Jump to content

Ikiyaga cya Nyos

Kubijyanye na Wikipedia
Lake Nyos
Ikiyaga Hindura Wikidata
Ibihugu by'ikibayaKameruni Hindura Wikidata
IgihuguKameruni Hindura Wikidata
Iherereye muriNorthwest Hindura Wikidata
Aho iherereye6°26′17″N 10°17′56″E Hindura Wikidata
Ubutumburuke1091 m Hindura Wikidata
Uburebure2.0 km Hindura Wikidata
Ubugari1.2 km Hindura Wikidata
Height208 m Hindura Wikidata
Ubujyakuzimu210 m Hindura Wikidata
Ubuso1.58 km² Hindura Wikidata
Ingano y'amazi0.15 cubic km Hindura Wikidata
Map
Ikiyaga cya Nyos is located in Afurika
Ikiyaga cya Nyos
Ikiyaga cya Nyos
Aho Ikiyaga cya Nyos giherereye muri Afurika

Ikiyaga cya Nyos ni ikiyaga cyo mu majyaruguru y'uburengerazuba bwa Kameruni. Kiri mu rwobo rw'ikirunga. Amazi yacyo maremare abitse dioxyde de carbone (CO₂) nyinshi.

Ku itariki ya 21 Kanama 1986, ikiyaga cyasohoye igicu kinini cya CO₂. Icyo gicu cyahitanye abantu 1 746. Kuva mu 2001, imiyoboro ikura gaze mu mazi maremare y'ikiyaga.

Ikiyaga cya Nyos kiri mu karere k'ibirunga ka Oku. Kiri mu rwobo rwatewe n'iruka ry'ikirunga.[1] Ubuso bwacyo ni nka kilometero kare 1,58.[2] Ubujyakuzimu bwacyo burenga metero 200.[1]

Munsi y'ikiyaga hari ibirunga bigisohora gaze. Buri mwaka, toni nka 5 500 za CO₂ zinjira mu kiyaga.[3]

Impanuka yo mu 1986

[Hindura | hindura inkomoko]

Ku itariki ya 21 Kanama 1986, ikiyaga cyasohoye igicu kinini cya CO₂.[4] Icyo gicu cyamanutse mu mibande iri hafi y'ikiyaga.[1] Abantu 1 746 bapfuye bazize kubura umwuka. Amatungo arenga 3 000 na yo yarapfuye.[4]

Umudugudu wa Nyos wari utuwe n'abantu nka 1 000. Hafi ya bose barapfuye. Igicu cyageze no mu midugudu ya Cha, Fang, Subum na Mashi.[3] Nyuma y'impanuka, amazi y'ikiyaga yagabanutseho nka metero 1.[1] Abahanga bamwe bavuga ko inkangu ishobora kuba ari yo yateye impanuka.[3]

Mu 1984, impanuka nk'iyo yari yabereye ku Kiyaga cya Monoun, na cyo cyo muri Kameruni.[1] Mu 2003, imiryango imwe yari yaragarutse gutura ku misozi iri hafi y'Ikiyaga cya Nyos.[3]

Gukura gaze mu kiyaga

[Hindura | hindura inkomoko]
Umuyoboro ukura gaze mu Kiyaga cya Nyos

Muri Mutarama 2001, hashyizwe umuyoboro mu kiyaga.[3] Uwo muyoboro uzamura amazi ava ku bujyakuzimu bwa metero 203. Bityo, gaze isohoka buhoro buhoro.[2] Amafaranga y'uwo mushinga yatanzwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.[3]

Muri Werurwe 2011, itsinda ry'Abafaransa n'Abanyakameruni ryagiye gukomeza uwo murimo.[5] Mu 2016, abahanga bavuze ko ikiyaga gisigaye gifite umutekano ugereranyije.[4]

  1. 1 2 3 4 5 "Oku Volcanic Field". Global Volcanism Program, Smithsonian Institution (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  2. 1 2 Kling, George W.; et al. (2005-10-04). "Degassing Lakes Nyos and Monoun: Defusing certain disaster". Proceedings of the National Academy of Sciences (in Icyongereza). 102 (40): 14185–14190. doi:10.1073/pnas.0502274102. PMC 1242283. PMID 16186504.
  3. 1 2 3 4 5 6 Krajick, Kevin (September 2003). "Defusing Africa's Killer Lakes". Smithsonian Magazine (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  4. 1 2 3 Rouwet, Dmitri; Tanyileke, Gregory; Costa, Antonio (2016-07-12). "Cameroon's Lake Nyos Gas Burst: 30 Years Later". Eos (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  5. ↑ "Le dégazage du lac Nyos". Le Blob (in Igifaransa). 2019-03-14. Retrieved 2026-11-03.

Ingingo zijyanye

[Hindura | hindura inkomoko]

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]