof Ryncarz, Tysiące ludzi na ulicach Iranu. Skandują antyamerykańskie hasła [online], Interia Wydarzenia, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-01].
  184. Iranian students cheer US strikes, chant ‘I love Trump’ [online], www.iranintl.com, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  185. Iranians take to streets with different reactions to death of supreme leader Ali Khamenei [online], Sky News [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  186. People celebrate in the streets after announcement of Khamenei’s death | CNN. Bryan Dent Wood 2026-03-01. [dostęp 2026-03-01].
  187. Grupa Wirtualna Polska, Radość po śmierci Chameneiego. Wielu Irańczyków świętuje [online], WP Wiadomości, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-01].
  188. Iranians at The Hague celebrate US, Israeli air strikes [online], www.iranintl.com, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  189. Polsat News, Syn byłego władcy Iranu z odezwą do narodu. „Pomoc nadeszła” [online], PolsatNews, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-03-01].
  190. The Tudeh Party of Iran strongly condemns the aggressive attack by the criminal Israeli government and US imperialism against Iran! [online] [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  191. Генсек ООН Антониу Гутерриш призывает к немедленному прекращению боевых действий на Ближнем Востоке [online], CGTN, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-01] (ros.).
  192. Donald Trump: jeszcze nie zaczęliśmy ich mocno uderzać [online], TVN24, 2 marca 2026 [dostęp 2026-03-02].
  193. Tomasz Jakubowski, Austria zamyka niebo dla USA: Neutralność priorytetem [online], Gazeta.pl, 2 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-03].
  194. Jakub Sarna, Atak Izraela i USA na Iran. Stanowcza reakcji Chin [online], RMF24 [dostęp 2026-03-01].
  195. Krzysztof Ryncarz, Chiny reagują na groźby Trumpa. „Eskalacja pogrąży cały region w chaosie” [online], Wydarzenia Interia, 23 marca 2026.
  196. Tomasz Skowronek, Hiszpania odmawia USA wykorzystania swoich baz do ataków na Iran, „Gazeta Wyborcza”, 3 marca 2026.
  197. Prezydent Niemiec ostro skrytykował USA [online], pap.pl, 24 marca 2026 [dostęp 2026-03-24].
  198. Dwa państwa mogą dołączyć do wojny. Feldmarszałek rozmawiał z Trumpem, próbuje zatrzymać konflikt [online], Wydarzenia Interia, 24 marca 2026 [dostęp 2026-03-26].
  199. Jędrzej Bielecki, Jerzy Haszczyński, Radosław Sikorski dla „Rzeczpospolitej”: Pomyślałem, że to ryzykowne, gdy bomby spadły na Teheran [online], rp.pl, 12 marca 2026 [zarchiwizowane z adresu 2026-03-12].
  200. Polska nie wyśle wojsk do Iranu. Tusk: mamy inne zadania [online], Polskie Radio 24, 17 marca 2026 [dostęp 2026-03-21].
  201. Nietypowy apel Hamasu. Organizacja zwróciła się do władz Iranu [online], Wydarzenia Interia, 14 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  202. РФ требует от США и Израиля немедленного прекращения агрессии в отношении Ирана [online], Interfax [dostęp 2026-03-01] (ros.).
  203. Dorota Hilger, Europejski kraj odmówił USA, chodzi o wojnę z Iranem. „Prawo neutralności” [online], Wydarzenia Interia, 14 marca 2026 [dostęp 2026-03-14].
  204. Kamil Nowak, Waszyngton poprosił Kijów o pomoc. Ukraińcy pojadą bronić baz USA na Bliskim Wschodzie [online], Forsal.pl, 6 marca 2026.
  205. Jakub Laskowski, Ukraina włącza się do wojny z Iranem. USA mają zadanie dla Kijowa [online], Forsal.pl, 9 marca 2026.
  206. Patryk Idziak: Watykan reaguje na nową wojnę. Papież z pilnym wezwaniem. PolsatNews, 2026-03-01. [dostęp 2026-03-06]. (ang.).
  207. Przemysław Malinowski, Włochy nie udostępniły bazy wojskowej. Rzym powiedział „nie” bombowcom USA, „Rzeczpospolita”, 31 marca 2026.