Anne Carson
 Anne Carson (2024) | |
| Data i miejsce urodzenia |
21 czerwca 1950 |
|---|---|
| Narodowość | |
| Język | |
| Dziedzina sztuki | |
| Epoka | |
| Ważne dzieła | |
|
Glass, Irony and God | |
| Odznaczenia | |
 | |
| Nagrody | |
|
| |
Anne Carson (ur. 21 czerwca 1950 w Toronto) – kanadyjska poetka modernistyczna. Laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 2026 roku[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Absolwentka filologii klasycznej. Wykładała na McGill University[2] oraz University of Michigan[3].
W swojej prozie, poezji i pracy naukowej zaciera granice pomiędzy starożytnością a współczesnością, modernizmem i postmodernizmem, Kanadyjczykami i Amerykanami. Centralny motyw jej twórczości stanowią tajemnice, ich ukrywanie i ujawnianie. Porusza kwestię seksualności innych pisarzy.
Na okładce Glass, Irony and God (1995), który potwierdził pozycję Carson wśród grona najlepszych poetów, zamiast zdjęcia autorki widnieje namalowany przez nią wulkan. Wulkan powraca także w kulminacyjnym momencie Autobiography of Red (1998), powieści wierszem, stanowiącej adaptację kilku greckich utworów, która nieoczekiwanie okazała się międzynarodowym sukcesem. Wulkan, nad którymi lata Gerion, czerwonoskrzydły potwór z mitologii greckiej, który w Autobiography of Red symbolizuje współczesnego geja, zyskuje wymiar geograficzny i literacki. Ta kompilacja rozpoczyna się epigrafem, zaczerpniętym z wiersza Emily Dickinson The Only Secret People Keep.
Sekret sukcesu Carson polega na jawnym, chociaż enigmatycznym, przywłaszczaniu sobie dzieł innych literackich znakomitości. Samuel Beckett, Gertrude Stein, Emily Brontë, Virginia Woolf, Safona i Katullus – wszyscy oni przewijają się w jej twórczości: pełnią rolę klamry, jak określiła to autorka w Autobiography of Red. Popularność poetki jest niezależna od opinii recenzentów, co potwierdza chociażby fakt wykorzystania cytatu z jej poezji w serialu telewizyjnym Słowo na L.
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]- Poezje
- Glass, Irony and God (1995)
- Autobiography of Red (1998), wyd. pol. Autobiografia czerwonego (tł. Maciej Topolski, 2022)[4]
- Men in the Off Hours (2000)
- The Beauty of the Husband (2001), wyd. pol. Piękno męża (tł. Olga Kubińska, 2022)[5]
- Literatura faktu
- Eros the Bittersweet (1986), wyd. pol. Słodko-gorzki eros (tł. Renata Lis, 2020[6] oraz 2025[7])
- Antologie
- Decreation (2005), wyd. pol. Dekreacja (tł. Maciej Topolski, 2024)[8]
- Tłumaczenia
- Grief Lessons (2007)
Odznaczenia i nagrody
[edytuj | edytuj kod]- Order Kanady (2005)[9]
- Nagroda im. Wisławy Szymborskiej (2024) w kategorii najlepszy tom poetycki tłumaczony na język polski[10].
- Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Zbigniewa Herberta (2025) wręczona podczas wizyty poetki w Polsce[11].
- Nagroda Nobla w dziedzinie literatury (2026)[12]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Nobel Prize in Literature 2026 [online], NobelPrize.org [dostęp 2026-10-08] (ang.).
- ↑ Andrew Mullins, Patrick McDonagh: A poet’s life. McGill News, 1997. [dostęp 2015-03-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-04)]. (ang.).
- ↑ Cassandra Float Can: Anne Carson. UPENN, 2009-12-02. [dostęp 2015-03-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-18)]. (pol.).
- ↑ Autobiografia czerwonego – Wygłosy – Serie wydawnicze – Wydawnictwo Ossolineum [online], wydawnictwo.ossolineum.pl [dostęp 2026-10-08].
- ↑ Piękno męża, slowanawybiegu [dostęp 2022-10-14] [zarchiwizowane 2024-10-09] (pol.).
- ↑ Anne Carson, Słodko-gorzki eros, Renata Lis (tłum.), Wydawnictwo Sic!, 2020, ISBN 978-83-663-7006-7.
- ↑ Słodko-gorzki eros. Esej [online], Wydawnictwo Ossolineum [dostęp 2026-10-08].
- ↑ Dekreacja. Wiersze, eseje, opera [online], Wydawnictwo Ossolineum [dostęp 2026-10-08].
- ↑ Order of Canada: Anne Carson, C.M.. Governor General of Canada Archives, 2005-06-29. [dostęp 2026-10-08]. (ang.).
- ↑ Sylwia Miłkowska, Nominacje do Nagrody im. Wisławy Szymborskiej 2024 [online], Fundacja Wisławy Szymborskiej, 15 maja 2024 [dostęp 2026-10-08].
- ↑ Anne Carson odebrała Międzynarodową Nagrodę Literacką im. Zbigniewa Herberta [online], Biblioteka Narodowa, 12 czerwca 2025 [dostęp 2025-06-12].
- ↑ Nagroda. [dostęp 2026-10-08].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Sophie Mayer, Anne Carson, [w:] 501 wielkich pisarzy pod red. Juliana Patricka, wyd. MWK, Warszawa, 2009, ISBN 978-83-61065-33-3, s. 612, tłum. Hanna Pawlikowska-Gannon, Julita Degórska, Małgorzata Koenig
- ISNI: 0000000108374371
- VIAF: 110404294
- LCCN: n85370220
- GND: 122416309
- NDL: 032472811
- LIBRIS: jgvz4wz23dsdll2
- BnF: 120964972
- SUDOC: 029312175
- SBN: UBOV096328
- NLA: 35816657
- NKC: mub2014843088
- DBNL: cars003
- BNE: XX4579063
- NTA: 07236629X
- BIBSYS: 90358229, 13032022
- CiNii: DA0339635X
- Open Library: OL2673739A, OL774502A
- PLWABN: 9810562494505606
- NUKAT: n2005113731
- J9U: 987007278750405171
- PTBNP: 1789972
- LNB: 000029184
- NSK: 000451796
- CONOR: 91325795
- ΕΒΕ: 320179
- BLBNB: 001572828
- KRNLK: KAC201602748
- LIH: LNB:DERg;=BY
- WorldCat: E39PBJkHkKdybw7Pfvtk3fBHG3
- Absolwenci Uniwersytetu w Toronto
- Członkowie Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk
- Eseiści anglojęzyczni
- Eseiści XX wieku
- Eseiści XXI wieku
- Kanadyjscy eseiści
- Kanadyjscy poeci
- Kanadyjscy pisarze XX wieku
- Kanadyjscy pisarze XXI wieku
- Kanadyjscy tłumacze
- Laureaci Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta
- Laureaci PEN/Nabokov Award
- Nobliści – literatura
- Odznaczeni Orderem Kanady
- Pisarze związani z Montrealem
- Poeci anglojęzyczni
- Poeci XX wieku
- Poeci XXI wieku
- Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu McGilla w Montrealu
- Nauczyciele akademiccy University of Michigan
- Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu w Princeton
- Ludzie urodzeni w Toronto
- Urodzeni w 1950