Ikiyaga cya Nyos
| Ibihugu by'ikibaya | Kameruni | |
|---|---|---|
| Igihugu | Kameruni | |
| Iherereye muri | Northwest | |
| Aho iherereye | 6°26′17″N 10°17′56″E | |
| Ubutumburuke | 1091 m | |
| Uburebure | 2.0 km | |
| Ubugari | 1.2 km | |
| Height | 208 m | |
| Ubujyakuzimu | 210 m | |
| Ubuso | 1.58 km² | |
| Ingano y'amazi | 0.15 cubic km | |

Ikiyaga cya Nyos ni ikiyaga cyo mu majyaruguru y'uburengerazuba bwa Kameruni. Kiri mu rwobo rw'ikirunga. Amazi yacyo maremare abitse dioxyde de carbone (CO₂) nyinshi.
Ku itariki ya 21 Kanama 1986, ikiyaga cyasohoye igicu kinini cya CO₂. Icyo gicu cyahitanye abantu 1 746. Kuva mu 2001, imiyoboro ikura gaze mu mazi maremare y'ikiyaga.
Imiterere
[Hindura | hindura inkomoko]Ikiyaga cya Nyos kiri mu karere k'ibirunga ka Oku. Kiri mu rwobo rwatewe n'iruka ry'ikirunga.[1] Ubuso bwacyo ni nka kilometero kare 1,58.[2] Ubujyakuzimu bwacyo burenga metero 200.[1]
Munsi y'ikiyaga hari ibirunga bigisohora gaze. Buri mwaka, toni nka 5 500 za CO₂ zinjira mu kiyaga.[3]
Impanuka yo mu 1986
[Hindura | hindura inkomoko]Ku itariki ya 21 Kanama 1986, ikiyaga cyasohoye igicu kinini cya CO₂.[4] Icyo gicu cyamanutse mu mibande iri hafi y'ikiyaga.[1] Abantu 1 746 bapfuye bazize kubura umwuka. Amatungo arenga 3 000 na yo yarapfuye.[4]
Umudugudu wa Nyos wari utuwe n'abantu nka 1 000. Hafi ya bose barapfuye. Igicu cyageze no mu midugudu ya Cha, Fang, Subum na Mashi.[3] Nyuma y'impanuka, amazi y'ikiyaga yagabanutseho nka metero 1.[1] Abahanga bamwe bavuga ko inkangu ishobora kuba ari yo yateye impanuka.[3]
Mu 1984, impanuka nk'iyo yari yabereye ku Kiyaga cya Monoun, na cyo cyo muri Kameruni.[1] Mu 2003, imiryango imwe yari yaragarutse gutura ku misozi iri hafi y'Ikiyaga cya Nyos.[3]
Gukura gaze mu kiyaga
[Hindura | hindura inkomoko]
Muri Mutarama 2001, hashyizwe umuyoboro mu kiyaga.[3] Uwo muyoboro uzamura amazi ava ku bujyakuzimu bwa metero 203. Bityo, gaze isohoka buhoro buhoro.[2] Amafaranga y'uwo mushinga yatanzwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.[3]
Muri Werurwe 2011, itsinda ry'Abafaransa n'Abanyakameruni ryagiye gukomeza uwo murimo.[5] Mu 2016, abahanga bavuze ko ikiyaga gisigaye gifite umutekano ugereranyije.[4]
Inyandiko
[Hindura | hindura inkomoko]- 1 2 3 4 5 "Oku Volcanic Field". Global Volcanism Program, Smithsonian Institution (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
- 1 2 Kling, George W.; et al. (2005-10-04). "Degassing Lakes Nyos and Monoun: Defusing certain disaster". Proceedings of the National Academy of Sciences (in Icyongereza). 102 (40): 14185–14190. doi:10.1073/pnas.0502274102. PMC 1242283. PMID 16186504.
- 1 2 3 4 5 6 Krajick, Kevin (September 2003). "Defusing Africa's Killer Lakes". Smithsonian Magazine (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
- 1 2 3 Rouwet, Dmitri; Tanyileke, Gregory; Costa, Antonio (2016-07-12). "Cameroon's Lake Nyos Gas Burst: 30 Years Later". Eos (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
- ↑ "Le dégazage du lac Nyos". Le Blob (in Igifaransa). 2019-03-14. Retrieved 2026-11-03.
Reba kandi
[Hindura | hindura inkomoko]Ingingo zijyanye
[Hindura | hindura inkomoko]Ihuza ryo hanze
[Hindura | hindura inkomoko]- Amafoto y'Ikiyaga cya Nyos kuri Wikimedia Commons