صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۷۹٬۶۹۵ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

نقشه لشکرکشی مغول

حمله مغول به ایران به سه لشکرکشی مغول به ایران اشاره دارد. این لشکرکشی‌ها به تشکیل حکومت ایلخانان مغول در ایران منجر شد. چنگیز خان پس از غلبه بر چین و قسمتی از آسیای میانه با خوارزمشاهیان همسایه شد. خواست چنگیز خان باز کردن راه تجارتی بین ایران و چین بود و در ابتدای امر نسبت به سلطان محمد خوارزمشاه ادب و احترام را رعایت نمود ولی این پادشاه که خیال تسخیر چین را داشت با تدابیر خصمانهٔ خود موجب تحریک غضب خان مغول را فراهم کرده و هجوم او را به ممالک اسلامی باعث گردید. حملهٔ مغول در پی واقعهٔ قتل ۴۵۰ بازرگان مسلمان مغولی در شهر اترار آغاز شد. شروع نخستین لشکرکشی در سپتامبر سال ۱۲۱۹ میلادی (پائیز ۶۱۶ ه ق) و به فرماندهی چنگیز خان بود. سلطان محمد خوارزمشاه در همان سال با سپاهی به مبارزه با مغول برآمد ولی از جوجی پسر چنگیز شکست خورد و از آن پس تصمیم گرفت که از مواجهه با لشکر مغول خودداری کند. چنگیز جهت دستگیری سلطان محمد دو نفر از بزرگان لشکر خود را به تعقیب او فرستاد. سال بعد سلطان محمد در بستر مرگ، جلال‌الدین خوارزمشاه را به جانشینی خویش‏ برگزید و جلال‌الدین بیش از ۱۰ سال بعد از مرگ پدر در برابر سپاهیان مغول ایستادگی نمود. دومین لشکرکشی در سال ۶۲۶ ه ق به امر اوگتای قاآن و به فرماندهی جرماغون نویان بود. سومین لشکرکشی در سال ۱۲۵۴ میلادی (۶۵۴ ه ق) چهل سال پس از شکست و فرار سلطان محمد خوارزمشاه، با هجوم هولاکوخان به ایران آغاز شد. هلاکوخان در این لشکرکشی تسخیر قلعه‌های اسماعیلیه را اولین هدف خود می‌شناخت. رکن‌الدین خورشاه آخرین خداوند الموت در تسخیر این قلعه‌ها به هلاکو کمک‌هایی نیز کرد اما سرانجام در دنبال تسخیر این قلعه‌ها، خود او نیز به هلاکت رسید بدین ترتیب دولت خداوندان الموت به پایان رسید. پس از این پیروزی بود که حاکمان مغول کوشیدند تا به جای ویرانی و قتل‌عام مردم بر آنان حکومت کنند.

ادامه... مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… در اوستا، گرشاسپ ناهار خود را بر پشت اژدهای سه شاخ پخت؟ (در تصویر)
… فرانکلین روزولت رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، در تمام دوران فعالیت سیا‌سی‌اش، از کمر به پایین فلج بود؟
… بناهایی که لو کوربوزیه در هفت کشور طراحی کرد، در قالب یک میراث جهانی مشترک به ثبت جهانی رسیده‌اند؟
… در اوایل دوران خلافت عباسی جمعیت قابل توجهی از عرب‌ها در شمال ایران اسکان داده شدند ولی طی شورش طبرستان اکثر آنان کشته شدند؟
… زبان مالتی گونه‌ای از زبان عربی است که یکی از زبان‌های رسمی اتحادیه اروپا به شمار می‌رود؟
… جی‌دبلیو ۱۹۰۵۲۱ یک سیگنال موج گرانشی بود که در ۲۱ مه ۲۰۱۹ کشف شد و نشان دهنده ادغام دو سیاه‌چاله است که منجر به اولین کشف قطعی یک سیاه‌چاله باجرم متوسط شد؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۲۳ تیر ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۷۹٬۶۹۵ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

کیکو فوجیموری

در پی مجموعه‌ای هماهنگ از حملات شبه‌نظامیان در نقاطی از ایالت بلوچستان پاکستان، دست کم ۴۲ نفر کشته شدند.
کمیته بین‌المللی المپیک تعلیق کمیته المپیک روسیه را موقتاً لغو کرد.
کیکو فوجیموری (در تصویر) به عنوان رئیس‌جمهور پرو انتخاب شد.
موج‌ گرما در اروپا منجر به مرگ بیش از ده هزار نفر شده است.
در پی وقوع دو زمین‌لرزه در ونزوئلا بیش از ۴۳۰۰ نفر کشته و ده‌ها هزار نفر مفقود شدند.

