Jump to content

Jani likulu

Kufuma Wikipedia
Pasono tina vyakulemba vyakukwana 19,489 mu ChiTumbuka.
Mindandanda:  1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D
E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Pangani nkhani yiphya

  Nkhani ya mwahuno

Tunguska event yikaŵa kuphulika kukuru ku Siberia pa 30 Juni 1908. Chinthu chakufuma mu mlengalenga, icho ŵasayansi ŵakughanaghana kuti chikaŵa asteroid chichoko, chikaphulika pachanya pa charu m’malo mwa kugunda pasi. Mphamvu ya kuphulika yikagwetsa na kuŵotcha mitengo pa malo ghakujumpha makilomita 2,000, kweni palije dzenje la kugunda ilo likasangika. Ŵanthu ŵakumadera ghakutali ŵakawona kuŵala na kumva kutuntuma kukuru. Chifukwa chakuti malo agha ghakaŵa kutali chomene, kafukufuku wakufikapo wakachitika vyaka vinandi pamanyuma. Mu 1929, Leonid Kulik wakalongozga ulendo wakufufuza ndipo wakasanga nkhalango yikuru ya mitengo yakugona pasi. Ŵakafukufuku ŵakuyowoya kuti chinthu cha Tunguska chingaparanya msumba ukuru usange chikaphulika pachanya pa malo gha ŵanthu. Kuphulika uku kukulongora ngozi ya vinthu vya mlengalenga pa charu, ndipo chikumbukiro chake chichali kovwira ŵasayansi kusambira za kugunda kwa ma asteroid lero. (Nkhani yose...)



  Kasi mukumanya?

Dik-dik ku Kenya
Dik-dik ku Kenya
  • ... kuti dik-dik ni mtundu wa mphala uchoko chomene uwo ukukula mamita 30–40 kufika pa pheŵe, ndipo zina lake likufuma ku lizgu ilo chikazi chikupanga para chachita wofi? (pachithuzi)
  • ... kuti dik-dik yingaŵa na uzito wa makilogiramu 3–6, ndipo yingakhala umoyo wa vyaka 10?
  • ... kuti dik-dik yikukhala chomene mu kumafumiro gha zuŵa gha Africa na kumwera kwa Africa?
  • ... kuti dik-dik yikukhozga kusunga maji mu thupi mwakuti yingazizipizga malo ghakuuma?
  • ... kuti axolotl yingamerezgaso viŵaro vyake vinyake para vyapwetekeka?
  • ... kuti wombat ndiyo nyama yakumanyikwa iyo yikupanga vinthu vyakufumapo vya thupi vyakuyana na ma cube?
  • ... kuti platypus ni mamalia iyo yikupanga mahe ndipo yili na mulomo wakuyana na wa bakha?
  • ... kuti pangolin yili na thupi lakuphimbika na masikelo gha keratin agho ghakovwira kuyivikilira?
  • ... kuti Rafflesia arnoldii lili limoza mwa maluŵa ghakuru chomene pa charu chose?
  • ... kuti mantis shrimp yingaŵa na nkhonya yambura kumanyikwa chifukwa cha liŵiro lake likuru chomene?
  • ... kuti sea otter yikugwiliskira ntchito malibwe pakubwangandura magomba gha nyama izo yikurya?
  • ... kuti wandering albatross yili na mapapindo ghakutambasuka chomene kuluska viyuni vinandi, ghakufika pafupifupi mamita 3.7?


  Pa dazi ili

Abebe Bikila wakukondwa pamanyuma pa kupokera golide ku Roma


  Mbili ya vyakuchitika

Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha Zambia

Mbendela ya Zambia


  Mitundu ya ŵanthu yambula kuoneka ku ŵanthu

ŴaBaka ni ŵanthu ŵa nkhalango za Congo Basin, chomene mu Cameroon, Gabon, Republic of the Congo na Central African Republic. ŴaBaka ŵakumanyikwa chifukwa cha umoyo wa kusaka na kusanga vyakurya mu nkhalango, nangauli mazuŵa ghano magulu ghanandi ghakukhala pafupi na vijiji na misewu. Ŵalume ŵakuchita kusaka, apo ŵanakazi ŵakugwira ntchito ya kusanga vyakumera, kusodza na kupwelelera ŵana. Uchi, nyama, nsomba, mizu, zipambi na vyakumera vinyake ni vyakuzirwa chomene. Chikhalidwe cha ŴaBaka chili na nyimbo, kuvina na mwambo wa Jengi, mzimu uwo ukukolerana na nkhalango. Ŵanthu aŵa ŵakukumana na suzgo chifukwa cha kudumulika kwa nkhalango, malo ghakuvikililika na kusintha kwa umoyo. Nangauli umoyo ukusintha, ŴaBaka ŵanandi ŵachali na chidziŵitso chikuru cha nkhalango na vyamoyo vyake. (Nkhani yose...)


  Malo ghakuzizwiska

Nyanja Baikal ni nyanja yikuru chomene mu Russia ndipo yikumanyikwa chifukwa cha kuya kwake, maji ghake ghakutowa na mapiri agho ghakuzingilizga nyanja. Ni yimoza mwa nyanja zakale chomene pa charu ndipo yili na mitundu yinandi ya vinyama iyo yikusangika mu Baikal pera. Pakati pa nyanja pali Olkhon Island, chirwa chikuru icho chili na mapiri, thengele na mumphepete mwa nyanja. Mu nyengo ya chiphalale, maji ghakuzizima chomene ndipo pachanya pa nyanja pakukhalapo chiphalale chakukhora. Ŵalendo ŵakiza kuwona nyanja, visumbu, mapiri na chiphalale. Lake Baikal yili pa mndandanda wa chiharo cha charu chifukwa cha kuzirwa kwake kwa chilengiwa. (Nkhani yose...)



  Chithuzi cha mwahuno

Kapadokiya



Kapadokiya ni chigaŵa chakumanyikwa ku pakati kwa Turkey chifukwa cha mapiri gha miyala agho ghakuwoneka nga mizati panji minara. Mawonekedwe agha, agho ghakuchemeka fairy chimneys, ghakapangika na volcanic ash, lava na kusweka kwa malibwe kwa nyengo yitali. Ŵanthu ŵakajema nyumba, mipingo na nyumba za ŵamonke mukati mwa malibwe ghapusu. Göreme Open-Air Museum ni chimoza mwa malo ghakuzirwa gha Chikhristu chakale, ndipo chili na mipingo iyo yili na zithuzi za mu nyengo yakale. Chigaŵa cha Göreme na vinyake vya Cappadocia chili pa UNESCO World Heritage List kufuma mu 1985. Lero Cappadocia yikumanyikwa chomene na ma baluni gha mphepo yakotcha, agho ghakuwuluka pachanya pa mapiri para kucha. Ŵalendo ŵakwiza kuti ŵawone vikhola vya miyala, mphanga, msumba wakale na malo ghakujemerwa mu malibwe. Malo agha ghakusazga mbiri, chilengedwe na chikhalidwe mu chigaŵa chimoza.


Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: Phiri la Fuji Glacier ya Perito Moreno Nyanja ya Moraine


  Wikipediya zinyake zamu Afilika

Chi-Chewa    Luganda    Gĩkũyũ    Hausa    Igbo    Karai-karai    KiKongo    Yerwa Kanuri    Lingala    Ikirundi    Ikinyarwanda    ChiShona    Sesotho    Sesotho sa leboa    Kiswahili    SiSwati    Xitsonga    Setswana    Tshivenda    isiXhosa    Yorùbá    isiZulu

Refresh home page