Derby della Madonnina

Ang Derby della Madonnina (Bigkas sa Italyano: [ˈdɛrbi della madonˈniːna]; ipinangalan sa estatwa ng Madonnina sa ibabaw ng Katedral ng Milan), na kilala rin bilang Derby di Milano (Ingles: Derby ng Milan), ay isang paghaharap na derby ng futbol sa pagitan ng dalawang kilalang club sa Milan, ang Inter Milan at AC Milan. Ang parehong mga club ay kabilang sa pinakamatagumpay sa kasaysayan ng futbol ng Italya.

Noong nakaraan, ang Inter Milan (karaniwang pinaikli bilang Inter) ay itinuturing na club ng burgesya ng Milan (palayaw na bauscia [baˈyʃa], isang terminong Milanese na nangangahulugang "mayabang"), samantalang ang Milan ay pangunahing sinusuportahan ng uring manggagawa (palayaw na casciavid [kaʃaˈʋiːt], na nangangahulugang "destornilyador", na tumutukoy sa manggagawang bughaw-kuwelyo). Dahil sa kanilang mas maunlad na ninuno, nagkaroon ng "luho" ang mga tagahanga ng Inter na pumunta sa estadyo ng San Siro sakay ng motorsiklo (motoretta, isa pang palayaw na ibinigay sa Nerazzurri). Sa kabilang banda, ang Rossoneri kilala rin bilang tramvee o tranvee (ibig sabihin, maaari lamang itong mailipat papunta sa istadyum sa pamamagitan ng "tram", o pampublikong transportasyon). Sa kasalukuyan, ang pagkakaibang sosyoekonomiko na ito ay higit na naibsan at ang pagpili sa alinmang club ay personal o pampamilya.

Nagaganap nang hindi bababa sa dalawang beses sa isang taon sa pamamagitan ng mga laban sa liga, ang tunggalian na ito sa pagitan ng mga kababayan ay lumawak na rin sa Coppa Italia, Champions League, at Supercoppa Italiana, pati na rin sa mga menor na paligsahan at mga palakaibigang laro. Isa ito sa dalawang pangunahing crosstown derby sa futbol na palaging nilalaro sa iisang estadyo, sa kasong ito ang San Siro, dahil tinatawag ng Inter at AC Milan ang San Siro na "tahanan", ang isa pang derby ay ang Derby della Capitale. Bagaman parehong club ang nakikibahagi sa estadyong ito, tradisyonal na inookupahan ng mga ultra ng Inter ang hilagang dulo ng estadyo (Curva Nord) habang ang mga ultra ng Milan ay nasa dulong timog (Curva Sud).

Kasaysayan

Eksena ng isang Derby della Madonnina noong 1915

Noong Disyembre 13, 1899, itinatag ng Herbert Kilpin at ng iba pa ang Milan Cricket and Football Club. Si Alfred Edwards, isang dating bisekonsul ng Britanya sa Milan at isang kilalang personalidad ng mataas na lipunan ng Milan, ang unang nahalal na pangulo ng club. Sa simula, ang koponan ay kinabibilangan ng isang seksiyon ng cricket, na pinamamahalaan ni Edward Berra, at isang seksiyon ng futbol na pinamamahalaan ni David Allison. Hindi nagtagal ay nakakuha ang koponan ng Milan ng mahalagang katanyagan sa ilalim ng gabay ni Herbert Kilpin. Ang unang tropeo na napanalunan ay ang Medaglia del Re ("Medalya ng Hari") noong Enero 1900, at kalaunan ay nanalo ang koponan ng tatlong pambansang liga, noong 1901, 1906 at 1907. Ang tagumpay ng 1901 ay partikular na mahalaga dahil tinapos nito ang magkakasunod na serye ng mga panalo ng Genoa, na siyang tanging koponan na nanalo ng titulo bago ang 1901. Noong Marso 9, 1908, ang mga isyu tungkol sa pagpirma ng mga dayuhang manlalaro ay humantong sa isang pagkakawatak-watak at pagtatatag ng Football Club Internazionale.

Ang unang laban sa derby sa pagitan ng dalawang magkaribal na taga-Milan ay isinagawa sa dulo ng Chiasso Cup noong 1908, isang paligsahan sa futbol na ginanap sa Canton Ticino, Suwisa, noong ika-18 ng Oktubre ng taong iyon; nanalo ang Rossoneri ng 2-1. Bagaman paminsan-minsang naghaharap ang Inter at Milan noong mga unang taon, ang tunggalian ay nagpapatuloy taun-taon simula noong unang kapanahunang 1926-27 ng Divisione Nazionale, ang unang tunay na pambansang liga ng Italya. Ang dalawang koponan ay naglaban na nang hindi bababa sa dalawang beses sa isang taon simula noon.

Mga panlabas na link

• All about AC Milan and Inter Milan^[usurped]
• Inter's archive about the Milan derby Deprecated link archived 19 July 2012 at archive.today
• Milan derby: chronology and statistics
• STORIA DEL DERBY DELLA "MADONNINA"^[usurped]