یادبودها

امروز: سه‌شنبه، ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶ میلادی برابر ۲۳ تیر ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۲۸ محرّم ۱۴۴۸ هجری قمری (UTC)

رویدادها

۲۲۰ قمری – ورود محمد تقی به بغداد، بنا به درخواست معتصم عباسی.
۱۳۶۲ - آغاز به کار نخستین مجلس خبرگان رهبری
۱۳۹۴ - توافق هسته‌ای ایران و ۵+۱ موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)
۱۴۵۶ - مجارها، در نبرد بلگراد، نیروهای امپراتوری عثمانی را شکست دادند.
۱۷۸۹ - انبوهی از مردم پاریس، به زندان باستیل ، حمله و آنرا تصرف کردند. این رویداد، نماد پایان کار «حکومت پیشین» فرانسه و آغاز انقلاب بزرگ این کشور محسوب می‌شود.
۱۹۵۱ - در اعتراض به ورود آوِرِل هریمن فرستاده دولت ایالات متحده آمریکا به ایران، تظاهرات بزرگی به سازماندهی حزب توده در تهران، به وقوع پیوست. با دخالت نیروهای ارتش و هواداران سرلشکر حسن بقایی (رئیس اداره شهربانی وقت) و سرکوب تظاهرات، بیش از ۲۰ تن کشته و ۲۵۰ نفر زخمی شدند که موجب برکناری فوری بقایی توسط محمد مصدق نخست‌وزیر وقت شد.
۱۹۵۸ - شورشیان در عراق به رهبری یک نظامی به نام «عبدالکریم قاسم»، طی «انقلاب ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸» حکومت پادشاهی این کشور را سرنگون ساخته و اعلام جمهوری کردند.

زادروزها

۱۶۰۲ - زادروز ژول مازارن سیاستمدار ایتالیایی، صدراعظم فرانسه از ۱۶۴۲ تا زمان مرگ خود در ۱۶۶۱
۱۸۶۲ - زادروز گوستاو کلیمت نقاش نمادگرای اتریشی
۱۹۱۳ - زادروز جرالد فورد سی‌وهشتمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
۱۹۱۸ - زادروز اینگمار برگمن کارگردان و فیلم‌ساز سوئدی
۱۹۶۶ - زادروز متیو فاکس بازیگر آمریکایی
۱۹۷۷ - زادروز ویکتوریا، ولیعهد سوئد، وارث بلافصل تاج و تخت سوئد

درگذشت‌ها

۱۳۶۵ - درگذشت مهدی حمیدی شیرازی ادیب، شاعر، مترجم و منتقد ایرانی
۱۳۹۶ - درگذشت مریم میرزاخانی (در تصویر) ریاضیدان ایرانی، اولین زن برنده مدال فیلدز
۱۲۲۳ - درگذشت فیلیپ دوم پادشاه فرانسه
۱۸۱۷ - درگذشت مادام دو استائل نویسنده اهل فرانسه
۱۹۵۳ - درگذشت ریشارد فن میزس دانشمند اتریشی، برادر لودویگ فن میزس
۱۹۵۴ - درگذشت خاسینتو بناونته نمایش‌نامه‌نویس اسپانیایی، برنده جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۲۲
۱۹۷۶ - درگذشت یواخیم پایپر فرمانده هنگ یکم اس اس
۲۰۱۲ - درگذشت سیکستن یرنبرگ اسکی‌باز صحرایی اهل کشور سوئد

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای ژوئیه – یادبودهای بیشتر…

نگارهٔ برگزیدهٔ امروز

تِمساح‌ها یا تمساح‌های حقیقی (زیرخانوادهٔ Crocodylinae) خزندگانی بزرگ و دارای چهار دست و پا که در آب به راحتی شنا کرده و نیمه آبزی هستند. این جانوران همیشه در آب نمی‌مانند و تخم‌گذاری نیز در خشکی انجام می‌شود. این حیوانات دارای فک و دندان‌های بسیار نیرومند بوده و به خانوادهٔ تمساحان تعلق دارند. این خزنده در مناطق مختلفی چون آفریقا، آسیا، آمریکا و استرالیا زندگی می‌کند.

نگاره‌های برگزیدهٔ بیشتر

درون‌مایه

پروژه‌های خواهر ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا توسط ویرایشگران داوطلب نوشته شده و از سوی سازمان ناسودبر بنیاد ویکی‌مدیا میزبانی می‌شود که خود میزبان چندین پروژهٔ داوطلبانهٔ دیگر نیز هست:

ویکی‌انبار
انبار رسانه‌های آزاد
مدیاویکی
توسعهٔ نرم‌افزار ویکی
فراویکی
هماهنگی پروژهٔ ویکی‌مدیا
ویکی‌کتاب
کتاب‌های درسی و راهنماهای آزاد
ویکی‌داده
پایگاه دادهٔ آزاد
ویکی‌گفتاورد
مجموعه‌ای از نقل قول‌ها
ویکی‌نبشته
کتابخانه‌ای با محتوای آزاد
ویکی‌گونه
فهرست گونه‌ها
ویکی‌دانشگاه
ابزارهای آموزشی آزاد
ویکی‌سفر
راهنمای آزاد سفر
ویکی‌واژه
فرهنگ واژگان

زبان‌های ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیای فارسی در سال ۱۳۸۲ بنیان‌گذاری شده و هم‌اکنون ۱٬۰۷۹٬۶۹۵ نوشتار دارد. ویکی‌پدیا به زبان‌های بسیاری وجود دارد؛ برخی از بزرگ‌ترین آن‌ها در زیر فهرست شده‌اند.

۱٬۰۰۰٬۰۰۰+ نوشتار

۲۵۰٬۰۰۰+ نوشتار

۵۰٬۰۰۰+ نوشتار

فهرست کامل ویکی‌پدیاها