Jump to content

IKhanada

Kubuya ku Wikipedia
IKhanada
Inkondlo: "We, Khanada"
"O, Canada" (isiNgisi nesiFulenshi)
IsiqongoOttawa
Idolobha elikhulu Toronto
Izilimi IsiNgisi, IsiFulentshi
Government Intandoyeningi yephalamende ngaphansi kobukhosi okomthehtosisekelo
 -  iNkosi Charles III
 -  uMlawuli-Jikelele Louise Arbour
 -  uNdunankulu Mark Carney
Ukwenza
 -  Ubumbano 1 kaNhlangulana 1867 
 -  isiMemezo saseBalfour 15 kaLwezi 1926 
 -  uMthetho saseWestminster 11 kaZibandlela 1931 
 -  uMthetho waseKhanada 17 kaMbasa 1982 
Ubukhulu
 -  Jikelele 9,984,670 km2 (2)
3,855,103 sq mi 
 -  Amanzi (%) 11.76
Inani labantu
 -  2026 ukulinganisa 41,798,407 (37)
 -  2021 uhlolovo 36,991,981 
 -  Ixuku labantu 4.2/km2 (230)
10.9/sq mi
Imali iDola laseKhanada (CAD/CA$)

iKhanada iyilizwe eNyakatho Melika elinomngcele neMelika ngaseningizimu kanye nasenyakatho-ntshonalanga, kanye neDanimaki enyakatho-mpumalanga ngokuba eduze nesiqhingi se-Kalaallit Nunaat (iGreenland). Inogu elwandlekazini lasePasifiki ngasentshonalanga, i-Atlantiki ngasempumalanga kanye ne-Artic ngasenyakatho. Ingelesibili lamazwe omhlaba ngobungakho bendawo emuva kweRosiya futhi ubude bogu bundlula wonke amazwe asemhlabeni. Inenani labantu abayizidigi ezingama-41. Izidlavela izinkulu ziyi: Toronto, Montreal ne-Vancouver. Isiqonga sise-Ottawa.

Abantu bomdanbu bahlale eKhanada unomphela iminyaka eyizinkulungwane. Kusukela ikhuluminyaka ye-16, abaseBhulitani naseFulansi baqale ukufika nokuzinza kulendawo ikakhulu kusukela ogwini lwangasempumalanga. AbaseBhulithani naseFulansi badlele abomdabu umhlaba wabo futhi ngenxa yamagciwane abaze nawo, iningi labomdabu labhubha. Ngenxa yezimpi ngaphakathi kweFulansi namanye amazwe aseYurophu, iFulansi inikeze iBhulithani cishe zonke izindawo zayo eKhanada kwiBhulithani nge-1763. Nge-1867, amakoloni eBhulithani akhethe ukubumbana ekuholele ekucwasweni kabanzi kwabomdabu kanye nokunikezwa igunya lokuzibusa. uMthetho waseWestminster we-1931 kanye noMthetho waseKhanada we-1982 inqamule zonke izibopho zokuncikela ePhalamendeni yoMbuso oHlangeneyo.

iKhanada ibuswa okwentandoyeningi yephalamende ngaphansi kwobukhosi okomthethosisekelo ngokwesiko lwaseWestminster. Inhloko yehulumende nguNdunankulu ogcina isikhundla sakho ngenxa yekugcina ithemba lePhalamende yaseKhanada (mpeleni iNdlu yeZakhamuzi). Ngokuba iNkosi yaseKhanada ihlala eNgilandi (ngokuba uyiNkosi yoMbuso oHlangeneyo), uMlawuli-Jikelele nguyena ofeza iqhaze lasebukhosini. iKhanada inezilimi ezimbili ngokomthetho: isiFulenshi kanye nesiNgisi. Isezingeni esiphezulu kwezinqiwu zobunjalo nempilo, ukuqhudelwana okomnotho, ukuzibonakalisa kwehulumende, ikhono lokuqamba okusha, imfundo, kanye namalungelo abantu. Iyinye yamazwe enobunkithinkithi ngokwezinhlanga zabantu ngenxa yomfuduko emkhulu wabafiki bamanye amazwe. Ubudlelwane obude obunkimbinkimbi beKhanada neMelika bunethonya elikhulu emlandweni, emnothweni kanye nasesikweni leKhanada.

Njengelizwe elithuthukile, umnotho ohamba phamabili waseKhanada unomkhiqizo wasekhaya osobala ophezulu ezinhlwini eziqhathanisa amazwe futhi umkhiqizo wasekhaya osobala wonyaka ohlangene usesigabeni esiphezulu samazwe . Inezinxoxho zohwebo namazwe kanye nenala yezinsiza zemvelo. iKhanada ibonwa okwezwe elinamandla esigabeni sesibili. Umqubomgomo wayo ugqugquza ukusebenzisana kwezizwe, ukuthatha izinyathelo namanye amazwe, ukugcina ukuthula emazweni, nokunikeza amazwe angakathuthuki izinsiza.